Kornel Filipowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kornel Filipowicz
Kornel Filipowicz na spotkaniu w Andrychowie, 1970.
Kornel Filipowicz na spotkaniu w Andrychowie, 1970.
Data i miejsce urodzenia 27 października 1913 Tarnopol
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1990 w Kraków
Narodowość polska
Język polski
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Okres 1947 – 1984
Gatunki opowiadania, mikropowieści, scenariusze, poezja
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Wikicytaty Kornel Filipowicz w Wikicytatach

Kornel Filipowicz (ur. 27 października 1913 w Tarnopolu[1], zm. 28 lutego 1990 w Krakowie) – polski powieściopisarz, nowelista, scenarzysta, poeta. Autor 37 książek, znany głównie z krótkich form literackich.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość spędził w Cieszynie (1923–1932), gdzie uczęszczał do szkoły podstawowej, a później gimnazjum. Należał do grupy młodych cieszyńskich literatów działających pod kierunkiem Juliana Przybosia.

Przed II wojną światową studiował biologię na Uniwersytecie Jagiellońskim i współredagował miesięcznik Nasz Wyraz (1936–1939). Wtedy też debiutował opublikowanym w "Zaraniu Śląskim" opowiadaniem Zapalniczka i wierszem, który ukazał się w "Gazecie Artystów". Zainteresowanie sztuką współczesną, wpojone przez Przybosia, sprawiło iż obracał się w kręgach ówczesnej artystycznej awangardy (bliska znajomość z członkami Grupy Krakowskiej: Wicińskim, Sternem, Lewickim i in., kręgiem teatru Cricot założonego przez Józefa Jaremę), zajmował się również krytyką sztuki jako prasowy recenzent. Po wybuchu wojny brał udział w kampanii wrześniowej, po ucieczce z niewoli zaangażował się w działalność konspiracyjną. Po aresztowaniu był więźniem obozów koncentracyjnych Groß-Rosen i Sachsenhausen. Po wojnie zamieszkał w Krakowie.

Był mężem wybitnej polskiej artystki, Marii Jaremy (1908–1958), z którą miał syna Aleksandra (ur. 1943). Drugą żoną pisarza była Maria Próchnicka, historyk sztuki, miał z nią syna Marcina (ur. 1964).

W 1943 r. wydał konspiracyjnie w 10 egzemplarzach tomik wierszy Mijani, zilustrowany przez Marię Jaremę. W 1953 r. sygnatariusz Rezolucji Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego. W latach 50. i 60. wraz z braćmi S. i T. Różewiczami tworzył nieformalną grupę twórczą „Miczura-Film” dla której pisał wraz z T. Różewiczem scenariusze filmowe[2] Sygnatariusz Listu 59 (1975). Członek i działacz ZLP do 1981 r., wiceprezes Oddziału Krakowskiego. Członek-założyciel Towarzystwa Kursów Naukowych (1978). W latach osiemdziesiątych publikował poza cenzurą m.in. w NaGłosie i Zapisie. Współzałożyciel miesięcznika Pismo. Współautor (wraz z T. Różewiczem) scenariuszy filmów Moje miejsce na ziemi (1960), Głos z tamtego świata (1962). Od 1969 roku do śmierci był związany z poetką Wisławą Szymborską (nie łączył ich jednak nigdy związek małżeński ani wspólne mieszkanie).

W swojej twórczości powracał do związków z ziemią cieszyńską m.in. w Profilach moich przyjaciół, Białym ptaku czy Ulicy Głębokiej. W pozostawionych przezeń materiałach zachowały się fragmenty Pana Tadeusza przełożone na gwarę cieszyńską[3].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Laureat nagród Ministra Kultury i Sztuki, odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Pierwszy prezes krakowskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Filipowicz urządzał spływy kajakowe Wisłą, w których brali udział jego przyjaciele i rodzina, np. Tadeusz Różewicz, Julian Przyboś, Artur Sandauer czy Jonasz Stern[4]. Pisarz interesował się także wędkarstwem, co znalazło odbicie w jego twórczości.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • Mijani (1943)
  • Powiedz to słowo (1997)

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • Krajobraz niewzruszony (1947)
  • Nauka o ziemi ojczystej t.1-2 (1950-55)
  • Profile moich przyjaciół (1954)
  • Niepokój młodego serca t.1-2 (1955-58)
  • Ciemność i światło (1959)
  • Biały ptak (1960)
  • Romans prowincjonalny (1960)
  • Pamiętnik antybohatera (1961)
  • Mój przyjaciel i ryby (1963)
  • Ogród pana Nietschke (1965)
  • Mężczyzna jak dziecko (1967)
  • Śmierć mojego antagonisty (1972)
  • Dzień wielkiej ryby (1978)
  • Zabić jelenia (1978)
  • Krajobraz, który przeżył śmierć (1986)
  • Modlitwa za odjeżdżających (2004)
  • Co jest w człowieku
  • Dlaczego ojciec wącha miętę
  • Gdy przychodzi silniejszy
  • Ja ciebie nie kocham
  • Ulica Gołębia
  • Jeniec i dziewczyna
  • Kot w mokrej trawie
  • Księżyc nad Nidą
  • Mamy Polskę
  • Miejsce i chwila
  • Opowiadania cieszyńskie
  • Wszystko, co mieć można
  • Rozmowy na schodach
  • Rozstanie i spotkanie: Opowiadania ostatnie
  • Rzadki motyl
  • Światło i dźwięk, czyli o niedoskonałości świata
  • Modlitwa za odjeżdżających
  • Cienie (2007)

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  • Trzy kobiety (1956) - scenariusz
  • Miejsce na ziemi (1959) - scenariusz
  • Głos z tamtego świata (1962) - scenariusz
  • Piekło i Niebo (1966) - scenariusz
  • Szklana kula (1972) - scenariusz
  • Egzekucja w ZOO (1975) - scenariusz

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Kornela Filipowicza.

Przypisy

  1. W niektórych opracowaniach pada stwierdzenie, że urodził się w Krakowie; Golec, Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, s. 66.
  2. Pod. red. Elżbiety Zarych: Słownik Pisarzy Polskich. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Naukowe, 2008, s. 1144. ISBN 978-83-7435-787-6.
  3. J. Golec, S. Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 3, Cieszyn 1998, s. 67.
  4. Aleksander Filipowicz. Czy warto mieć sławnych rodziców? Wspomnienie o wycieczkach kajakowych po Wiśle. „Dekada Literacka”. 4/5, 2000. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]