Korona świętego Wacława

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kopia korony św. Wacława przechowywana w sali władysławowskiej na Hradczanach

Korona św. Wacława (czes. Svatováclavská koruna, Koruna sv. Václava) – insygnium koronacyjne, korona władców Czech od 1347 do 1836 roku. Relikwia narodowa, symbol państwowości i suwerenności Czech. Przechowywana w katedrze Świętych Wita, Wacława i Wojciecha w Pradze.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Korona Świętego Wacława powstała ok. 1347 roku na koronację Karola IV Luksemburskiego i swoją nazwą nawiązuje do tradycji księcia Czech i męczennika, św. Wacława, który był patronem króla.

Po swojej intronizacji Karol IV nakazał umieścić ją w relikwiarzu św. Wacława, na głowie świętego. Jedyną osobą uprawnioną do jej zdjęcia był król, i to wyłącznie na czas ceremonii swej koronacji, po której – jeszcze tego samego dnia – miał on ją zwrócić na miejsce. Potwierdziła to bulla Klemensa IV z 1347, która groziła klątwą każdemu, kto sobie ten klejnot przywłaszczy. Następcy cesarza nie uszanowali jednak jego woli. W 1420 roku Zygmunt Luksemburski wywiózł ją z Czech, aby nie dopuścić do ewentualnego przejęcia jej przez husytów. Gdy zwrócił koronę w 1436 roku oddał ją na przechowanie do zamku Karlštejn pod Pragą, gdzie była przechowywana do XVII wieku. W 1619 roku przed koronacją Fryderyka Wittelsbacha została zwrócona do praskiej katedry, jednak już w 1631 została ponownie wywieziona. Najpierw do Budziejowic, a później do Wiednia, gdzie pozostawała z przerwami do 1791 roku. Od 1792 roku decyzją cesarza Leopolda II umieszczono ją w specjalnej komnacie nad kaplicą św. Wacława w katedrze praskiej.

W 1866 roku Korona Świętego Wacława i czeskie regalia królewskie na czas wojny prusko-austriackiej zostały ukryte w Wiedniu. Po jej zakończeniu powróciły do Pragi i były kilkakrotnie wystawiane na widok publiczny podczas uroczystości państwowych (m.in. podczas pogrzebu cesarza Ferdynanda I w 1875 roku).

Po I wojnie światowej po raz pierwszy pokazano je publicznie w 1929 roku. W 1938 roku postanowiono je ukryć przed ewentualną możliwością kradzieży regaliów przez Niemców.

Koronę Świetego Wacława i inne insygnia królewskie zdeponowano w banku w Zlinie. Kilka miesięcy później powróciły one jednak powtórnie do Pragi. W okresie Protektoratu Czech i Moraw nie zostały wywiezione do Rzeszy Niemieckiej, chociaż zostały w 1944 roku przejęte przez Niemców, wyjęte z kaplicy św. Wacława i umieszczone na zamku królewskim na Hradczanach.

Po 1945 roku ponownie umieszczono je w pomieszczeniu nad kaplicą św. Wacława w katedrze św. Wita w Pradze. Z uwagi na znaczenie Korony Świętego Wacława jako narodowego symbolu, jest ona eksponowana niezwykle rzadko, zwykle raz na pięć lat z okazji uroczystości zaprzysiężenia prezydenta Czech. Tylko on, przy szczególnie ważnych okazjach wagi państwowej, może podjąć decyzję o wystawieniu insygniów koronacyjnych, i to tylko na zamku. Korona ostatni raz prezentowana była publicznie w 2008 roku.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Gotyckie insygnium wykonane na wzór francuskiej korony św. Ludwika złożone jest z czterech złotych segmentów zwieńczonych liliami heraldycznymi. Każdy element korony wysadzany jest kamieniami szlachetnymi o szlifie kabaszonowym: szafirami, spinelami oraz szmaragdami. Dodatkową dekorację stanowią perły, a także 250 karatowy rubin uważany za jeden z największych na świecie. Koronę zamykają dwa kabłąki na, których przecięciu umieszczono ozdobiony kamieniami szlachetnymi złoty krzyżyk, w którym na krawędziach bocznych znajduje się napisana gotycką majuskułą łacińska inskrypcja, Hic est spina de corona Domini. Wewnątrz niego w specjalnie dopasowanym otworze mieści się mniejszy, wykonany z szafiru krzyżyk z reliefowym przedstawieniem Chrystusa na powierzchni. Wewnątrz niego znajduje się sprowadzony z Paryża cierń z korony Chrystusa.

Władcy Czech koronowani Koroną Świętego Wacława[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Z Koroną Świętego Wacława związane jest historyczne pojęcie publicznoprawne Korony Świętego Wacława jako określenie wszystkich terytoriów podległych władzy królów czeskich.
  • Przechowywanie Korony Świętego Wacława w katedrze św. Wita w Pradze związane jest z XVIII-wieczną tradycją, według której na straży czeskich insygniów koronacyjnych stoi siedmiu dostojników państwowych oraz kościelnych (obecnie: prezydent, arcybiskup Pragi, premier, marszałek Sejmu, marszałek Senatu, prezydent Pragi oraz dziekan kapituły katedralnej). Posiadają oni 7 kluczy do 7 zamków drzwi komnaty w kaplicy św. Wacława.
  • W 1941 roku Niemcy dokonali włamania do skarbca katedralnego. W czasie wizyty w kaplicy św. Wacława dygnitarzy niemieckich otworzono komnatę z regaliami za pomocą dorobionych wytrychów. Obecny przy tym incydencie Reinhard Heydrich miał założyć sobie na głowę Koronę Świętego Wacława, łamiąc papieską klątwę, która ziściła się rok później wraz z jego nagłą śmiercią w zamachu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]