Korona (atrybut)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Korona
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
związanych z koroną

Korona (łac. corona, wieniec) jest najpowszechniejszym atrybutem władzy króla, cesarza, a czasem księcia, używanym od średniowiecza[potrzebne źródło]. Korona jest noszona na głowie monarchy.

W starożytności rolę korony pełnił wieniec, typowo z liści laurowych. W armii rzymskiej wieńce były nagrodą dla wyróżniających się żołnierzy (funkcjonalny odpowiednik obecnych orderów, np. corona muralis – odznaczenie dla pierwszego, który wdarł się na mury obleganego miasta) i, w zależności od zasług, miały różne kształty i były z innych materiałów (od trawy do złotych listków). Złoty wieniec stał się stąd oficjalnym atrybutem cesarza rzymskiego jako zwierzchnika armii.

Insygnia grobowe Kazimierza III Wielkiego. Od góry: korona, jabłko, berło
Korona cesarza chińskiego z dynastii Ming

W późniejszych czasach koronę wykonywano jako metalową obręcz, zwykle ze złota lub srebra. Korona mogła zawierać również klejnoty i inne elementy dekoracyjne. Raz wykonana korona dla jednego władcy przechodzi na jego następców. W wielu monarchiach wykonywane były zgodnie z nowszą modą nowe korony, czasem stare bywały modernizowane. Najstarsze korony, nawet nieużywane podczas uroczystości koronacyjnych, przechowywane były jako szczególnie cenne relikwie świadczące o kontynuacji historycznej państwa. Podczas procesu koronacji głównym elementem uroczystości jest włożenie korony na głowę monarchy.

W niektórych królestwach uznawano, że koronacja może nastąpić tylko przy użyciu jednej, konkretnej korony, która mogła być stopniowo przerabiana, ale musiała zachować ciągłość istnienia jako to samo insygnium. W takiej sytuacji czasowa utrata korony uniemożliwiała koronację. Takimi koronami są np. korony Węgier i Czech, opisane niżej, jako kojarzone z dziedzictwem konkretnego władcy, zwłaszcza będącego świętym Kościoła katolickiego.

W Polsce ciągłość istnienia tej samej korony nie było warunkiem koronacji, stąd polscy królowie miewali różne korony. Wskutek działań zaborców wszystkie polskie korony królewskie zostały zniszczone i żadna nie zachowała się do dnia dzisiejszego. W Polsce znajduje się natomiast inna autentyczna korona królewska, należąca niegdyś do królowej Czech Blanki de Valois, tzw. korona średzka znaleziona w 1988 r. w skarbie w Środzie Śląskiej.

Nie we wszystkich monarchiach korona jest używana. Przykładowo w królestwie Belgii, które powstało dopiero w XIX w., korona nigdy nie była i nie jest stosowana.

Z czasem pojęcie "korony" rozszerzyło się i zaczęło oznaczać całe państwo (np. korona francuska, korona angielska itd. – ale nie korona Francji, Anglii). Korona polska (łac. Corona Regni Poloniae) to obszar należący do Królestwa Polskiego po unii lubelskiej, w odróżnieniu od Litwy, czyli Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Korona świętego Stefana – symbol władzy na Węgrzech, a później określenie całych Węgier. Korona świętego Wacława – jw., ale termin odnosi się do obszaru władanego przez królów Czech (czyli Czechy, Morawy, Śląsk i Łużyce). Termin ten powstał za cesarza Karola IV.

Korona cierniowa – pierścień z gałęzi ciernia, założony na głowę Jezusa na kilka godzin przed jego śmiercią. Przenośnie oznacza trudną sytuację, sprawiającą ból i cierpienia. Nazwą tą nazwano również jeden z gatunków rozgwiazd – zob. korona cierniowa (zwierzę).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons