Ośmiotysięcznik
Ośmiotysięcznik – popularne wśród himalaistów jak również miłośników gór i geografów określenie szczytu, którego wierzchołek wznosi się na ponad 8000 metrów wysokości ponad poziom morza. Na Ziemi znajduje się czternaście takich szczytów – 10 w Himalajach i 4 w Karakorum. Wśród nich wyróżnia się pięć tak zwanych wysokich ośmiotysięczników, czyli Mount Everest, K2, Kanczendzonga, Lhotse i Makalu, mające ponad lub prawie 8500 metrów. Warto zauważyć, że magia 8000 metrów występuje tylko w układzie metrycznym miar. W anglosaskim układzie miar, wysokości szczytów podajemy w stopach i wtedy pojawiają się dwudziesto- i dwudziestopięciotysięczniki.
Całą czternastkę ośmiotysięczników nazywa się niezbyt precyzyjnie Koroną Himalajów, prawidłowo Koroną Himalajów i Karakorum. Nie należy jej mylić z Koroną Ziemi, która określa najwyższe szczyty górskie poszczególnych kontynentów.
Na wysokości 8000 metrów ciśnienie atmosferyczne oraz ciśnienie cząstkowe jest znacznie niższe niż na poziomie morza. Powoduje to zmniejszenie gradientu między tętnicami a komórkami mięśniowymi, upośledzając tym samym dowóz tlenu do intensywnie pracującego organizmu. Obszary leżące powyżej 8000 m n.p.m. nazywane są strefą śmierci gdyż człowiek nie jest w stanie przeżyć na tej wysokości dłużej niż kilka dni. Nawet wyrównywanie niedoboru tlenu w organizmie przez korzystanie z butli tlenowej, nie pozwala na dłuższe przebywanie w strefie śmierci. Bardzo niskie ciśnienie przyczynia się bowiem do zmniejszenia zdolności przyłączania tlenu do hemoglobiny, co z kolei powoduje obrzęk płuc, a nawet obrzęk mózgu. Inne objawy choroby wysokościowej mogą pojawić się już znacznie niżej. Dodatkowo powyżej 8000 metrów organizm nie potrafi przyswajać pożywienia i jego bilans energetyczny jest ujemny. To wszystko spowodowało, że pierwsze wejście człowieka na wierzchołek szczytu ośmiotysięcznego miało miejsce dopiero w 1950 roku (Annapurna). Wcześniej jednak osiągano i przekraczano granicę ośmiu tysięcy metrów, na przykład podczas prób zdobycia Everestu przez wyprawy brytyjskie w latach 20. XX wieku.
Spis treści |
[edytuj] Pierwsze wejścia
[edytuj] Zdobywcy wszystkich głównych ośmiotysięczników
Źródło: Zestawienie na 8000ers.com. [dostęp 2011-11-05].
| Lp. | Imię i nazwisko | Okres | Kraj | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Reinhold Messner | 1970-1986 |  Włochy |
6 nowych dróg, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 2 | Jerzy Kukuczka | 1979-1987 |  Polska |
9 nowych dróg, 4 zimowe, 1 z dodatkowym tlenem |
| 3 | Erhard Loretan | 1982-1995 |  Szwajcaria |
2 nowe drogi, 1 zimowe, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 4 | Carlos Carsolio | 1985-1996 |  Meksyk |
3 nowe drogi, 1 z tlenem |
| 5 | Krzysztof Wielicki | 1980-1996 | Polska |
3 nowe drogi, 3 zimowe, 1 z tlenem |
| 6 | Juanito Oiarzabal | 1985-1999 |  Hiszpania |
1 nowa droga; za pierwszym razem Mount Everest zdobył z dodatkowym tlenem (1993), za drugim bez (2001) |
| 7 | Sergio Martini | 1983-2000 | Włochy |
2 z tlenem |
| 8 | Park Young-seok | 1993-2001 |  Korea Południowa |
1 zimowe, 5 z tlenem |
| 9 | Um Hong-gil | 1988-2001 | Korea Południowa |
3 z tlenem |
| 10 | Alberto Iñurrategi | 1991-2002 | Hiszpania |
1 nowa droga, 1 zimowe, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 11 | Han Wang-yong | 1994-2003 | Korea Południowa |
3 z tlenem |
| 12 | Ed Viesturs | 1989-2005 |  Stany Zjednoczone |
wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 13 | Silvio Mondinelli | 1993-2007 | Włochy |
wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 14 | Iván Vallejo | 1997-2008 |  Ekwador |
wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 15 | Denis Urubko | 2000-2009 |  Kazachstan |
3 nowe drogi, 2 zimowe, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 16 | Ralf Dujmovits | 1990-2009 |  Niemcy |
1 z tlenem |
| 17 | Veikka Gustafsson | 1993-2009 |  Finlandia |
wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 18 | Andrew Lock | 1993-2009 |  Australia |
1 z tlenem |
| 19 | João Garcia | 1993-2010 |  Portugalia |
1 nowa droga, wszystkie wejścia bez użycia butli tlenowych |
| 20 | Piotr Pustelnik | 1990-2010 | Polska |
1 samotne[1], 1 nowa droga, 7 z tlenem[2] |
| 21 | Edurne Pasaban | 2001-2010 | Hiszpania |
pierwsza kobieta, 2 z tlenem |
| 22 | Abele Blanc | 1992-2011 | Włochy |
1 z tlenem (Kanczendzonga); za pierwszym razem Mount Everest zdobył z dodatkowym tlenem (1992), za drugim bez (2010) |
| 23 | Mingma | 2000-2011 |  Nepal |
5 z tlenem |
| 24 | Gerlinde Kaltenbrunner | 1998-2011 |  Austria |
druga kobieta, pierwsza kobieta bez użycia butli tlenowych |
| 25 | Wasilij Piwcow | 2001-2011 | Kazachstan |
1 z tlenem; ostatni szczyt (K2) wspólnie z Żumajewem |
| 25 | Maksut Żumajew | 2001-2011 | Kazachstan |
bez użycia butli tlenowych; ostatni szczyt (K2) wspólnie z Piwcowem |
| 27 | Kim Jae-soo | 1990-2011 | Korea Południowa |
5 z tlenem |
W latach 1997–2010 Koreanka Oh Eun-sun zdobyła rzekomo wszystkie ośmiotysięczniki, jednak w grudniu 2010 roku wykazano, że wejście na Kanczendzongę w 2009 roku nie miało miejsca. Tym sposobem pierwszą kobietą i zarazem 21. osobą z Koroną Himalajów i Karakorum jest Edurne Pasaban[3].
Wejście Kingi Baranowskiej na Kanczendzongę 18 maja 2009 spowodowało, że Polska została pierwszym krajem, którego przedstawicielki (Anna Okopińska, Halina Krüger-Syrokomska, Wanda Rutkiewicz, Krystyna Palmowska, Anna Czerwińska, Ewa Panejko-Pankiewicz, Kinga Baranowska) zdobyły wszystkie ośmiotysięczniki[4].
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Strona Piotra Pustelnika
- ↑ Tlen a sprawa polska. [dostęp 2010-05-14].
- ↑ Oh-Eun Sun traci pierwszeństwo, Edurne Pasaban na tronie
- ↑ "Kinga Baranowka is making History" (literówka w oryginale) (ang.). [dostęp 20 maja 2009].
|
||||||||
