Koronka z Alençon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koronka z Alençon, (1750–1775)

Koronka z Alençon (fr. Dentelle d'Alençon) – tradycyjna, francuska koronka wykonywana techniką igłową w Alençon w Dolnej Normandii, określana mianem „koronki królowych i królowej koronek”.

W 2010 roku sztuka koronkarstwa z Alençon została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sztuka koronkarstwa rozwinęła się w Alençon i okolicy w XVII wieku[2].

W 1665 roku Ludwik XIV powołał do życia królewskie zakłady koronkarskie, by produkować modne koronki w stylu weneckim na terenie Francji i uniezależnić się od ich importu z Wenecji i Flandrii[3]. Jean-Baptiste Colbert, minister finansów (Kontroler Generalny Finansów) Ludwika XIV, wprowadził zakaz importu koronek[4] oraz przyznał na okres 9 lat Towarzystwu Koronek Francuskich monopol wyrobu koronek wzorowanych na koronkach weneckich[5]. Do pracy w Alençon sprowadzono na początku koronczarki z Wenecji[3], potem do odwołania edyktu nantejskiego wyrobem koronki zajmowała się ludność protestancka. W 1875 roku w mieście i jego okolicach pracowało osiem tysięcy koronczarek[4]. Koronki w Alençon wykonywano z przeznaczeniem na francuski dwór królewski[2]. Z początku koronki francuskie naśladowały koronki hiszpańskie i włoskie, lecz pod koniec XVII wieku Alençon wypracowało własną technikę wykonywania koronki igłowej i niepowtarzalny styl[2].

W 1851 roku, podczas Wielkiej Wystawy światowej w Londynie, koronkę z Alençon określono mianem „koronki królowych i królowej koronek”[2]. Popularność koronki spadła wraz z upowszechnieniem się koronek wykonywanych techniką maszynową[2].

Technika[edytuj | edytuj kod]

Technika koronki igłowej z Alençon wymaga dużych zdolności manualnych i czasu – wytworzenie jednego centymetra kwadratowego wymaga średnio siedmiu godzin[2]. Koronka powstaje z jednej nitki w wyniku łączenia poszczególnych motywów cienką siateczką[6].

Praca nad każdym elementem koronki podzielona jest na dziesięć etapów[2]:

  1. szkicowanie podstawowego wzoru,
  2. zaznaczenie zarysu wzoru na pergaminie poprzez nakłuwanie,
  3. przeniesienie podstawowego wzoru na pergamin,
  4. stworzenie tła z siateczki,
  5. połączenie motywów i cieniowanie,
  6. zdobienie dekoracyjnymi elementami np. w formie śnieżynek,
  7. haftowanie dla nadania wypukłości partiom brzegowym,
  8. odcinanie koronki z pergaminu za pomocą brzytwy,
  9. przycinanie nitek,
  10. wygładzanie – prasowanie na zimno za pomocą szczypców homara.

Do XIX wieku koronczarki specjalizowały się w jednej z tych czynności, zgodnie z metodą opracowaną przez hugenotkę, Marthe La Perrière (1605–1677)[2]. W czasach współczesnych każda koronczarka specjalizuje się we wszystkich etapach powstawania koronki, po odbyciu praktyki mistrzowskiej trwającej od siedmiu do dziesięciu lat[2]. W 2010 roku było mniej niż 10 koronczarek trudniących się tym rękodziełem, większość zrzeszonych w Narodowym Warsztacie Koronek z Alençon (fr. Atelier Conservatoire de Dentelle)[2].

Przypisy

  1. UNESCO ICH: Craftsmanship of Alençon needle lace-making (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 UNESCO: Nomination File No. 00438 for Inscription on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage in 2010 (ang.). [dostęp 2013-12-23].
  3. 3,0 3,1 Mrs. Bury Palliser: A History of Lace. Sampson, Low, Son and Marston, 1869, s. 130-131. [dostęp 2012-12-24].
  4. 4,0 4,1 Michelin, Michelin Travel &. Lifestyle: Normandy Green Guide Michelin 2012-2013. Michelin, 2012. ISBN 9782067182646. [dostęp 2012-12-24].
  5. Inès Murat: Colbert. Warszawa: PIW, 1988, s. 233. ISBN 8306014766.
  6. Polski Komitet UNESCO: Wpisy 2010 – Point d’Alençon (pol.). [dostęp 2013-12-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
  • Musée des Beaux-arts et de la Dentelle d'Alençon: strona oficjalna (fr.). [dostęp 2013-12-23].