Kostaryka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
República de Costa Rica
Republika Kostaryki
Flaga Kostaryki
Herb Kostaryki
Flaga Kostaryki Herb Kostaryki
Dewiza: (hiszp.) „Vivan siempre el trabajo y la paz”
(„Niech praca i pokój trwają wiecznie”.)
Hymn: Noble patria,
tu hermosa bandera

(Twa piękna flaga, Ojczyzno)
Położenie Kostaryki
Język urzędowy hiszpański
Stolica San José
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Laura Chinchilla
Szef rządu prezydent Laura Chinchilla
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
125. na świecie
51 100 km²
0,7%
Liczba ludności (2011)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
127. na świecie
Green Arrow Up.svg 4 301 712
85 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

49,62 mld[1] USD
10 433[1] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

61,56 mld[1] USD
12 942[1] USD
Jednostka monetarna colón (CRC)
Niepodległość od Hiszpanii
15 września 1821
Strefa czasowa UTC –6
Kod ISO 3166 CR
Domena internetowa .cr
Kod samochodowy CR
Kod samolotowy TI
Kod telefoniczny +506
Mapa Kostaryki
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Kostaryka w Wikipodróżach
Wikicytaty Republika Kostaryki w Wikicytatach

Kostaryka (Costa Rica, Republika KostarykiRepública de Costa Rica) – państwo w Ameryce Środkowej nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy od północy z Nikaraguą na odcinku 309 km i od południa z Panamą – 330 km. Łączna długość wybrzeża karaibskiego i pacyficznego wynosi 1290 km.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Kostaryki.

Kostaryka to kraj wyżynno-górzysty, położony w strefie aktywności sejsmicznej. Znajdują się tu także liczne wulkany, niektóre aktywne. Niziny występują jedynie na wybrzeżach oraz w dolinach większych rzek: San Juan, Tempsique i Cañas. Przez środek kraju biegną trzy główne pasma górskie: Cordillera de Guanacaste (wulkan Miravalles, 2021 m n.p.m.), Cordillera Central (wulkany Irazú, 3432 m n.p.m. i Turrialba, 3421 m n.p.m.) oraz Cordillera de Talamanca z najwyższym szczytem Kostaryki Chirripó Grande (3820 m n.p.m.). Między pasmami Cordillerą Central a de Talamanca znajduje się niewielka wyżyna Cartago, położona na wysokości 1400 m n.p.m. U podnóży Cordillera Central rozciąga się zajmująca ok. 900 km² śródgórska kotlina Meseta Centralna. Tutaj ulokowała się stolica kraju San José i inne ważne miasta Kostaryki (Cartago, Alajuela, Heredia). W sumie mieszka tu ponad połowa mieszkańców kraju.

Wybrzeże karaibskie ma charakter niskiego wybrzeża lagunowego. Za to wybrzeże pacyficzne ma dobrze rozwiniętą linię brzegową z licznymi zatokami (Golfo Dulce, Bahía de Coronado, Nicoya, Papagayo). Rzeki Kostaryki są krótkie i bystre. Do największych rzek należą: San Juan (graniczna), Reventazón i Chirripó. Brak większych jezior, poza sztucznym zbiornikiem wodnym Arenal.

Klimat Kostaryki to klimat podrównikowy. Na wybrzeżu karaibskim wiatry pasatowe przynoszą obfite opady przez cały rok (2000–6000 mm rocznie). Natomiast po stronie pacyficznej opady są mniejsze (1000–2000 mm) i występują w okresie od maja do grudnia. W pozostałych miesiącach panuje susza. Średnie roczne temperatury wynoszą ok. 26 °C na wybrzeżu i 18-20 °C w głębi kraju, na wyższych wysokościach.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W okresie przedkolumbijskim, między 750 a 1500, na obszarze dzisiejszej Kostaryki rozwijały się kultury indiańskie. W 1502 do wybrzeża Kostaryki dotarł Krzysztof Kolumb, który spodziewał się tu odkryć legendarną krainę złota; nazwał to wybrzeże Costa Rica, czyli „bogate wybrzeże”. Obszar ten podbił w imieniu Hiszpanii Juan Vasquez de Coronado w latach 1561-1565. Założył on pierwszą stolicę Kostaryki Cartago. Już w czasie podboju de Coronado miejscowi Indianie występowali zbrojnie przeciwko Hiszpanom. Kolejne bunty w latach 1673 i 1709 spotkały się z ostrą reakcją kolonizatorów i doprowadziły do ich nieomal całkowitego wyniszczenia.

Kostaryka proklamowała niepodległość w 1821 i wraz z sąsiednimi republikami weszła w skład Stanów Zjednoczonych Ameryki Środkowej. Od 1839 jest niezależną republiką. W 1871 przyjęta została konstytucja Kostaryki, która była później kilkakrotnie poprawiana. W 1948 roku wybuchła wojna domowa, a prezydent Teodor Picado Michalski udał się na emigrację. W 1949 nowy prezydent José Figueres Ferrer rozwiązał armię i od tej pory Kostaryka utrzymuje jedynie paramilitarną policję.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Kostaryka dzieli się na 7 prowincji:

Costa Rica provinces named.png
prowincja stolica powierzchnia
w km²
ludność (2000)
Alajuela Alajuela 9754 716 286
Cartago Cartago 3125 432 395
Guanacaste Liberia 10 141 264 238
Heredia Heredia 2657 354 732
Limón Limón 9189 1 339 295
Puntarenas Puntarenas 11 226 357 483
San José San José 4960 1 345 750

Społeczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Dzieci z kostarykańskimi flagami podczas dnia niepodległości

Pod względem struktury etnicznej, Kostaryka to kraj wyjątkowy jak na Amerykę Środkową. Około 84% ludności stanowi ludność biała. Pozostała część społeczeństwa to Metysi (10%), Murzyni i Mulaci (5%) oraz Indianie (1%). Językiem urzędowym jest język hiszpański. Jest on w powszechnym użyciu. Jedynie Murzyni i Mulaci, zamieszkujący głównie prowincję Limón posługują się głównie językiem angielskim.

Religie:

Źródło: Joshua Project, 2010[2]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Paweł Janowski [współautor Ryszard Dziura], Kostaryka, w: Encyklopedia Katolicka, Lublin 2002, t. IX, kol. 965-966.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  2. Costa Rica – Religions. Joshua Project. [dostęp 2013-11-02].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Kostaryka w Wikisłowniku
Wikimedia Commons