Kostuchna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Katowic Kostuchna
dzielnica Katowic
Kostuchna-Źródło Marii.jpg
Źródło Marii w Kostuchnie. Początek rowu Malownik.
Miasto Katowice
Status dzielnica
Zespół dzielnic południowe
Powierzchnia 8,59[1] km²
Ludność (2007)
 • liczba ludności
 • gęstość

8 233[1]
959[1] os./km²
Tablice rejestracyjne SK
Położenie na planie Katowic
Położenie na planie Katowic
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Kostuchna
Kostuchna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kostuchna
Kostuchna
Ziemia 50,188848°N 18,991188°E/50,188848 18,991188{{#coordinates:}}: nie można podać więcej niż jednego tagu podstawowego na stronie
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Panorama Kostuchny
Grób nieznanego powstańca

Kostuchna (niem. Kostuchna) – dzielnica Katowic w południowym zespole dzielnic. Graniczy ona z dzielnicami Piotrowice-Ochojec, Zarzeczem, Podlesiem, Murckami oraz z miastem Tychy. Ma ona charakter podmiejski, mieszkaniowo-przemysłowa (KWK Murcki). Jej powierzchnia wynosi 8,59 km² a liczba mieszkańców 8 233[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Kostuchna pochodzi od rejonu leśnego, przez który przebiegała droga z Mikołowa przez Podlesie do Krasów, Dziećkowic i dalej do Krakowa. W formie pisanej nazwa Kostuchna pojawia się w rachunkach z dóbr pszczyńskich z lat 17401741, gdzie jest mowa o dostawie węgla "z Kotliska w pobliżu Tych w rewirze leśnym Kostuchna".

Osada Kostuchna powstała w XVII w. pomiędzy wsiami Podlesie i Piotrowice, na terenie obfitującym w rudy żelaza. W 1629 r. istniała karczma prowadząca sprzedaż piwa z browarów książęcych. W XVIII w. zaczęli się osiedlać robotnicy leśni i chałupnicy.

W XIX w. Kostuchna była osadą typowo wiejską, część jej mieszkańców znalazła jednak zatrudnienie w pobliskich kopalniach Emanuelssegen (późniejszej Murcki) i Böer (późniejszej Boże Dary). Szybki rozwój tej ostatniej spowodował znaczny wzrost zatrudnienia (w 1913 r. pracowało w niej 1100 robotników) i dalszy napływ ludności do Kostuchny, także pochodzenia niemieckiego. W miejscowości działał szereg polskich organizacji społeczno-kulturalnych m.in. od 1919 roku 172 osobowe gniazdo śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” kierowanego przez Jana Olesia, Jana Gałuszkę i Stefana Marczoka oraz 120 osobowe regionalne koło Związku Towarzystw Polek.[2]

W okresie międzywojennym powstały nowe zakłady przemysłowe (m.in. Fabryka Miazgi Drzewnej i Tektury, fabryka drzewek szczotkowych i wiele innych mniejszych). W 1933 roku w Kostuchnie sławny polski wynalazca Tadeusz Sendzimir zbudował cynkownię stosującą pierwszą w świecie linię technologiczną ciągłego wyżarzania i cynkowania blach stalowych na skalę przemysłową wykorzystującą tzw. proces Sendzimira. Zakład ten po raz pierwszy umożliwiał cynkowanie w sposób który nie generował trujących oparów i wyziewów kwasów. Prezydent Mościcki, który również był wynalazcą i z wykształcenia chemikiem zwiedzając Kostuchnę stwierdził zdziwiony, że "To nie cynkownia, to sanatorium"[3]

W roku 1926 mieszkańcy Kostuchny wpisują się do pamiątkowej[4]"Deklaracji niepodległości" Stanów Zjednoczonych na pamiątkę 150-lecia niepodległości.

2 maja 1921 r. mieszkańcy Kostuchny wyruszyli do III powstania śląskiego z miejsca upamiętnionego tablicą z napisem:

"Z tego miejsca 2 maja 1921 r.
2. kompania 2. batalionu
2. pułku pszczyńskiego
wyruszyła do boju o wolność
ludu śląskiego spod wiekowego
zaboru i przyłączenia go do macierzy.
Na wieczną pamięć
społeczeństwo m. Kostuchny"

Oryginalny pomnik został zburzony w 1939 r. po wybuchu II wojny światowej. 17 listopada 2002 r. w dniu 80. rocznicy przyłączenia Śląska do Polski przy kościele parafialnym w Kostuchnie odsłonięto odbudowany Pomnik Powstańców Śląskich – mieszkańców Kostuchny. Kształt pomnika i napis: "Na pamiątkę 16 lipca 1922 roku" są zgodne z pierwowzorem. Dodatkowo na pomniku umieszczono imiona i nazwiska 85 powstańców śląskich-mieszkańców Kostuchny[5].

Po II wojnie światowej już w lutym 1945 r. wznowiła pracę kopalnia "Boże Dary", zbudowano także górnicze osiedle domków fińskich. W okresie 1924–1951 Kostuchna należała do gminy Piotrowice, w latach 1951–1954 przyłączona do Katowic.

W 1967 r. uzyskała samodzielność i prawa miejskie. W 1973 r. przyłączono do niej gminę Podlesie i Zarzecze. W latach 19731975 miasto było siedzibą gminy Kostuchna. Ponownie włączona do Katowic w 1975 r. (liczyła wtedy blisko 7 tys. mieszkańców).

Urodzeni w Kostuchnie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Urząd Miasta Katowice: Katowice - Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-06-21].
  2. "Encyklopedia powstań śląskich", Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 244, hasło "Kostuchna".
  3. Olgierd Budrewicz "Orzeł na gwiaździstym sztandarze" Interpress, Warszawa 1979
  4. Unidentified
  5. Parafia Trójcy Przenajświętszej w Kostuchnie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 133−137. ISBN 83-905115-0-9.
  • Olgierd Budrewicz "Orzeł na gwiaździstym sztandarze" Interpress, Warszawa 1979.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]