Kostuchna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Na mapach: 50°11′19,8535″N 18°59′28,2779″E/50,188848 18,991188

Herb Katowic Kostuchna
dzielnica Katowic
Kostuchna-Źródło Marii.jpg
Źródło Marii w Kostuchnie. Początek rowu Malownik.
Miasto Katowice
Status dzielnica
Zespół dzielnic południowe
Powierzchnia 8,59[1] km²
Ludność (2007)
 • liczba ludności
 • gęstość

8 233[1]
959[1] os./km²
Tablice rejestracyjne SK
Położenie na planie Katowic
Położenie na planie Katowic
brak współrzędnych
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Panorama Kostuchny
Grób nieznanego powstańca

Kostuchna (niem. Kostuchna) – dzielnica Katowic w południowym zespole dzielnic. Graniczy ona z dzielnicami Piotrowice-Ochojec, Zarzeczem, Podlesiem, Murckami oraz z miastem Tychy. Ma ona charakter podmiejski, mieszkaniowo-przemysłowa (KWK Murcki). Jej powierzchnia wynosi 8,59 km² a liczba mieszkańców 8 233[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Kostuchna pochodzi od rejonu leśnego, przez który przebiegała droga z Mikołowa przez Podlesie do Krasów, Dziećkowic i dalej do Krakowa. W formie pisanej nazwa Kostuchna pojawia się w rachunkach z dóbr pszczyńskich z lat 17401741, gdzie jest mowa o dostawie węgla "z Kotliska w pobliżu Tych w rewirze leśnym Kostuchna".

Osada Kostuchna powstała w XVII w. pomiędzy wsiami Podlesie i Piotrowice, na terenie obfitującym w rudy żelaza. W 1629 r. istniała karczma prowadząca sprzedaż piwa z browarów książęcych. W XVIII w. zaczęli się osiedlać robotnicy leśni i chałupnicy.

W XIX w. Kostuchna była osadą typowo wiejską, część jej mieszkańców znalazła jednak zatrudnienie w pobliskich kopalniach Emanuelssegen (późniejszej Murcki) i Böer (późniejszej Boże Dary). Szybki rozwój tej ostatniej spowodował znaczny wzrost zatrudnienia (w 1913 r. pracowało w niej 1100 robotników) i dalszy napływ ludności do Kostuchny, także pochodzenia niemieckiego. W miejscowości działał szereg polskich organizacji społeczno-kulturalnych m.in. od 1919 roku 172 osobowe gniazdo śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” kierowanego przez Jana Olesia, Jana Gałuszkę i Stefana Marczoka oraz 120 osobowe regionalne koło Związku Towarzystw Polek.[2]

W okresie międzywojennym powstały nowe zakłady przemysłowe (m.in. Fabryka Miazgi Drzewnej i Tektury, fabryka drzewek szczotkowych i wiele innych mniejszych). W 1933 roku w Kostuchnie sławny polski wynalazca Tadeusz Sendzimir zbudował cynkownię stosującą pierwszą w świecie linię technologiczną ciągłego wyżarzania i cynkowania blach stalowych na skalę przemysłową wykorzystującą tzw. proces Sendzimira. Zakład ten po raz pierwszy umożliwiał cynkowanie w sposób który nie generował trujących oparów i wyziewów kwasów. Prezydent Mościcki, który również był wynalazcą i z wykształcenia chemikiem zwiedzając Kostuchnę stwierdził zdziwiony, że "To nie cynkownia, to sanatorium"[3]

W roku 1926 mieszkańcy Kostuchny wpisują się do pamiątkowej[4]"Deklaracji niepodległości" Stanów Zjednoczonych na pamiątkę 150-lecia niepodległości.

2 maja 1921 r. mieszkańcy Kostuchny wyruszyli do III powstania śląskiego z miejsca upamiętnionego tablicą z napisem:

"Z tego miejsca 2 maja 1921 r.
2. kompania 2. batalionu
2. pułku pszczyńskiego
wyruszyła do boju o wolność
ludu śląskiego spod wiekowego
zaboru i przyłączenia go do macierzy.
Na wieczną pamięć
społeczeństwo m. Kostuchny"

Oryginalny pomnik został zburzony w 1939 r. po wybuchu II wojny światowej. 17 listopada 2002 r. w dniu 80. rocznicy przyłączenia Śląska do Polski przy kościele parafialnym w Kostuchnie odsłonięto odbudowany Pomnik Powstańców Śląskich – mieszkańców Kostuchny. Kształt pomnika i napis: "Na pamiątkę 16 lipca 1922 roku" są zgodne z pierwowzorem. Dodatkowo na pomniku umieszczono imiona i nazwiska 85 powstańców śląskich-mieszkańców Kostuchny[5].

Po II wojnie światowej już w lutym 1945 r. wznowiła pracę kopalnia "Boże Dary", zbudowano także górnicze osiedle domków fińskich. W okresie 1924–1951 Kostuchna należała do gminy Piotrowice, w latach 1951–1954 przyłączona do Katowic.

W 1967 r. uzyskała samodzielność i prawa miejskie. W 1973 r. przyłączono do niej gminę Podlesie i Zarzecze. W latach 19731975 miasto było siedzibą gminy Kostuchna. Ponownie włączona do Katowic w 1975 r. (liczyła wtedy blisko 7 tys. mieszkańców).

Urodzeni w Kostuchnie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Urząd Miasta Katowice: Katowice - Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-06-21].
  2. "Encyklopedia powstań śląskich", Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 244, hasło "Kostuchna".
  3. Olgierd Budrewicz "Orzeł na gwiaździstym sztandarze" Interpress, Warszawa 1979
  4. Unidentified
  5. Parafia Trójcy Przenajświętszej w Kostuchnie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 133−137. ISBN 83-905115-0-9.
  • Olgierd Budrewicz "Orzeł na gwiaździstym sztandarze" Interpress, Warszawa 1979.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]