Koszatniczka pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Koszatniczka pospolita
Octodon degus[1]
(Molina, 1782)
Koszatniczka pospolita (Octodon degus)
Koszatniczka pospolita (Octodon degus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd Hystricomorpha
Infrarząd Hystricognathi
Nadrodzina Octodontoidea
Rodzina koszatniczkowate
Rodzaj Octodon
Gatunek koszatniczka pospolita
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Koszatniczka pospolita, koszatniczka zwyczajna, koszatnica (Octodon degus) – gatunek gryzonia z rodziny koszatniczkowatych (Octodontidae)[2], zamieszkujący obszar w Chile między wybrzeżem Oceanu Spokojnego i zachodnimi zboczami Andów, najliczniej pomiędzy Vallenar a Curicó[7] (28-35°S)[2] do wysokości 1200 m n.p.m. W Chile jest ssakiem o najliczniejszej populacji[8]. W Polsce wyjątkowo stwierdza się osobniki zdziczałe[9].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa gatunkowa "degus" została pierwszy raz użyta przez jezuitę Juana Ignacio Molina w wydanej w 1782 roku "Historii natury w Chile"[10], a została utworzona ze słowa dewü, które w języku mapudungun oznacza szczura[11]. Molina sklasyfikował wówczas błędnie koszatniczkę jako gatunek wiewiórki (Sciurus) i użył dla niej nazwy "Sciurus degus". Przyporządkowując i nazywając tak koszatniczkę Molina kierował się oceną podobnego sposobu życia tych gryzoni. Przez lata próbowano nawet klasyfikować O. degus razem z Lagomorpha, czyli zajęczakami. Ostatecznie obecna klasyfikacja zalicza koszatniczkę do Hystricognathi[3], czyli infrarzędu obejmującego również aguti, kapibarę, marę patagońską, nutrię, kolczaka, tukotuko oraz wiskacza, szynszylę, świnkę morską czy ursona. Pierwszy człon nazwy "Octodon" (ośmio-, czy raczej ósemkowo-zębny), właściwy dla wszystkich koszatniczkowatych, wynika z ukształtowania trzonowców[9], nie ilości zębów.

Do rodzaju Octodon koszatniczkę zaliczył w 1848 roku brytyjski zoolog George Robert Waterhouse[12].

Koszatniczki bywają dzielone (Anna Sporon, 1990 i Sharon Vanderlip[13] w 2001) na kilka gatunków: najczęściej spotykaną koszatniczkę zwyczajną albo pospolitą, nabrzeżną i Bridgesa. Dwa ostatnie gatunki różnią się od O.degus nieznacznie - mają nieco większe wymiary, kitki na ogonach są mniej puszyste, a tylne trzonowce mają inaczej ukształtowane fałdy powierzchni bocznych[2]. W literaturze podawana jest jeszcze zamieszkująca chilijskie wyspy koszatniczka pacyficzna (Hutterer 1994). Kwestii, czy jest to odrębny gatunek, nie wyjaśniono.

Rycina z 1883 (Alfred Brehm)[14] oznaczona przestarzałą nazwą Octodon cummingii

Badanie wielu skupisk koszatniczek na przestrzeni lat powodowało sporo dywagacji na temat prawdopodobnych geograficznych odmian w obrębie gatunku i w konsekwencji powstawanie wielu równoległych i dodatkowych nazw. Ale − jak zauważał Wilfred Osgood[4] − w wielu przypadkach zamieszanie wprowadzała głównie zmienność ubarwienia koszatniczek w poszczególnych porach roku czy też różnice zewnętrzne w poszczególnych grupach wiekowych. Przykładowo proponowana przez Oldfielda Thomasa nazwa Octodon degus cliviorum wynikała z przekonania Oldfielda o podziale gatunku na koszatniczki górskie i nizinne[4]. Teoria nie uzyskała potwierdzenia.

W Polsce nazwy "koszatniczka" używa się potocznie do określenia najczęściej spotykanej koszatniczki pospolitej. Najczęściej okazy tego gatunku trafiały do Europy i Stanów Zjednoczonych jako zwierzęta laboratoryjne[9], zaś później hodowlane. Niestety nie ma pewności, czy okazy obecnie spotykane w hodowlach są czystymi gatunkowo przedstawicielami O. degus, czy też krzyżówkami z pozostałymi gatunkami rodzaju Octodon.

Żyjące w naturze koszatniczki lokalni mieszkańcy nazywają "szczurami ze szczotką na ogonie" (rata cola de cepillo). Jest to jedynie nazwa zwyczajowa, bowiem w rzeczywistości gryzonie te nie są spokrewnione ze szczurami. Używane w Chile inne nazwy to: chozchoris, rata de las cercas, raton de tapias, ratón de trompeta, bori[2]. Koszatniczka ze względu na podobną polską nazwę mylona jest czasem z należącą do popielicowatych koszatką.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Typowe umaszczenie O.degus. Duże uszy koszatniczki umożliwiają wymianę temperatury z otoczeniem i tym samym − chłodzenie organizmu.

Zwierzę o smukłej budowie[7], pysk zaokrąglony, nieowłosione uszy średniej długości, ogon ciemniejący ku końcowi pokryty sztywną szczeciną z charakterystycznym dla tego gatunku "pędzlem". Sierść o barwie "aguti". Ubarwienie ma jednolite, brązowe przechodzące w szarości, na brzuszku futro kremowo-brązowe, jaśniejsze dookoła oczu. Umaszczenie brzuszka zależy od pory roku. Zazwyczaj zimą jest jaśniejsze niż latem. Przez krzyżowanie i ingerencje genetyczne osiągnięto również koszatniczki o innych barwach: białej, kremowej, czarnej, czy nawet niebieskiej. Zęby zdrowo odżywianych koszatniczek mają barwę pomarańczową[13]. Uzębienie składa się z 2 par siekaczy, 2 par przedtrzonowców i 6 par trzonowców (o ósemkowym przekroju). Łapy mają po pięć palców – cztery mocno rozwinięte, piąty słabiej. Palce zakończone są pazurami. Koszatniczki w sytuacji zagrożenia mogą odrzucić końcówkę ogona[8][15]. Odrzucony ogon nie odrasta, jak to jest np. u jaszczurek.

Dane[edytuj | edytuj kod]

  • Długość życia: w stanie wolnym żyją od kilku miesięcy do 2[16] lub 4 lat, a w niewoli 5–8 lat[13], lub 5–9[16].
  • Masa ciała[17]: 170–300 gramów.
  • Długość koszatniczki jest zróżnicowana – zależy to od liczby młodych w miocie. Najczęściej jednak wynosi ona od 125 mm do 195 mm. Długość ogona: 105–165 mm.
  • Temperatura ciała: 36,0–37,9° C
  • Puls: 274 na minutę

Dymorfizm płciowy[edytuj | edytuj kod]

Samce są zazwyczaj nieco większe niż samice[15]. Na wolności samice osiągają dojrzałość płciową nie wcześniej niż po 5 do 14 miesiącach od urodzenia, ale aktywność jajników obserwuje się w wieku 2 tygodni życia, mimo że otwór pochwy jest jeszcze niewidoczny. W warunkach hodowlanych dolną granicą osiągania dojrzałości płciowej jest wiek 5 tygodni. Samice mają 4 pary sutków, przy czym jedna para w położeniu pachwinowym, a pozostałe 3 pary – brzusznie[18].

Rozpoznawanie płci koszatniczek stanowi często problem dla niedoświadczonych hodowców. Wygląd zewnętrznych cech płciowych jest bardzo podobny u przedstawicieli obu płci. Rozróżnienie jest możliwe głównie poprzez porównanie odległości między cewką moczową a odbytem oraz dzięki posiadaniu przez samce fałdu skórnego między tymi narządami[13].

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Naturalne środowisko O. degus − okolice andyjskiego Auco

Koszatniczki są w Chile traktowane jako szkodniki niszczące uprawy. Prowadzą stadne życie w pobliżu zarośli i skał w półpustynnym, pokrytym zaroślami ekosystemie zwanym matorral[17], w koloniach do 100 osobników[16]. Koszatniczki prowadzą życie dzienne, z maksimum aktywności rano i późnym popołudniem. Budują rozległe systemy nor z głównym wejściem zlokalizowanym zwykle pod krzewami lub skałami. Koszatniczki mają bardzo silną organizację społeczną, z silnym przywódcą stada związanego z danym terenem[7]. Zasięg terytorialny danego klanu wynosi średnio 200 m, na hektar przypada około 75 osobników[17]. Koszatniczki żerują na powierzchni ziemi, ale zaobserwowano również wspinaczkę na gałęzie krzewów w poszukiwaniu pożywienia. Do naturalnych wrogów koszatniczek należą tacy drapieżcy jak: kolpeo (lisoszakal andyjski), płomykówka zwyczajna[9] czy należąca do jastrzębiowatych aguja (Geranoaetus melanoleucus).

Jak podaje Wild Animals Online[15], długość życia koszatniczek na wolności jest w rzeczywistości dość krótka. Tylko 50% z nich dożywa wieku 1 roku, a zaledwie 1% populacji żyje 2 lata. W objętej badaniami populacji 5400 osobników tylko 1 przeżył 4 lata. Anna Sporon określa jednak możliwy do osiągnięcia na wolności wiek jako znacznie dłuższy[19].

Rezerwat:
W 1983 w okolicy miasta Illapel w chilijskiej prowincji Choapa (region Coquimbo) powstał Rezerwat Narodowy Las Chinchillas(hiszp.) Reserva Nacional Las Chinchillas. Wśród gatunków tam występujących można spotkać koszatniczki.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Czułe wibryssy koszatniczki są ważnym narządem dotyku i pozwalają poruszać się w nocy i w norach

Koszatniczki mają dobrze rozwinięty wzrok[20], węch i słuch. Używają tych zmysłów do komunikowania się między sobą. Rozróżnić można typy sygnałów[21][22] alarmowych[23], godowych i służących komunikacji między rodzicami a małymi. Dobry wzrok jest ważnym zmysłem pomocnym w wypatrywaniu wrogów podczas żerowania. Podczas badań stwierdzono, że koszatniczki widzą długości fal charakterystyczne dla ultrafioletu , a ich świeży mocz odbija promieniowanie UV. Stąd przyjęto hipotezę, że znakowanie terenu moczem ma charakter nie tylko zapachowy, ale i wzrokowy.

Markery zapachowe tych zwierząt objęto więc badaniami[24]. Okazało się, że faktycznie świeży mocz koszatniczek ma dużo większe zdolności do odbijania promieniowania UV, niż dłuższych fal[17]. Natomiast stary, wyschnięty mocz O.degus dobrze odbija dłuższe fale, lecz bardzo słabo fale UV. Wynika z tego że koszatniczki są w stanie odróżnić wzrokowo świeże ślady współplemieńców od starych, a więc łatwiej odnaleźć nowe kryjówki czy inne elementy intensywnie użytkowanego terytorium. Niestety, jak zauważają badacze, jest też uboczna, negatywna (między innymi dla koszatniczek) konsekwencja zdolności zwierząt do wzrokowego rejestrowania promieniowania UV. Mianowicie również dzienne ptaki drapieżne − w tym naturalni wrogowie koszatniczek − widzą promieniowanie ultrafioletowe, a tym samym kierując się widocznymi dla nich śladami świeżego moczu potrafią z daleka dostrzec terytorium, na którym warto zapolować.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

W stanie dzikim koszatniczki zwykle rozmnażają się raz na rok[15]. Okres rozrodczy rozpoczyna się zwykle pod koniec maja (jesienią w Chile), a młode rodzą się od września do października. W latach mokrych, koszatniczka może mieć drugi miot[17]. Znakowanie otoczenia moczem, wykorzystywane zazwyczaj przez obie płcie do obrony terytorium wzmaga się u samców o okresie rozrodczym. Zalotnicy wykonują zazwyczaj rytuał obejmujący machanie ogonem i drżenie ciała, a na koniec podnosząc tylne łapy opryskują samice swoim moczem. Takie 'oznakowanie' może służyć przyzwyczajeniu samicy do zapachu danego samca, co w przyszłości ma mu ułatwić kontynuację zalotów.

W hodowli zdolność do rozrodu samica osiąga w wieku 6-8 tygodni; ciąża trwa około 87-93 dni; w miocie 1-12 młodych, które rodzą się okryte delikatnym meszkiem, z lekko otwartymi oczami. Mała koszatniczka waży po urodzeniu około 14-20 g[2]. Okres karmienia małych koszatniczek przez samicę trwa 4-6 tygodni[15]. Tyle też minimalnie powinny być pod jej opieką. Po tym okresie są już zdolne do samodzielnego życia i łączenia się w jednopłciowe grupy[17]. W hodowli, w wieku 7-8 tygodni, należy miot rozdzielić według płci, bowiem już w tym wieku młode mogą być gotowe do rozrodu, co wiązałoby się z ryzykiem chowu wsobnego.

W badaniach prowadzonych w warunkach laboratoryjnych[17] stwierdzono, że samica pozostaje w bliskości z małymi do dwóch tygodni po urodzeniu. Zaobserwowano, że samce w tym okresie są skłonne do bójek z dziećmi. Nie prowadziło to jednak do dzieciobójstwa. Na wolności samce spędzają z młodymi cały pierwszy okres ich życia, czyli czas pierwszych tygodni, gdy wymagają karmienia, ogrzewania i szczególnej 'niemowlęcej' opieki. Przez pierwsze 7 dni młode organizmy O.degus nie posiadają zdolności utrzymywania stałej temperatury ciała[2]. Młode koszatniczki zaczynają jeść stały pokarm w wieku około 2 tygodni, zaś rodzinną norę pierwszy raz opuszczają po trzecim tygodniu życia. Samice często wspólnie opiekują się dziećmi w obrębie klanu[17]. Ciąża stanowi dla organizmu samicy bardzo duży wydatek energetyczny. Poziom cukru we krwi w tym okresie zostaje rozregulowany, więc dla zwierząt podatnych na cukrzycę każda ciąża stanowi duże ryzyko. W hodowli zalecane jest więc unikanie łączenia w pary mieszane. Łączenie samic czy samców w 2–3 osobnikowe 'stada' jest dobrym, zalecanym rozwiązaniem[25], tym bardziej, że w naturze w stadku dominuje samica i na kilkadziesiąt samiczek przypada jeden samczyk. Natomiast młode samce są ze stada wypędzane i póki same nie utworzą stada żyją w stadach kawalerów. Samce żyją zazwyczaj w grupach od jednego do dwóch osobników, a samice w stadkach od dwóch do pięciu powiązanych ze sobą 'pań'[17]. Jako zwierzęta stadne nie powinny być hodowane pojedynczo[25].

Proporcje płci u koszatniczek w badanej populacji[26] (B.J.Weir 1970) wyniosły: na 110 urodzonych samiczek przypadało 100 samców[2].

Żywienie w środowisku naturalnym[edytuj | edytuj kod]

Kora krzewu Acacia caven jest składnikiem pokarmu Octodon degus

Koszatniczki są roślinożercami[15]. Żywią się trawami, ziołami, liśćmi i korą wybranych gatunków krzewów i drzew, niektórymi warzywami oraz nasionami. Wśród ulubionych potraw koszatniczek są kora Cestrum parqui[27] i Acacia caven, liście i kora Proustia cuneifolia, Atriplex repunda i Acacia caven, rośliny jednoroczne takie jak: iglica pospolita, ostrożeń i zielone trawy. Koszatniczka magazynuje pożywienie na zimę. Podczas badań stwierdzono sporadyczne spożywanie mięsa w podeszłym wieku[17]. Standardowo koszatniczki wybierają pożywienie, które pozwala na ograniczenie ilości błonnika (mniej włókniste krzewy: Adesmia bedwellii, Baccharis paniculata, czy Chenopodium petiolare[28]), azotu i wilgotności w pokarmie. Wybierają więc raczej młode pędy. Motorem trawienia jest fermentacja bakteryjna w kątnicy.

Ze względu na stosunkowo niską jakość pożywienia dostępnego na wolności, koszatniczki wykazują także skłonność do koprofagii[29], czyli przeżuwania własnych odchodów. W porze suchej dieta koszatniczek jest uzupełniana także o odchody bydła i koni[7]. W środowisku naturalnym cecha ta pozwalała na odzyskiwanie niewykorzystanych przez organizm składników odżywczych. Odchody koszatniczki są suche, małe, bez zapachu.

Organizm koszatniczek żyjących w naturze w klimacie suchym jest przystosowany do bardzo efektywnej gospodarki wodnej. Parowanie wody przez skórę jest ograniczone, bowiem gryzonie te nie posiadają gruczołów potowych. Koszatniczki posiadają stosunkowo duże nerki, w związku z czym wydalany mocz jest mocno skoncentrowany[30]. Podczas przeprowadzanych badań (B.Fonda 1975)[2] pozbawiono koszatniczki dostępu do wody i po siedmiu dniach mocz uległ skoncentrowaniu z 634 mOsmol/l do 4604 mOsmol/l. Stwierdzono także, że koszatniczki posiadają niezwykłą zdolność do większego koncentrowania potasu w moczu niż sodu, oraz zatrzymywania znacznej ilości magnezu.

Hodowla[edytuj | edytuj kod]

Do Ameryki Północnej i Europy koszatniczki pospolite trafiły jako zwierzęta do prowadzenia badań nad cukrzycą[13]. Gryzonie te ze względu na odmienną strukturę insuliny są bowiem bardzo podatne na tę chorobę[2]. Ich metabolizm nie pozwala na przyswajanie cukru. Koszatniczki wymagają sporej opieki, dbałości o dietę, odpowiedniej ilości ruchu, który pozwala na lepsze spalanie nadmiaru cukru[13]. Jednym z pierwszych objawów pojawiającej się cukrzycy jest zaćma[25].

W związku z tym, że koszatniczki są zwierzętami stadnymi i bardzo żywotnymi, w hodowli wymagają dużo wolnej przestrzeni[13]. Należy im zapewnić dostęp do wybiegu[19] oraz wyposażyć klatkę w kołowrotek dla gryzoni. Mieszkaniem może być duża klatka dla gryzoni lub terrarium. Konieczny jest pojemnik z pokarmem oraz poidło[19]. Wskazane jest wstawienie do klatki konarów lub półek, które umożliwią wspinanie, oraz kawałków gałęzi dozwolonych gatunków drzew. Wyposażenie nie może być plastikowe, bowiem szybko zostanie zniszczone. Dno klatki nie powinno mieć rusztu z kraty, bowiem między szczeblami mogą się klinować łapy i stanowi potencjalne zagrożenie dla zwierzęcia. Koszatniczki chętnie budują namiastkę nory z gniazdem[13]. Do tego celu może służyć mały drewniany domek i ścinki papieru czy też ręczników papierowych. Koszatniczki nie są polecane jako zwierzęta do samodzielnego hodowania przez dzieci.

Żywienie w hodowli[edytuj | edytuj kod]

W hodowli podstawą żywienia koszatniczek jest siano, które nie może być jednak ściółką. Ściółkę stanowić powinna warstwa drewnopochodnego prasowanego granulatu. Zwierzęta można karmić nasionami traw, liśćmi kilku dozwolonych[31] gatunków polskich drzew i krzewów (brzoza, grusza, grab, jabłoń, leszczyna, lipa, orzech włoski, wierzba płacząca) i ziołami (dziurawiec pospolity, babka lancetowata, rumianek pospolity, rdest ptasi, pokrzywa zwyczajna, wrzos, mniszek lekarski (mlecz), nagietek lekarski, mięta pieprzowa, lucerna, krwawnik, koper włoski, melisa i majeranek), bulwami topinambura (słonecznik bulwiasty), owocami dzikiej róży, jak również specjalnymi karmami. Można karmić koszatniczki świeżymi i suszonymi warzywami – porem, selerem, marchewką i pietruszką (dwa ostatnie w niewielkich ilościach, marchewka zawiera cukry, pietruszka jest moczopędna).

Ze względu na wrodzoną skłonność do cukrzycy dieta koszatniczek winna być pozbawiona nadmiaru węglowodanów. Wykluczone jest podawanie słodyczy, a nawet owoców.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Octodon degus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Charles A. Woods, Dawid K. Boraker. Octodon degus. „Mammalian Species”. 67, s. 1-5, 1975 (ang.). 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Octodon degus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 15 września 2010]
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Wilfred H. Osgood: The mammals of Chile. Field Museum of Natural History, Chicago 1943.; dostęp 20 września 2010
  5. Theodore Sherman Palmer: A list of the generic and family names of rodents; dostęp 20 września 2010
  6. Octodon degus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Degu (Octodon degus) (ang.). Comparative Mammalian Brain Collections. [dostęp 2012-12-02].
  8. 8,0 8,1 Degu (ang.). Smithsonian National Zoological Park. [dostęp 2012-12-02].
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 A.L. Ruprecht, R. Kościów, G. Kłys: Koszatniczka "Octodon degus" (Molina, 1782), Octodontidae (Rodentia). 2005.
  10. Giovanni Ignazio Molina: Saggio sulla storia naturale del Chili. Masi, 1810, s. 276.
  11. Carolina Villagrán, Rodrigo Villa, Luis Felipe Hinojosa, Gilberto Sánchez i inni. Etnozoología Mapuche: un estudio preliminar. „Revista Chilena de Historia Natural”. 72, s. 595-627, 1999 (ang.). 
  12. George Robert Waterhouse: The natural History of the Mammalia, Rodentia. Londyn: Hyppolite Baillyere, 1846.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 Sharon Lynn Vanderlip: DEGU. A Complete Pet Owner Manual. Barron's Educational Series, Londyn, 2001. ISBN 9780764116001.
  14. Alfred Brehm: Brehms Thierleben. Allgemeine Kunde des Thierreichs. Leipzig: Verlag des Bibliographischen Instituts, 1883.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 Degu ( Octodon degus ) - Degu information - Degu facts, pictures, photos (ang.). WildAnimalsOnline.com. [dostęp 2012-12-02].
  16. 16,0 16,1 16,2 Virginia C. G. Richardson: Diseases of Small Domestic Rodents. Oxford: Blackwell Publishing, 2003, s. 260. ISBN 1-4051-0921-1.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 17,5 17,6 17,7 17,8 17,9 M.Hejna i P.Myers: Octodon degus (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2006. [dostęp 15 listopada 2010].
  18. Octodon degus (Molina) - Koszatniczka - Degu (pol.). Instytut Ochrony Przyrody PAN. [dostęp 2012-12-02].
  19. 19,0 19,1 19,2 Anna Sporon, Michael Mettler: Koszatniczki wesołe i towarzyskie. Multico, 2005. ISBN 8370733662.
  20. G. Fulko: Notes on the activity, reproduction, and social behavior of Octodon degus. Journal of Mammalogy 57/3: 495-505, 1976.
  21. CV. Long: Vocalisations of the degu ( Octodon degus ), a social Caviomorph rodent. Bioacoustics, 16 : 223-244, 2007.
  22. CV. Long: Pups of the degu ( Octodon degus ) include ultrasonic frequencies in care-eliciting calls. Proceedings of the Institute of Acoustics , 31 : 237-244, 2009.
  23. Dźwięki wydawane przez Octodon degus Degu Serwis
  24. Andrés Chávez, Francisco Bozinovic, Leo Peichl, Adrián G. Palacios: Reflectance In The Genus Octodon (Rodentia): Implications For Visual Ecology Retinal Spectral Sensitivity, Fur Coloration And Urine. Investigative Ophthalmology & Visual Science 44: 2290-2296, 2003.]
  25. 25,0 25,1 25,2 eRodent
  26. Barbara J. Weir: The management and breeding of some more hystricomorph rodents. Laboratory Animals 4, 83, 1970.; dostęp 15 września 2010
  27. Ta pozycja zaskakuje, bowiem C.Parqui (C.palqui) jest rośliną trującą. Informacja na podst. Michigan Museum of Zoology cyt. za:
  28. Francisco Bozinovic, Julio R. Gutiérrez: Diet selection in captivity by a generalist herbivorous rodent (Octodon degus) from the Chilean coastal desert. Journal of Arid Environments, Volume 39, Issue 4, 1998.; dostęp: 15 września 2010
  29. Francisco Bozinovic, Julio R. Gutiérrez: Daily rhythms of food intake and feces reingestion in the degu, an herbivorous Chilean rodent: optimizing digestion through coprophagy. Physiological and Biochemical Zoology, 1999.
  30. Francisco Bozinovic, Leonardo Bacigalupea, Rodrigo Vasquez, Henk Visserc, Claudio Velosoa, G.J. Kenagyd: Cost of living in free-ranging degus (Octodon degus). 2003.]
  31. Artykuł Lista drzew i krzewów portalu Degu Serwis


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. A.L. Ruprecht, R. Kościów, G. Kłys: Octodon degus (Molina, 1782), Octodontidae (Rodentia) new, alien species for the fauna of Europe and Polish mammals. Deutsche Gesellschaft fuer Saeugetierkunde, w druku.
  2. A.L. Ruprecht, R. Kościów, G. Kłys: Degu, Octodon degus (Mollina, 1782) (Octodontidae, Rodentia) nowy gatunek środkowoeuropejskiej fauny współczesnych ssaków. Chrońmy Przyrodę Ojczystą, w druku.
  3. R.H. Pine, S.D. Miller, M.L. Schamberger: Contributions to the mammalogy of Chile. Mammalia, 1979. ISBN 0226195422.
  4. E.P. Walker: Mammals of the world''. The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 1975. ISBN 9711022346.
  5. CA Woods, DK Boraker: Octodon degus. American Society of Mammalogists, Mammalian Species, 1975.
  6. A. Zas, A. Owczarek: Koszatniczki. Hobby, 2002. ISBN 9788388185526.
  7. Anna Sporon, Michael Mettler: Koszatniczki wesołe i towarzyskie. Multico, 2005. ISBN 8370733662.
  8. Sharon Lynn Vanderlip: DEGU. A Complete Pet Owner Manual. Barron's Educational Series, Londyn, 2001. ISBN 9780764116001.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]