Koszulka Auera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Współczesna ciśnieniowa lampa naftowa, we wnętrzu za szkłem widoczna koszulka Auera

Koszulka Auera (siatka Auera) – siatka z dwutlenku toru ThO2 (99%) i dwutlenku ceru CeO2 (1%), rozżarzająca się w płomieniu gazowo-powietrznym do wysokiej temperatury i wysyłająca silny strumień białego światła. Stosowana jako żarnik w lampach gazowych, przyczyniła się do rozpowszechnienia oświetlenia gazowego w XIX wieku. Wynaleziona przez Carla Auera von Welsbacha[1][2][3].

Koszulki Auera często dostępne są w handlu w postaci bawełnianych krążków nasyconych nietrwałymi termicznie solami toru i ceru. Podczas pierwszego użycia koszulki bawełna ulega spaleniu, a sole rozkładają się do odpowiednich tlenków, formując siatkę nad palnikiem. Koszulki wypalane fabrycznie są podatne na uszkodzenia podczas transportu, magazynowania i montażu.

Tor jest pierwiastkiem radioaktywnym. Wprawdzie moc dawki emitowanej przez siatkę żarową jest bardzo niska i nie powoduje zagrożenia zdrowia nawet przy długotrwałym narażeniu, jednak możliwe jest przedostanie się do organizmu pyłu powstającego podczas pracy lub uszkodzenia koszulki, który emituje cząstki alfa i powoduje skażenie promieniotwórcze organizmu[4]. Zamiast toru stosuje się też niepromieniotwórcze cyrkon lub itr.

Wypalona fabrycznie siatka żarowa wyprodukowana przez firmę Żar w Nowym Tomyślu podczas okupacji niemieckiej

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Auera siatka (pol.). W: Encyklopedia PWN, Portal Wiedzy [on-line]. WN PWN. [dostęp 2014-05-06].
  2. 2,0 2,1 Auera siatka (pol.). W: Encyklopedia WIEM (na podstawie Popularnej Encyklopedii Powszechnej, Wyd. Fogra) [on-line]. portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2014-05-06].
  3. 3,0 3,1 A Brief History of the Incandescent Mantle Pressure Lamp (ang.). W: Alan's Lantern & Lamp Website [on-line]. Pressure Lamps International, 1998. [dostęp 2014-05-06].
  4. 4,0 4,1 R. Broszkiewicz, Z. Jaworowski, T. Musiałowicz, Z. Smal, Z. Szot: Podręcznik ochrony radiologicznej. Warszawa: WNT, 1963, s. 66.