Kot arabski
| Kot arabski | |
| Felis margarita[1] | |
| Loche, 1858 | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | drapieżne |
| Rodzina | kotowate |
| Rodzaj | Felis |
| Gatunek | kot arabski |
| Podgatunki | |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Kot arabski, kot pustynny, kot piaskowy (Felis margarita) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych. Został odkryty w 1856 roku przez francuską ekspedycję w głąb Sahary. Łacińska nazwa gatunkowa została nadana na cześć komendanta Margueritte'a, dowódcy ekspedycji.
Występowanie i biotop [edytuj]
Występuje na kilku odległych od siebie obszarach: na Saharze, Półwyspie Arabskim i w zachodnim Egipcie, a także na wschód od Morza Kaspijskiego oraz na granicy Pakistanu i Afganistanu[3][2]. Zamieszkuje głównie pustynie[4], spotykany również na równinach ubogich w roślinność i skalistych dolinach[5][6].
Charakterystyka ogólna [edytuj]
| Podstawowe dane[4][5] | |
|---|---|
| Długość ciała | 43-52 cm |
| Długość ogona | 25-30 cm |
| Masa ciała | samce 2,1-3,4 kg samice 1,4-3,1 kg |
| Ciąża | 59-63 dni |
| Dojrzałość płciowa | 9-14 miesięcy |
| Liczba młodych w miocie |
2-8 |
| Długość życia | do 13 lat w niewoli |
Wygląd [edytuj]
Kot arabski jest wielkością zbliżony do kota domowego. Średniej długości futro o kolorze piaskowożółtym na piersi i spodzie zawsze białe. Na futrze słabe, szarobrązowe pręgowanie. Na nogach i ogonie pręgi wyraźniejsze. Kończyny krótkie, pomiędzy poduszeczkami stóp długie, ciemne włosy chroniące przed gorącym piaskiem[4][5]. Głowa bardziej płaska niż u kota domowego. Na bokach głowy bokobrody. Charakterystyczną cechą kota arabskiego są duże uszy. Jama bębenkowa i gruba pusta w środku kość w tylno-dolnej części czaszki, otaczającą ucho środkowe i ucho wewnętrzne są relatywnie większe niż u innych przedstawicieli kotowatych[7].
Tryb życia [edytuj]
Kot arabski prowadzi samotny i nocny tryb życia[8], chociaż podgatunek występujący w Pakistanie w okresie zimowym jest aktywny o zmierzchu i świcie[5]. Dzień spędza w wykopanej przez siebie norze gdzie chroni się przed słońcem[4]. Jest bardzo odporny na ekstremalne temperatury jakie występują na pustyniach[5][2]. Areał osobniczy samca jak i samicy wynosi około 16 km². Czasami wędrują na odległość 8-10 km[9]. Z powodu skrytego trybu życia zwyczaje tego kota słabo poznane. Okres rozrodczy zależny jest od rejonu występowania. Na Saharze trwa od stycznia do kwietnia, Turkmenistanie w kwietniu natomiast w Pakistanie od września do października[5]. U okazów trzymanych w niewoli samce w tym okresie znakują teren moczem[10]. Ciąża u samic trwa 59-63 dni. Po tym okresie na świat przychodzi 1-8 kociąt (najczęściej 4-5)[5]. Chociaż dojrzałość płciową uzyskują pomiędzy 9 a 14 miesiącem życia, względnie niezależne są już po 6-8 miesiącach[5].
Kot arabski jest głównie mięsożerny. Poluje głównie na myszoskoczki, nornikowate, zające, pająki, jaszczurki, ptaki, owady oraz żmije. Pragnienie zaspokaja wilgocią znajdującą się w upolowanej zdobyczy.
Podgatunki [edytuj]
Wyróżnia się kilka podgatunków kota arabskiego[3] jednak zachodzi potrzeba analizy genetycznej w celu ustalenia ich statusu[2]:
- Felis margarita airensis
- Felis margarita harrisoni – Arabia
- Felis margarita margarita – Sahara
- Felis margarita meinertzhageni
- Felis margarita scheffeli – Pakistan
- Felis margarita thinobia – Azja Środkowa
Znaczenie [edytuj]
Do wrogów kota arabskiego zaliczają się węże, sowy i szakale. U kota arabskiego stwierdzono występowanie toksoplazmozy[11].
Zagrożenie i ochrona [edytuj]
W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii NT (podwyższonego ryzyka)[2]. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest degradacja siedlisk poprzez urbanizację oraz wypas zwierząt gospodarskich. Innymi zagrożeniami są konkurencja ze strony domowych psów i kotów. Są zabijane również w pułapkach zastawianych na lisy i szakale, jak również w odwecie za zabicie kurcząt. Polowanie na ten gatunek jest zabronione w kilku krajach[2]. Kot ten jest również przedmiotem nielegalnego handlu w celach domowych[3].
Kot arabski w kulturze [edytuj]
Religia [edytuj]
Niektóre plemiona Beduinów uważają kota arabskiego za zwierzę święte, z tego gatunku wywodził się bowiem Muezza, towarzysz proroka Mahometa.
Przypisy
- ↑ Felis margarita w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Felis margarita. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Felis margarita. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 sierpnia 2009]
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 2. Warszawa: Horyzont, 2001. ISBN 83-7227-614-5.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Shanna Wheeler: Felis margarita (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 6 lutego 2010].
- ↑ Felis margarita (ang.). GISBAU - Univesità degli studi di Roma "La Sapienza". [dostęp 6 lutego 2010].
- ↑ G. T. Huang, J. J. Rosowski, M. E. Ravicz, Peake. Mammalian ear specializations in arid habitats: structural and functional evidence from sand cat (Felis margarita). „Journal of Comparative Physiology A: Neuroethology, Sensory, Neural, and Behavioral Physiology”. 188 (9), s. 663-681, 2004. doi:10.1007/s00359-002-0332-8.
- ↑ K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.
- ↑ F. S. Bunaian, S. Mashaqbeh, M. Yousef, A. Buduri i inni. A new record of the Sand Cat, Felis margarita, from Jordan. „Zoology in the Middle Eas”. 16, 1998.
- ↑ S. W. Bennett, J. D. Mellen. Social interactions and solitary behaviors in a pair of captive sand cats (Felis margarita). „Zoo Biology”. 2 (1), s. 39-46, 1983. doi:10.1002/zoo.1430020104.
- ↑ A. Pas, J. P. Dubey. Fatal Toxoplasmosis in Sand Cats (Felis margarita). „Journal of Zoo and Wildlife Medicine”. 39 (3), s. 362-369, 2008. doi:10.1638/2007-0149.1.
