Kot arabski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kot arabski
Felis margarita[1]
Loche, 1858
Kot arabski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina kotowate
Rodzaj Felis
Gatunek kot arabski
Podgatunki
  • F. m. airensis Pocock, 1951
  • F. m. harrisoni Hammer, Grubb & Groves, 1976
  • F. m. margarita Loche, 1858
  • F. m. meinertzhageni Pocock, 1938
  • F. m. scheffeli Hemmer, 1974
  • F. m. thinobia (Ognev, 1927)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kot arabski, kot pustynny, kot piaskowy (Felis margarita) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych. Został odkryty w 1856 roku przez francuską ekspedycję w głąb Sahary. Łacińska nazwa gatunkowa została nadana na cześć komendanta Margueritte'a, dowódcy ekspedycji.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Występuje na kilku odległych od siebie obszarach: na Saharze, Półwyspie Arabskim i w zachodnim Egipcie, a także na wschód od Morza Kaspijskiego oraz na granicy Pakistanu i Afganistanu[3][2]. Zamieszkuje głównie pustynie[4], spotykany również na równinach ubogich w roślinność i skalistych dolinach[5][6].

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane[4][5]
Długość ciała 43-52 cm
Długość ogona 25-30 cm
Masa ciała samce 2,1-3,4 kg
samice 1,4-3,1 kg
Ciąża 59-63 dni
Dojrzałość płciowa 9-14 miesięcy
Liczba młodych
w miocie
2-8
Długość życia do 13 lat w niewoli

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Kot arabski jest wielkością zbliżony do kota domowego. Średniej długości futro o kolorze piaskowożółtym na piersi i spodzie zawsze białe. Na futrze słabe, szarobrązowe pręgowanie. Na nogach i ogonie pręgi wyraźniejsze. Kończyny krótkie, pomiędzy poduszeczkami stóp długie, ciemne włosy chroniące przed gorącym piaskiem[4][5]. Głowa bardziej płaska niż u kota domowego. Na bokach głowy bokobrody. Charakterystyczną cechą kota arabskiego są duże uszy. Jama bębenkowa i gruba pusta w środku kość w tylno-dolnej części czaszki, otaczającą ucho środkowe i ucho wewnętrzne są relatywnie większe niż u innych przedstawicieli kotowatych[7].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Śpiący kot arabski w Bristol Zoo, w Anglii.

Kot arabski prowadzi samotny i nocny tryb życia[8], chociaż podgatunek występujący w Pakistanie w okresie zimowym jest aktywny o zmierzchu i świcie[5]. Dzień spędza w wykopanej przez siebie norze gdzie chroni się przed słońcem[4]. Jest bardzo odporny na ekstremalne temperatury jakie występują na pustyniach[5][2]. Areał osobniczy samca jak i samicy wynosi około 16 km². Czasami wędrują na odległość 8-10 km[9]. Z powodu skrytego trybu życia zwyczaje tego kota słabo poznane. Okres rozrodczy zależny jest od rejonu występowania. Na Saharze trwa od stycznia do kwietnia, Turkmenistanie w kwietniu natomiast w Pakistanie od września do października[5]. U okazów trzymanych w niewoli samce w tym okresie znakują teren moczem[10]. Ciąża u samic trwa 59-63 dni. Po tym okresie na świat przychodzi 1-8 kociąt (najczęściej 4-5)[5]. Chociaż dojrzałość płciową uzyskują pomiędzy 9 a 14 miesiącem życia, względnie niezależne są już po 6-8 miesiącach[5].

Kot arabski jest głównie mięsożerny. Poluje głównie na myszoskoczki, nornikowate, zające, pająki, jaszczurki, ptaki, owady oraz żmije. Pragnienie zaspokaja wilgocią znajdującą się w upolowanej zdobyczy.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się kilka podgatunków kota arabskiego[3] jednak zachodzi potrzeba analizy genetycznej w celu ustalenia ich statusu[2]:

  • Felis margarita airensis
  • Felis margarita harrisoniArabia
  • Felis margarita margarita – Sahara
  • Felis margarita meinertzhageni
  • Felis margarita scheffeli – Pakistan
  • Felis margarita thinobiaAzja Środkowa

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Do wrogów kota arabskiego zaliczają się węże, sowy i szakale. U kota arabskiego stwierdzono występowanie toksoplazmozy[11].

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii NT (podwyższonego ryzyka)[2]. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest degradacja siedlisk poprzez urbanizację oraz wypas zwierząt gospodarskich. Innymi zagrożeniami są konkurencja ze strony domowych psów i kotów. Są zabijane również w pułapkach zastawianych na lisy i szakale, jak również w odwecie za zabicie kurcząt. Polowanie na ten gatunek jest zabronione w kilku krajach[2]. Kot ten jest również przedmiotem nielegalnego handlu w celach domowych[3].

Kot arabski w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

Niektóre plemiona Beduinów uważają kota arabskiego za zwierzę święte, z tego gatunku wywodził się bowiem Muezza, towarzysz proroka Mahometa.

Przypisy

  1. Felis margarita w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Felis margarita. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Felis margarita. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 sierpnia 2009]
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 2. Warszawa: Horyzont, 2001. ISBN 83-7227-614-5.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Shanna Wheeler: Felis margarita (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 6 lutego 2010].
  6. Felis margarita (ang.). GISBAU - Univesità degli studi di Roma "La Sapienza". [dostęp 6 lutego 2010].
  7. G. T. Huang, J. J. Rosowski, M. E. Ravicz, Peake. Mammalian ear specializations in arid habitats: structural and functional evidence from sand cat (Felis margarita). „Journal of Comparative Physiology A: Neuroethology, Sensory, Neural, and Behavioral Physiology”. 188 (9), s. 663-681, 2004. doi:10.1007/s00359-002-0332-8. 
  8. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.
  9. F. S. Bunaian, S. Mashaqbeh, M. Yousef, A. Buduri i inni. A new record of the Sand Cat, Felis margarita, from Jordan. „Zoology in the Middle Eas”. 16, 1998. 
  10. S. W. Bennett, J. D. Mellen. Social interactions and solitary behaviors in a pair of captive sand cats (Felis margarita). „Zoo Biology”. 2 (1), s. 39-46, 1983. doi:10.1002/zoo.1430020104. 
  11. A. Pas, J. P. Dubey. Fatal Toxoplasmosis in Sand Cats (Felis margarita). „Journal of Zoo and Wildlife Medicine”. 39 (3), s. 362-369, 2008. doi:10.1638/2007-0149.1.