Kowaliczki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kowaliczki
Neosittidae[1]
Ridgway, 1904
Przedstawiciel rodziny – kowaliczek zmienny (Daphoenositta chrysoptera)
Przedstawiciel rodziny – kowaliczek zmienny (Daphoenositta chrysoptera)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina kowaliczki
Synonimy

Rodzaju:

Rodzaje
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kowaliczki (Neosittidae) – monotypowa rodzina małych ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina obejmuje gatunki występujące w Australazji[7].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wyglądem zewnętrznym przypominają przedstawicieli rodziny kowalików, w obrębie której klasyfikowane były przez wiele lat, ale obecnie wydzielane są do osobnej rodziny[8]. Są zasadniczo osiadłe, migrując jedynie lokalnie.

Są to małe, leśne ptaki o długości 10-14 cm i wadze 8-20 g (przy czym kowaliczek czarny jest nieco większy i cięższy od pozostałych)[9] z ostro zakończonymi, zagiętymi w dół dziobami, których używają do poszukiwania i zdobywania owadów i ich larw z kory drzew. Skrzydła długie i szerokie. Nogi mają krótkie, z długimi palcami, jednak nie wykazują przystosowania do wspinania się po pniach. Mają krótki ogon. Dziób kształtu sztyletu u kowaliczka czarnego, a nieznacznie zagięty w górę u kowaliczka zmiennego. Upierzenie kowaliczka czarnego jest w większości czarne, z czerwonymi policzkami; u kowaliczka zmiennego ubarwienie bardziej złożone z wieloma podgatunkami posiadającymi różne jego odmiany. Wszystkie kowaliczki ukazują w pewnym stopniu dymorfizm płciowy w upierzeniu.

Są generalnie kiepskimi lotnikami, co może być wyjaśnieniem dla niezasiedlenia przez te ptaki właściwych dla nich siedlisk na wyspach, jak na przykład na Tasmanii. Budują otwarte gniazda kielichowe w rozgałęzieniach drzew.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa jest połączeniem greckiego słowa δαφοινος daphoinos – „cuchnący krwią” (δα- da – „bardzo”; φοινος phoinos – „krwistoczerwony, krwawy”) oraz nazwy Sitta Linneaus, 1758, rodzaju ptaków z rodziny kowalików[10].

Gatunek typowy[edytuj | edytuj kod]

Daphoenositta miranda De Vis

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie były klasyfikowane w dwóch osobnych rodzaje - kowaliczek czarny w rodzaju Daphoenositta, a kowaliczek zmienny i - wydzielony z tego gatunku - kowaliczek górski w rodzaju Neositta. Obecnie oba rodzaje są zwykle łączone w Daphoenositta. Do rodziny zalicza się tylko jeden rodzaj zawierający 3 gatunki[11][12]:

Uwagi

  1. Zdrobnienie nazwy rodzaju Sitta Linnaeus, 1758, kowalik.
  2. Greckie νεος neos – „nowy, nieoczekiwany”; rodzaj Sitta Linnaeus, 1758, kowalik.
  3. Greckie νεος neos – „nowy”; rodzaj Sittella Swainson, 1837, kowaliczek.

Przypisy

  1. Neosittidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. Londyn: John Taylor, 1836-1837, s. 317. (ang.)
  3. C. E. Hellmayr. Kritische Bemerkungen über die Paridae, Sittidae und Certhiidae. „Journal für Ornithologie”. Seria 5. 49, s. 187, 1901 (niem.). 
  4. G. M. Mathews: Austral avian record; a scientific journal devoted primarily to the study of the Australian avifauna. Cz. 1. Londyn: Witherby, 1912-1913, s. 114. (ang.)
  5. Daphoenositta. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2015-04-18]
  6. C. W. De Vis. Diagnoses of Thirty-six new or little-known Birds from British New Guinea. „Ibis”. Seria 7. 3, s. 380, 1897 (ang.). 
  7. Frank Gill, David Donsker (red.): Whiteheads, sitellas & whistlers (ang.). IOC World Bird List: Version 5.1. [dostęp 2015-04-18].
  8. R. Noske: Family Neosittidae (Sittellas). W: J. et al. del Hoyo: Handbook of the Birds of the World. T. Vol. 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Barcelona: Lynx Edicions, 2007, s. 628-639. ISBN 978-84-96553-42-2.
  9. Richard Noske: Family Neosittidae (Sittellas). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Barcelona: Lynx Edicions, 2007, s. 640-641. ISBN 84-96553-42-6. (ang.)
  10. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-04-18]. (ang.)
  11. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Neosittidae Ridgway, 1904 - kowaliczki - Sittellas (wersja: 2015-01-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-04-18].
  12. John H. Boyd III: Neosittidae: Sittellas (ang.). W: Aves—A Taxonomy in Flux 2.89 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2015-04-18].