Kowel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kowel
Ковель
Kościół św Anny w Kowlu
Kościół św Anny w Kowlu
Herb Flaga
Herb Kowla Flaga Kowla
Państwo  Ukraina
Obwód wołyński
Burmistrz Oleh Kinder
Powierzchnia 47,3 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

69 024
1459 os./km²
Położenie na mapie obwodu wołyńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu wołyńskiego
Kowel
Kowel
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Kowel
Kowel
Ziemia 51°22′N 24°43′E/51,366667 24,716667Na mapach: 51°22′N 24°43′E/51,366667 24,716667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Ukraina
Przedwojenny herb

Kowel[1] (ukr. Ковель) – miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, siedziba rejonu kowelskiego, do 1945[2] w Polsce, w województwie wołyńskim, siedziba powiatu kowelskiego.

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[3].

Leży na głównej drodze między Warszawą a Kijowem, około 65 km od granicy polsko-ukraińskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka historyczna z 1 połowy XIV wieku. Założony na obszarze Księstwa Halicko-Wołyńskiego, w XIV wieku włączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego, w 1569 włączony do Korony. Prawa miejskie miejscowości nadał król Zygmunt I w 1518 r. Od rodu Sanguszków miasto nabyła królowa Bona i utworzyła tu starostwo niegrodowe. W 1773 roku z woli Sejmu starostwo kowelskie otrzymał wojewoda krakowski Wacław Piotr Rzewuski na własność dziedziczną. Po rozbiorze Polski w 1795 w zaborze rosyjskim, był siedzibą powiatu kowelskiego guberni wołyńskiej. Miasto rozwinęło się w 2 poł. XIX wieku ponieważ krzyżowały się w nim dwie linie kolejowe. W latach 1921-1939 ponownie należał do Polski[4], jako stolica powiatu. Stacjonowało tu dowództwo i sztab 27 Dywizji Piechoty W 1924 roku rozpoczęto budowę nowego kościoła pw. Pomnik Krwi i Chwały św. Stanisława Biskupa Męczennika. W Czerkasach pod Kowlem znajdowała się do 1939 roku polska składnica uzbrojenia.

Po wybuchu II wojny światowej w czasie kampanii wrześniowej komendantem miasta został mianowany ppłk. Andrzej Hałaciński. Między wrześniem 1939 a czerwcem 1941 pod okupacją sowiecką. 26 czerwca 1941 miasto zostało zdobyte przez Wehrmacht. Niemcy umieścili tu siedzibę komisariatu (Gebiet). W mieście stacjonował oddział operacyjny SD, sztab 314. batalionu policyjnego, posterunek żandarmerii oraz ukraińskiej policji[5].

Od lata 1941 Niemcy przystąpili do eksterminacji Żydów, których w tym czasie w Kowlu mieszkało około 15 tysięcy stanowiąc połowę ludności. W 1941 roku w różnych egzekucjach zabito około 1 tys. Żydów. 27 maja 1942 w Kowlu utworzono dwa getta – jedno na Starym Mieście (dla Żydów "bezużytecznych"), drugie na Nowym Mieście dla rzemieślników z rodzinami. W dniach 3-5 czerwca 1942 mieszkańców pierwszego z gett (6-8 tysięcy ludzi) rozstrzelano na polanie koło wsi Bachowo (7 km na północ od Kowla). Egzekucji dokonywało SD, niemiecka żandarmeria oraz ukraińscy policjanci. 19 sierpnia 1942 na żydowskim cmentarzu ci sami sprawcy rozstrzelali Żydów z getta na Nowym Mieście (5 tysięcy osób) oraz 150 Romów. Następnie oba getta były przeczesywane przez żandarmerię i policję w poszukiwaniu ukrywających się; schwytanych więziono w budynku Wielkiej Synagogi a później rozstrzeliwano na cmentarzu katolickim (około 2 tysięcy ofiar)[5][6]. Pozostawione mienie zostało rozgrabione przez ludność ukraińską[7].

W latach 1939-1945 oddziały ukraińskich organizacji OUN i UPA zamordowały w powiecie kowelskim około 3.750 Polaków[8], z czego w samym Kowlu 44 osoby[7].

W marcu-kwietniu 1944 w pobliżu Kowla operowała 27 Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej biorąc wraz z Armią Czerwoną udział w zakończonej niepowodzeniem operacji kowelskiej. Kowel został ponownie zajęty przez Armię Czerwoną dopiero w lipcu 1944.

W latach 1945-1991 w Ukraińskiej SRR. Od 1991 należy do Ukrainy.

Rada Miejska Kowla w 2010 roku nadała honorowe obywatelstwo miasta Kowla Stepanowi Banderze[9].

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

W Kowlu funkcjonuje czternaście parafii prawosławnych. Siedem z nich uznaje jurysdykcję kanonicznego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. W ich ramach działają cerkwie Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni, św. Michała Archanioła, Poczajowskiej Ikony Matki Bożej, św. Pantelejmona, Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tatiany[10]. Status soboru posiadają kolejne dwie cerkwie Patriarchatu Moskiewskiego: sobór Zmartwychwstania Pańskiego[11] i Trójcy Świętej[11].

Siedem placówek duszpasterskich prowadzi w Kowlu Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego. Są to sobory św. Dymitra Sołuńskiego, Zwiastowania i cerkwie św. Andrzeja, św. Włodzimierza, św. Jana Chrzciciela, św. Swietłany i Świętych Piotra i Pawła[10].

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

W Kowlu działa greckokatolicka parafia Opieki Matki Bożej oraz rzymskokatolicka parafia św. Anny[10].

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

W Kowlu funkcjonuje osiem zborów protestanckich różnych tradycji ewangelikalnych[10].

W mieście działają dwie placówki Świadków Jehowy[10].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Osoby urodzone w Kowlu[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. Nr 69, poz. 104).
  2. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  3. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 12.
  4. Tadeusz Romanowski: Kowel i powiat kowelski. Kowel: drukarnia M. Ajzenberg, 1936.
  5. 5,0 5,1 Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s.428-430
  6. Timothy Snyder, Skrwawione ziemie. Europa między Hitlerem a Stalinem,Warszawa 2011, s.248
  7. 7,0 7,1 Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, ISBN 83-87689-34-3, ss.402-404
  8. Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo..., s. 1038
  9. Bandera honorowym obywatelem
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Релігійні громади
  11. 11,0 11,1 Свято-Воскресенський собор

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]