Król Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Król Polski (łac. rex Poloniae) – tytuł monarszy koronowanych władców Królestwa Polskiego, Korony Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej.

Pierwszym królem Polski był Bolesław I Chrobry, koronowany w 1025. Tytuł królewski stał się związany na stałe z osobą polskiego monarchy od koronacji Władysława I Łokietka w 1320 aż do III rozbioru Polski i abdykacji Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1795.

Od zawarcia unii lubelskiej (1569) każdy nowo koronowany król Polski zostawał władcą Litwy z urzędu i nigdy nie był podnoszony na Wielkie Księstwo Litewskie[1].

Koronacje królów Polski odbywały się do 1300 w archikatedrze Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie, od 1320 w archikatedrze św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, w 1705 i 1764 odbyły się w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

Information icon.svg Osobny artykuł: Koronacja na Króla Polski.

W 1795 polskie insygnia koronacyjne przechowywane w Skarbcu Koronnym na Wawelu zostały na rozkaz Fryderyka Wilhelma II Pruskiego zrabowane i potajemnie wywiezione do Berlina, skąd w 1809 na rozkaz Fryderyka Wilhelma III Pruskiego przewieziono je do Królewca, gdzie w 1811, w obawie przed rewindykacją, zostały rozbite i przetopione[2].

Od kongresu wiedeńskiego (1815) tytuł króla Polski nosili cesarze Rosji, będących zarazem władcami Królestwa Polskiego; w 1831 Sejm przyjął uchwałę o detronizacji Mikołaja I Romanowa.

Królowie Polski[edytuj | edytuj kod]

POL Przemysł II 1295 COA.svg Piastowie
# Imię Urodzony Zmarł Początek panowania Koniec panowania Rodzice
1 Bolesław I Chrobry Bacciarelli - Chrobry.jpeg 967
17 czerwca 1025 18 kwietnia
1025
17 czerwca
1025
Mieszko I
Dobrawa Przemyślidka
2 Mieszko II Lambert Mieszko II.jpg 990
10/11 maja 1034 25 grudnia
1025

1031[3]
Bolesław I Chrobry
Emnilda słowiańska
Přemyslovci erb.svg Przemyślidzi
- Wratysław II Czeski[4] Vratislav II.PNG ur. po 1032 14 stycznia 1092 15 czerwca
1085 lub 1086
14 stycznia
1092
Brzetysław I
Judyta ze Schweinfurtu
POL Przemysł II 1295 COA.svg Piastowie
3 Bolesław II Szczodry Smialy.jpg ok.1042
kwiecień 1081/82 25 grudnia
1076

1079[5]
Kazimierz I Odnowiciel
Dobroniega Maria
4 Przemysł II Jan Matejko, Przemysł II.jpg 14 października 1257
Poznań
8 lutego 1296
Rogoźno
26 czerwca
1295
8 lutego
1296
Przemysł I
Elżbieta wrocławska
Přemyslovci erb.svg Przemyślidzi
5 Wacław II Bacciarelli - Vaclav.jpeg 27 września 1271
Praga
21 czerwca 1305
Praga
sierpień
1300
21 czerwca
1305
Przemysł Ottokar II
Kunegunda Halicka
6 Wacław III
Niekoronowany
Vencel rézkarc.jpg 6 października 1289
4 sierpnia 1306
Ołomuniec

1305
4 sierpnia
1306
Wacław II
Guta von Habsburg
Meinhardinowie
- Henryk Karyncki
Niekoronowany król tytularny
JindrichKorutansky pecet1303.jpg ok. 1265
2 kwietnia 1335

1306
i
3/4 lipca 1307

1306
i
31 sierpnia 1310
Meinhard II Tyrolski
Elżbieta Bawarska
Habsburgowie
- Rudolf
Niekoronowany król tytularny
Rudolph III Habsburg.jpg 1281
3/4 lipca 1307
Horažďovice

1306

3/4 lipca 1307
Albrecht I Habsburg
Elżbieta Tyrolska
Luksemburgowie
- Jan
Niekoronowany król tytularny
John of Luxemburg.PNG 10 sierpnia 1296
pod Crécy
26 sierpnia 1346

1310

1333
Henryk VII Luksemburski
Małgorzata Brabancka
POL Przemysł II 1295 COA.svg Piastowie
7 Władysław I Łokietek Lokietek.jpg 1260/61
2 marca 1333
Kraków
20 stycznia
1320
2 marca
1333
Kazimierz I kujawski
Eufrozyna opolska
8 Kazimierz III Wielki Casimir the Great by Leopold Löffler.PNG 30 kwietnia 1310
Kowal
5 listopada 1370
Kraków
25 kwietnia
1333
5 listopada
1370
Władysław I Łokietek
Jadwiga Bolesławówna
Blason comte fr Anjou.svg Andegawenowie
9 Ludwik Węgierski Ludwik Węgierski by Bacciarelli.jpg 5 marca 1326
Wyszehrad
10 września 1382
Trnawa
17 listopada
1370
10 września
1382
Karol Robert
Elżbieta Łokietkówna
10 Jadwiga Andegaweńska Jadwiga by Bacciarelli.jpg 1373/74
Buda
17 lipca 1399
Kraków
16 października
1384
17 lipca
1399
Ludwik Węgierski
Elżbieta Bośniaczka
POL COA Jagiellonowie.svg Jagiellonowie
11 Władysław II Jagiełło Wladislaus II Jagiello of Poland.PNG 1352-62
1 czerwca 1434
Gródek
4 marca
1386
1 czerwca
1434
Olgierd Giedyminowic
Julianna twerska
12 Władysław III Warneńczyk Bacciarelli - Władysław III.jpeg 31 października 1424
Kraków
10 listopada 1444
Warna
25 lipca
1434
10 listopada
1444
Władysław II Jagiełło
Zofia Holszańska
13 Kazimierz IV Jagiellończyk Casimir IV Jagiellon.PNG 30 listopada 1427
Kraków
7 czerwca 1492
Grodno
25 czerwca
1447
7 czerwca
1492
Władysław II Jagiełło
Zofia Holszańska
14 Jan I Olbracht Jan I Olbracht by Bacciarelli.jpg 27 grudnia 1459
Kraków
17 czerwca 1501
Toruń
23 września
1492
17 czerwca
1501
Kazimierz IV Jagiellończyk
Elżbieta Rakuszanka
15 Aleksander Jagiellończyk Alexander of Poland.PNG 5 sierpnia 1461
Kraków
19 sierpnia 1506
Wilno
12 grudnia
1501
19 sierpnia
1506
Kazimierz IV Jagiellończyk
Elżbieta Rakuszanka
16 Zygmunt I Stary Sigismund I of Poland.PNG 1 stycznia 1467
Kozienice
1 kwietnia 1548
Kraków
24 stycznia
1507
1 kwietnia
1548
Kazimierz IV Jagiellończyk
Elżbieta Rakuszanka
17 Zygmunt II August Cranach the Younger Sigismund II Augustus.jpg 1 sierpnia 1520
Kraków
7 lipca 1572
Knyszyn
20 lutego
1530[6]
7 lipca
1572
Zygmunt I Stary
Bona Sforza
Królowie elekcyjni
Royal Coat of Arms of Valois France.svg Walezjusze
18 Henryk Walezy Bacciarelli - Henri.jpeg 19 września 1551
Fontainebleau
2 sierpnia 1589
Saint-Cloud
11 maja
1573
18 czerwca
1574
Henryk II Walezjusz
Katarzyna Medycejska
POL COA Jagiellonowie.svg Jagiellonowie
19 Anna Jagiellonka Kober Anna Jagiellon in coronation robes.jpg 18 października 1523
Kraków
9 września 1596
Warszawa
13 grudnia
1575
9 września
1596
Zygmunt I Stary
Bona Sforza
Coa Hungary Family Báthory.svg Batory
20 Stefan Batory Stefan Batory 11.PNG 27 września 1533
Szilágysomlyó
12 grudnia 1586
Grodno
1 maja
1576
12 grudnia
1586
Sfefan
Katarzyna Telegdi
Vasa Royal COA.svg Wazowie
21 Zygmunt III Waza Bacciarelli - Zygmunt III.jpeg 20 czerwca 1566
Gripsholm
30 kwietnia 1632
Warszawa
19 sierpnia
1587
19 kwietnia
1632
Jan III Waza
Katarzyna Jagiellonka
22 Władysław IV Waza Wladislaus IV of Poland.PNG 9 czerwca 1595
Łobzów
20 maja 1648
Merecz
8 listopada
1632
20 maja
1648
Zygmunt III Waza
Anna Habsburżanka
23 Jan II Kazimierz Waza Bacciarelli - Jan Kazimierz.jpeg 22 marca 1609
Kraków
16 grudnia 1672
Nevers
20 listopada
1648
16 września
1668
Zygmunt III Waza
Konstancja Habsburżanka
POL COA Korybut.svg Wiśniowieccy
24 Michał Korybut Wiśniowiecki Bacciarelli - Michał.jpeg 31 maja 1640
Biały Kamień
10 listopada 1673
Lwów
19 czerwca
1669
10 listopada
1673
Jeremi Wiśniowiecki
Gryzelda Zamoyska
POL COA Janina.svg Sobiescy
25 Jan III Sobieski John III Sobieski of Poland.PNG 17 sierpnia 1629
Olesko
17 czerwca 1696
Wilanów
21 maja
1674
17 czerwca
1696
Jakub Sobieski
Zofia Teofila Daniłowiczówna
Armoiries Saxe.svg Wettynowie
26 August II Mocny August II the Strong.PNG 12 maja 1670
Drezno
1 lutego 1733
Warszawa
15 września 1697
i
20 października 1709
wrzesień
1706
i
1 lutego
1733
Jan Jerzy III Wettyn
Anna Zofia Oldenburg
POL COA Wieniawa.svg Leszczyńscy
27 Stanisław I Leszczyński Stanisław Leszczyński par Girardet.PNG 20 października 1677
Lwów
23 lutego 1766
Lunéville
12 lipca 1704
i
12 września 1733
4 października
1705
i
26 stycznia
1736
Rafał Leszczyński
Anna Leszczyńska
Armoiries Saxe.svg Wettynowie
28 August III Sas August III the Saxon 111.PNG 17 października 1696
Drezno
5 października 1763
Drezno
5 października
1733
5 października
1763
August II Mocny
Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna
POL COA Ciołek.svg Poniatowscy
29 Stanisław II August Poniatowski Stanisław II August Poniatowski in coronation clothes.PNG 17 stycznia 1732
Wołczyn
12 lutego 1798
Petersburg
7 września
1764
25 listopada
1795
Stanisław Poniatowski
Konstancja Czartoryska

Okres zaborów[edytuj | edytuj kod]

W latach 1795–1815 tytuł króla Polski nie był używany. W latach 1815–1830 Królestwo Polskie pozostawało w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, zaś cesarze Rosji nosili tytuł króla Polski i byli zobowiązani do koronacji w Warszawie:

Do 1917 tytuł króla Polski był jednym z tytułów imperatorów Rosji.

Utworzona w 1917 Rada Regencyjna miała sprawować władzę tymczasową do czasu wprowadzenia na tron nowego władcy, co w istocie nigdy nie nastąpiło, zaś w 1918 roku Polska przyjęła ustrój republikański.

Królowie Polski do roku 1795 – diagram[edytuj | edytuj kod]

Wacław III Czeski Wacław II Czeski Kazimierz III Wielki Władysław I Łokietek Przemysł II Bolesław II Śmiały Mieszko II Lambert Bolesław I Chrobry Jadwiga Andegaweńska Jadwiga Andegaweńska Ludwik Węgierski Zygmunt II August Zygmunt I Stary Aleksander Jagiellończyk Aleksander Jagiellończyk Jan I Olbracht Kazimierz IVJagiellończyk Kazimierz IV Jagiellończyk Władysław III Warneńczyk Władysław III Warneńczyk Władysław II Jagiełło Stanisław Leszczyński Stanisław Leszczyński Stanisław August Poniatowski Stanisław August Poniatowski August III Sas August II Mocny Jan III Sobieski Michał Korybut Wiśniowiecki Michał Korybut Wiśniowiecki Jan II Kazimierz Waza Władysław IV Waza Zygmunt III Waza Stefan Batory Henryk Walezy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jerzy Ochmański: Historia Litwy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 128. ISBN 83-04-03107-8.
  2. Marian Kukiel: Dzieje Polski porozbiorowe (1795–1921). London: Puls Publications, 1993, s. 33–34. ISBN 1-85917-009-9.
  3. Zmuszony do zrzeknięcia się tytułu królewskiego. Rządził następnie jako książę
  4. Informację o tytule króla Czech i Polski podaje Kronika Kosmasa, natomiast tytulatura ta była niegdyś kwestionowana przez część badaczy polskich (Antoni Gąsiorowski, Wratysław II, Słownik Starożytności Słowiańskich, 1977, t. 6 cz. 2, s. 599.). Obecnie większość historyków uznaje, że Wratysław II otrzymał dożywotni tytuł króla czeskiego i polskiego (Wacław Korta, Historia Śląska do 1763 roku, Wyd. DiG, Warszawa 2003)
  5. Pozbawiony władzy w kraju.
  6. Koregent do 1 kwietnia 1548.
  7. Kwestia legalności aktu detronizacji z punktu widzenia ówczesnej Konstytucji jest sporna.