Królestwo Essex

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ēast Seaxna rīce
Królestwo Essex
527-825 Wessex
Godło Królestwa Essex
Godło Królestwa Essex
Położenie Królestwa Essex
Stolica Londyn
Ustrój polityczny monarchia
Pierwszy władca Aescwine z Essex
Ostatni władca Egbert
Religia dominująca pogaństwo
chrześcijaństwo

Królestwo Essex (ang. Kingdom of Essex, Kingdom of the East Saxons, staroang. Ēast Seaxna rīce) – jedno z siedmiu królestw (tzw. heptarchii anglosaskiej), założonych przez germańskie plemię Sasów na podbitych terenach Brytanii. Zostało założone w VI wieku i istniało do IX wieku. Ostatni jego władca, Sigered, w 825 przekazał Królestwo Egbertowi z Wessex.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa królestwa pochodziła od staroangielskiego East Seaxe (Sasi wschodni), którego używano dla odróżnienia terenów przez nich zasiedlonych od ziem Eealdesaxe (starych Sasów), zamieszkujących, znajdującą się w Niemczech, Saksonię[1].

Terytorium[edytuj | edytuj kod]

Bardzo trudnym zadaniem jest prezycyjne określenie granic Essex. Badacze próbują wywnioskować je z zasięgu diecezji londyńskiej, czyli wschodniosaskiej na początku VII wieku[2]. Wynikają z tego następujące przybliżone granice Królestwa Essex:

W czasie swego istnienia Królestwo Essex kontrolowało również większość terenów Hertfordshire[3][4] i Surrey[5]. W VII wieku w jego władaniu znajdowały się również częściowo tereny współczesnego hrabstwa Kent[4]. Z dokumentów ofiarodawczych, tzw. dyplomów, wynika że dominacja władców Essex na tych terenach była tymczasowa i nie czuli się oni tam zbyt pewnie. Świadczy o tym fakt, że na terenach kontrolowanych przy okazji nadawania ziem, powołują się na władzę zwierzchnią innych władców (czego nie robią na własnym terytorium)[2].

Współczesne hrabstwo Essex utrzymuje historyczne granice północną, południową i wschodnią, ale na zachodzie sięga jedynie do brzegów rzeki Lee. Pozostałe terytorium Królestwo Essex utraciło na rzecz Mercji jeszcze w VIII wieku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Nie zachowały się żadne kroniki z Królestwa Essex, jednym z niewielu źródeł, z których historycy czerpią swą wiedzę na temat jego historii jest Kronika anglosaska i zawarta w niej niekompletna genealogia władców Essex, spisana w IX wieku w Wessex, obecnie przechowywana w British Library. Są to rodowody trzech władców z Essex: Offy, Swithreda i Sigereda[6].

Wiele informacji znaleźć można również w dziele Bedy Czcigodnego "Historia ecclesiastica gentis Anglorum". Beda z kolei czerpał swoje informacje od Albinusa – opata z Canterbury oraz zakonników z klasztoru Lastingham, którego założycielem był Cedd – pierwszy biskup Essex. Beda korzystał również z kroniki dokumentującej cuda opatki Ethelburh z klasztoru w Barking[6].

Dodatkowymi źródłami wiedzy o historii Essex są dokumenty potwierdzające nadanie ziem lub innych majątków na rzecz kościołów i klasztorów. Sygnowane są one przez konkretnych władców i pozwalają również ocenić ich samodzielność[6].

Historia Essex[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsi przedstawiciele germańskich Sasów z Saksonii przybyli na te ziemie na początku V wieku, podbijając rdzenne brytyjskie plemiona. Osiedlili się najpierw na południowo-wschodnim wybrzeżu Brytanii, co zapewniało im łatwość komunikacji przez Morze Północne z rodzinnymi stronami. Początkowo zakładali niewielkie społeczeństwa plemienne, które następnie łączyły się. Część z nich w VI wieku utworzyła Królestwo Essex. Zachowana genealogia trzech władców Essex wywodzi ich rody od jednego wspólnego przodka – Sleddy, dlatego część badaczy to właśnie jego uważa za założyciela dynastii królewskiej. Jednakże pierwszysm znanym władcą tych ziem był Aescwine. Imię tego władcy ma korzenie kentyjskie, dlatego istnieje opinia, że wywodził się on z dynastii władców Kentu, co potwierdzałyby bliskie kontakty między obiema królestwami w późniejszych okresach[2]. Są to jednak wyłącznie spekulacje.

Chrześcijaństwo w Essex[edytuj | edytuj kod]

Według Historii kościelnej narodu angielskiego (Historia ecclesiastica gentis Anglorum) – kronice chrystianizacji plemion anglosaskich, napisanej przez Bedę Czcigodnego – w nawracaniu Królestwa Essex pomógł Ethelbert I z Królestwa Kentu. To właśnie on miał namówić Saeberta – syna Sleddy, by przyjął chrzest w 604 roku. W tym samym roku w królestwie pojawił się pierwszy chrześcijański biskupMellit[7]. Jednak po śmierci Seaberta w 616, Mellit został wygnany przez jego następców, a kraj powrócił do dawnych wierzeń. Miał to być prawdopodobnie akt sprzeciwu wobec wpływów władcy Kentu w Essex, a nie manifestacja niechęci do chrześcijaństwa[4].

Chrześcijaństwo powróciło do Essex za panowania Sigeberhta II, który za namową św. Cedda, przyjął chrzest i nawet założył dwa klasztory w Tilaburg i Ithancester.

Kolejnym władcą Essex był poganin Swithelm, który również nawrócił się w drugim roku swych rządów – w 662. Jednak w 664 został zamordowany, a jego następcy: Sighere i Sebbi, rywalizowali ze sobą – Sighere obstawał przy pogaństwie, zaś Sebbi szukał sojuszu z chrześcijańską Mercją. Władca Mercji Wulfhere przysłał do Essex swojego biskupa Jarumana, by ostatecznie nawrócił kraj[8]. Po śmierci brata w 683, Sebbi został jedynym władcą Essex, co automatycznie umocniło chrześcijaństwo w królestwie[9]. Władzę duchowną powierzono biskupowi Londynu.

Historia późniejsza[edytuj | edytuj kod]

Od małżeństwa Seddy z siostrą króla Kent Eormenrica, oba królestwa łączyły dość silne powiązania. Przez krótki czas, w VIII wieku Essex sprawowało nawet kontrolę nad większą częścią Królestwa Kentu. W tym okresie władcy Essex dla potwierdzenia własnej niezależności, bili własne monety, tzw. sceaty[10].

W połowie VIII wieku duża część terenów Essex, wraz z Londynem, dostała się pod panowanie Mercji[11]. Pozostałe obszary uznały władzę zwierzchnią Mercji w 812.

Po klęsce Beornwulfa w wojnie z Królestwem Wschodnich Anglów, walczącym o własną niepodległość, ostatni władca Essex – Sigered zdecydował się abdykować w 825 i przekazać swoje królestwo pod władzę Egberta z Wessex[12].

W taki sposób Królestwo Essex przestało istnieć. Jego dawne terytorium od końca IX wieku tworzy hrabstwo Essex.

Władcy Królestwa Essex[edytuj | edytuj kod]

Daty, imiona i osiągnięcia władców Królestwa Essex – jednego z państw heptarchii anglosaskiej, pozostają hipotetyczne. Genealogia rodu królewskiego Essex została przygotowana w Wessex w IX wieku. Niestety zachowała się jedynie jej część[13].

 Osobny artykuł: Władcy Królestwa Essex.

Przypisy

  1. Saxon (ang.). Online Etymology Dictionary. [dostęp 2010-12-12].
  2. 2,0 2,1 2,2 B. Yorke, "Królowie...", ss.69-71
  3. Thomas Keightley: The history of England. Londyn: 1840. (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 B. Yorke, Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon England, ss.47-52
  5. John Baker, Cultural Transition in the Chilterns and Essex Region; University of Hertfordshire Press, 2005 (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 B. Yorke, "Królowie...", s. 67
  7. Beda Czcigodny, Historia ecclesiastica gentis Anglorum, tom II, rozdział 3, (łac.)
  8. D.P. Kirby: The Earliest English Kings. Londyn: Unwin Hyman Ltd, 1991. ISBN 0-415-24211-8. (ang.)
  9. Beda Czcigodny, Historia ecclesiastica gentis Anglorum, tom III, rozdział 30, (łac.)
  10. Stephen Rippon, Essex 700-1066 w: sprawozdaniu z konferencji z 1993 roku, poświęconej archeologii Essex, opublikowanym przez Owena Bedwina w 1996, ISBN 1-85281-122-6 (ang.)
  11. Christopher Nugent Lawrence Brooke, Gillian Keir: London, 800-1216: the shaping of a city. Los Angeles: University of California Press, 1975, s. 18. ISBN 0-520-02686-1.
  12. tłumaczenie: Michael Swanton: The Anglo-Saxon Chronicles. Phoenix Press, 2000, s. 60.
  13. B. Yorke The Kingdom of the East Saxons w: Peter Clamoes Anglo-Saxon England

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Barbara Yorke: Kings and Kingdoms of early Anglo-Saxon England. Londyn: B.A. Seaby Ltd, 1990. ISBN 0-415-16639-X. dostępna w bibliotece cyfrowej (ang.)
  2. D.P. Kirby: Kirby, The Earliest English Kings. Londyn: Unwin Hyman Lts, 1991. ISBN 0-412-24211-8. dostępna w bibliotece cyfrowej (ang.)
  3. Beda Czcigodny: Ecclesiastical history of the English people. tłumaczenie na język angielski dostępne w bibliotece cyfrowej (ang.)
  4. Peter Clemoes: Anglo-Saxon England. fragment napisany przez Barbarę Yorke The kingdom of the East Saxon dostępny jest w bibliotece cyfrowej (ang.)