Królestwo Francji (987-1791)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Royaume de France
Królestwo Francji
Państwo zachodniofrankijskie 987-1791 Królestwo Francuzów (1791–1792)
Flaga Francji
Herb Francji
Flaga Francji Herb Francji
Język urzędowy francuski
Ustrój polityczny monarchia
Ostatnia głowa państwa król Francji Ludwik XVI
Status terytorium królestwo
Jednostka monetarna luidor, frank francuski, écu, liwr
Data powstania 987
Uchwalenie konstytucji i zmiana nazwy na Królestwo Francuzów 3 września 1791
Religia dominująca katolicyzm
Mapa Francji
Rozwój terytorialny Francji w latach 1552-1798

Królestwo Francji (fr. Royaume de France) – państwo historyczne w Europie, na terenie obecnej Francji, jedno z jej prawno-historycznych poprzedników. Istniało w latach 987-1791.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstanie[edytuj | edytuj kod]

Państwo powstało umownie w momencie wygaśnięcia w państwie zachodniofrankijskim dynastii Karolingów i koronacji Hugo Kapeta na króla. Początkowo w jego posiadaniu było niewielkie terytorium wokół Paryża. Za czasów panowania Kapetyngów postępował proces wzmacniania władzy królewskiej i scalania ziem francuskich, przeprowadzano także reformy administracyjne i ustrojowe (między innymi w roku 1302 utworzono Stany Generalne).

W 1328 roku zmarł ostatni z synów Filipa IV Pięknego, król Karol IV. Jego śmierć zakończyła ponad trzystuletnie rządy dynastii Kapetyngów. Do tronu po zmarłym władcy zgłosiło roszczenia aż trzech pretendentów: dwaj bratankowie Filipa Pięknego i jego wnuk ze strony córki Izabeli, król Anglii Edward III, co stało się przyczyną najdłuższej w historii Europy wojny o sukcesję (wojna stuletnia).

Absolutyzm[edytuj | edytuj kod]

Proces scalania ziem francuskich kontynuowali Walezjusze, którzy w 1328, po wygaśnięciu głównej linii Kapetyngów, zasiedli na tronie Francji. Na przełomie XV i XVI wieku w zjednoczonej i scentralizowanej Francji władza królewska zaczęła przybierać formę absolutyzmu. Główni konkurenci monarchii, wielcy feudałowie, utracili dotychczasowe znaczenie, ponieważ miasta, w których pojawiały się już formy produkcji wczesnokapitalistycznej, były sojusznikami monarchii. W latach 1480-1536 przyłączono do Francji Prowansję, Burgundię, Bretanię i Sabaudię. Szczyt pierwszej fazy absolutyzmu przypadł na panowanie Franciszka I. Za jego rządów wprowadzono urzędowy język francuski oraz stałe podatki.

Kolejny okres wojen wewnętrznych rozpoczął się w dobie reformacji. W 1562 uzyskali od regentki Katarzyny Medycejskiej częściową swobodę kultu. Wzajemna wrogość i rywalizacja o wpływy polityczne między obozem katolickich Gwizjuszów i Ligi Katolickiej i protestantów doprowadziła do krwawych wojen religijnych w latach 1562-1598. Kres wojnom położyła śmierć Henryka III i zakończenie panowania dynastii Walezjuszy.

Dynastia Burbonów umocniła francuski absolutyzm. Henryk IV sam decydował o wszystkich sprawach państwa, łamał opór możnych i odbudował autorytet królewski. Jego polityka wewnętrzna doprowadziła do rozkwitu gospodarki zrujnowanej wojną domową. Za jego panowania powstały także pierwsze kolonie francuskie w Ameryce. Osłabioną przejściowo po jego śmierci władzę centralną sprawował kardynał Richelieu, pełniący 1624-1642 stanowisko pierwszego ministra; zwalczał on bezlitośnie opozycję arystokratów i hugenotów. Po zdobyciu w 1628 twierdzy La Rochelle pozbawił ich przywilejów politycznych i wojskowych.

Długie panowanie Ludwika XIV stało się szczytowym osiągnięciem francuskiej monarchii absolutnej, a jej symbolem było przypisywane królowi stwierdzenie: "państwo to ja", uchylenie edyktu nantejskiego i wywołana tym emigracja hugenotów zlikwidowały ostatnie zorganizowane środowisko potencjalnej opozycji. Na arenie międzynarodowej Francja Ludwika XIV odgrywała czołową rolę. Pod hasłem zapewnienia jej naturalnych granic dokonywano zaborów ziem sąsiednich, prowadzono zwycięskie wojny z Habsburgami i z Anglią. Nastąpił wzrost francuskiej potęgi morskiej i rozkwit handlu kolonialnego (między innymi posiadłości w Kanadzie, Luizjanie, na Antylach, w Indiach i Afryce).

Przyczyny upadku monarchii[edytuj | edytuj kod]

Sukcesy Ludwika XIV, osiągnięte za cenę wielkiego wysiłku finansowego, doprowadziły Francję do kryzysu. Za panowania Ludwika XV rozrzutność dworu i niepomyślne wojny zrujnowały skarb. Po objęciu tronu przez Ludwika XVI deficyt państwa powiększał się, a próby reform skarbowych były zwalczane przez środowiska dworskie i nie wyszły poza stadium wstępne. Jednocześnie udzielenie przez Francję poparcia rewolucji amerykańskiej (1778-1783) wzmocniło w społeczeństwie nastroje wolnościowe.

Ludwik XVI został zmuszony do zwołania Stanów Generalnych 5 maja 1789, które 17 czerwca uznały się za Zgromadzenie Narodowe, a 9 lipca przekształciły się w Konstytuantę dając początek Rewolucji Francuskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bluche, François. L'Ancien régime: Institutions et société. Collection: Livre de poche. Paris: Fallois, 1993. ISBN 2-253-06423-8
  • Jouanna, Arlette and Philippe Hamon, Dominique Biloghi, Guy Thiec. La France de la Renaissance; Histoire et dictionnaire. Collection: Bouquins. Paris: Laffont, 2001. ISBN 2-221-07426-2
  • Jouanna, Arlette and Jacqueline Boucher, Dominique Biloghi, Guy Thiec. Histoire et dictionnaire des Guerres de religion. Collection: Bouquins. Paris: Laffont, 1998. ISBN 2-221-07425-4
  • Kendall, Paul Murray. Louis XI: The Universal Spider. New York: Norton, 1971. ISBN 0-393-30260-1
  • Knecht, R.J. The Rise and Fall of Renaissance France. London: Fontana Press, 1996. ISBN 0-00-686167-9
  • Pillorget, René and Suzanne Pillorget. France Baroque, France Classique 1589-1715. Collection: Bouquins. Paris: Laffont, 1995. ISBN 2-221-08110-2
  • Viguerie, Jean de. Histoire et dictionnaire du temps des Lumières 1715-1789. Collection: Bouquins. Paris: Laffont, 1995. ISBN 2-221-04810-5