Królikarnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Królikarnia
Obiekt zabytkowy nr rej. 456/1 z 1.07.1965
Królikarnia od strony ul. Puławskiej
Królikarnia od strony ul. Puławskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Puławska 113a
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Dominik Merlini
Rozpoczęcie budowy 1782
Ukończenie budowy 1786
Zniszczono podczas II wojny światowej
Odbudowano 1964
Pierwszy właściciel Karol de Thomatis
Kolejni właściciele 1816 Radziwiłłowie, 1849 Pusłowscy
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Królikarnia
Królikarnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Królikarnia
Królikarnia
Ziemia 52°11′20,4″N 21°01′42,5″E/52,189000 21,028472Na mapach: 52°11′20,4″N 21°01′42,5″E/52,189000 21,028472
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Królikarniaklasycystyczny pałac w Warszawie położony przy ul. Puławskiej 113a na Mokotowie na skarpie wiślanej.

Jego nazwa pochodzi z czasów saskich, kiedy to znajdował się tu zwierzyniec, w którym polowano na króliki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie na terenie Królikarni znajdowały się browar, cegielnia, karczma, młyn i stodoła, a także położony na zboczu wąwozu budynek kuchni, dla którego insiparacją był rzymski grobowiec Cecylii Metelli.

Obiekt został zaprojektowany przez architekta Dominika Merliniego, który wzorował się na słynnej renesansowej rezydencji Villa Rotonda koło Vicenzy, autorstwa Andrei Palladio. Budowę prowadzono w latach 1782–1786.

W 1794, podczas insurekcji kościuszkowskiej w pałacu rezydował Tadeusz Kościuszko. Z rąk pierwotnego właściciela – szambelana królewskiego Karola de Thomatis, pałac przeszedł w 1816 w ręce Radziwiłłów, a w 1849 zakupiła go rodzina Pusłowskich. W 1879 częściowo naruszony w wyniku pożaru. Jego rekonstrukcję wykonał Józef Huss.

Zniszczony ponownie we wrześniu 1939. W 1944 na terenie ogrodu powstańcy warszawscy prowadzili z Niemcami walki, w trakcie których spłonęła kuchnia, zniszczony został taras z grotą i drzewostan.

Pałac odbudowano w 1964 z funduszów SFOS i Wojska Polskiego. Projekt odbudowy wykonał Jan Bieńkowski, a parku Longin Majdecki. Z wnętrz pałacowych pierwotny charakter przywrócono tylko sali okrągłej.

Po zakończeniu odbudowy w pałacu zlokalizowano Muzeum Xawerego Dunikowskiego, które zostało otwarte 26 stycznia 1965 roku. Odbywają się w nim czasowe wystawy prezentujące polskich i zagranicznych artystów współczesnych w pokazach indywidualnych i zbiorowych. Wokół Królikarni rozciąga się park o tej samej nazwie. W otoczeniu drzew i krzewów znajduje się Park Rzeźby, w którym prezentowane są wybrane prace z bogatej kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie.

Od 2008 o zwrot nieruchomości starają się spadkobiercy rodziny Krasińskich. W 2014 wystąpili oni do sądu o eksmisję Muzeum Narodowego z budynków Królikarni[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Iwona Szpala: Krasińscy chcą eksmisji z Królikarni Muzeum Narodowego. W: "Gazeta Stołeczna" [on-line]. warszawa.gazeta.pl, 12 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Jaworski, Budynek kuchni warszawskiej Królikarni w formie grobowca Cecylii Metelli. Polska kariera antycznego pierwowzoru, "Studia i Materiały Archeologiczne" 10, 2000, s. 33-53;
  • Piotr Jaworski, Antyk w Królikarni. Architektura i zbiory artystyczne, "Rocznik Historii Sztuki" 29, 2004
  • Tomczyk Edyta Warszawa, Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2003 ISBN 83-7304-167-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]