Królowa Margot (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy powieści Aleksandra Dumasa (ojca). Zobacz też: inne znaczenia.
Królowa Margot
La Reine Margot
Autor Aleksander Dumas
Miejsce wydania  Francja
Język francuski
Data I wyd. 1845
Typ utworu powieść historyczno-przygodowa

Królowa Margot (fr. La Reine Margot) – powieść Aleksandra Dumasa (ojca) z 1845, jedna z najbardziej znanych powieści tego autora. Przedstawia sławną rzeź hugenotów w noc św. Bartłomieja oraz okoliczności wymarcia dynastii Walezjuszy i wstąpienia na tron dynastii Burbonów. Typowa powieść płaszcza i szpady, osnuta na autentycznych wydarzeniach z historii Francji.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Rok 1572 - wojny religijne we Francji. Francją włada młody Karol IX Walezjusz. Jego siostra Margot wbrew swej woli zostaje żoną protestanckiego króla NawarryHenryka Burbona. Ślub ma na celu pogodzenie katolików i hugenotów – na wesele do stolicy przybywa wielu hugenockich poddanych Henryka. W 6 dni po ślubie zostają podstępnie zaatakowani i wymordowani z rozkazu ambitnej Katarzyny, królowej matki. W los obydwu królestw zostają wplątani dwaj przygodni rycerze: Lerac de La Mole i Annibal de Coconnas - najpierw śmiertelni wrogowie, później nierozłączni przyjaciele.

Trwają wojny religijne pomiędzy katolikami a protestantami. Król Karol IX, młody władca kraju, dąży do pokoju z hugenotami. Ma go uwieńczyć ślub siostry króla Francji - Małgorzaty de Valois (zwanej Margot) z królem Nawary, Henrykiem Burbonem, jednym z przywódców protestantów. Oboje są niezadowoleni z tego - zwłaszcza Henryk, którego matka została zabita zatrutymi rękawiczkami przez jego przyszłą teściową, Katarzynę Medycejską. Na ślub przybywają katolicy i protestanci, wszyscy tłoczą się w karczmach Paryża. Henryk Burbon nawiązuje znajomość z młodą Karoliną, żoną barona de Sauve. Tymczasem Margot w swoją noc poślubną spotyka się ze swoim kochankiem i kuzynem zarazem, księciem Henrykiem Gwizjuszem. Przynosi on na jej prośbę kilka listów miłosnych, jakie od niej otrzymał - Margot niszczy jeden z nich, który może jej zaszkodzić. Schadzkę kochankom przerywa Henryk Burbon. Próbuje on prosić Margot o pomoc w zwalczaniu ewentualnych intryg jej matki i braci, które mogłyby zagrozić życiu jego i jej. Margot nie daje mu jednoznacznej odpowiedzi. Obiecuje być mu sojusznikiem przeciwko intrygom, ale nie przyjaciółką. Burbon domyśla się, że Margot ma w sypialni ukrytego kochanka - jest zgorszony swobodą obyczajów na Luwrze. Wychodzi, ale Margot nie ma co liczyć na namiętną noc, bowiem Gwizjusz odchodzi wściekły i zrywa z nią.

Król Karol IX obdarza coraz większym zaufaniem jednego z przywódców protestantów - admirała Gasparda de Coligny. Czyni go nawet swoim doradcą. Coligny dąży do wojny z katolicką Hiszpanią. Król i królowa matka nie chcą tej wojny, Karol IX więc udając fałszywą przyjaźń do swego doradcy każe mu przyjść jutro z dokumentami w sprawie planowej wojny, a następnie wzywa do siebie bandytę Franciszka de Louviersa Maurevela. Mówi mu, że wie o jego zbrodniach, jakimi są: próba zabicia admirała de Coligny, kilkakrotna zmiana stronnictwa politycznego i zabójstwo kapitana de Mouya, hugenota, który wziął Maurevela do swego domu i pokochał jak syna, za co potem Maurevel strzelił mu podstępnie w plecy. Karol IX oznajmia, że go zabić, o co prosi młody pan de Mouy de Saint-Phale, syn zabitego, ale król nie zrobi tego, jeśli zbój będzie na jego rozkazy. Nakazuje mu, by zabił Colignego. Nie podaje jednak nazwiska ofiary, mówi jednak, że jej znakiem rozpoznawczym ma być teczka z czerwonej skóry, którą będzie niósł pod pachą.

W przydrożnej oberży pana La Huriere (fanatyka katolickiego) spotykają się i zawierają znajomość hrabia Józef Bonifacy de Lerac de La Mole (hugenot) i hrabia Marc-Annibal de Coconnas (katolik). La Mole chce się spotkać z Burbonem i de Colignym. Dowiaduje się, że niedawno miał miejsce zamach na życie admirała jednak mordercza kula nie zabiła go, ale strzaskała mu ramię. La Mole i Coconnas wybierają się oboje do Luwru, pierwszy chce widzieć się z Henrykiem Burbonem, drugi z Henrykiem Gwizjuszem. Coconnas jako katolik łatwo wchodzi do pałacu, ale La Mole już nie, pomaga mu wejść dopiero hugenot, pan de Mouy. La Mole idąc do króla Nawarry przypadkiem spotyka Margot, która robi na nim piorunujące wrażenie. La Mole i Coconnas czekają na audiencje, ale oboje zostają odprawieni. Coconnas ma zaś zjawić się w nocy na terenie Luwru i przekazać hasło: Gwizjusz, po czym czekać na nowe rozkazy. W pałacu książę Gwizjusz i skarży się Katarzynie Medycejskiej na króla. Oboje rozmawiają z królem, naciskają na niego tak, że Karol IX zostawia im wolną rękę w sprawie hugenockiej. Katarzyna skwapliwie to wykorzystuje.

La Mole i Coconnas siedzą w oberży, raczą się kolacją i grają w karty, La Mole wygrywa, gospodarz La Huriere ostrzy zęby na hugenockiego hrabiego. Gdy La Mole idzie spać w oberży zjawiają się katolicy na czele z Mauverelem. Zabierają oni ze sobą Coconnasa i przyprowadzają do księcia Gwizjusza, który zdradza plan króla i królowej matki - zabicie wszystkich protestantów. Najpierw idą po La Mola. Ten w obronie własnej przypadkiem rani z pistoletu Coconnasa, który dotąd nie chciał go zabić, ale teraz postanawia pomścić tę zniewagę jego krwią. Rozpoczyna się rzeź hugenotów w noc św. Bartłomieja (24 sierpnia 1572 r), zaczynają ginąć ludzie, w tym kurujący się z ran po niedawnym zamachu admirał de Coligny. Coconnas widzi jednak La Mola na ulicy i rzuca się za nim w pościg. Ścigany młody hugenocki hrabia umyka do Luwru i chroni się w apartamentach Margot, która nie pozwala go dobić. Coconnas chce w szale zabić również i królową Nawarry, ale w jej obronie występuje jej brat, Franciszek Herkules książę d‘Alencon. Coconnas nie mogąc więc zabić swego wroga idzie się wyżyć na ulice i zabijać protestantów. Mauverel chce zabić młodego pana de Mouy, ale ten uprzedzony przez kochankę (która ginie broniąc go) unika śmierci. Coconnas chce zabić wierzyciela swego ojca, hugenota Mercantona, który chwile wcześniej zabije podłego La Huriera. Dochodzi do pojedynku pomiędzy Coconnasem i synem Mercantona, młody hugenot ginie, zaś katolik zostaje ciężko ranny przez matkę swej ofiary. Cała rodzina Mercantonów zostaje wymordowana. Coconnasa leczy przyjaciółka Margot - księżną Henrieta Nevers. Margot zaś opatruje rany La Mole’a i zakochuje się w nim, z wzajemnością. Tymczasem rzeź hugenotów trwa, ginie kilka tysięcy ludzi.

Henryk Burbon uchodzi śmierci i zostaje postawiony przed oblicze króla, który chce go namówić do przejścia na katolicyzm. Gdy ten odmawia niezrównoważony Karol IX bierze muszkiet i strzela do hugenotów na ulicy. Uspokoiwszy się ponawia propozycję. Jego szwagier dalej jednak się upiera, Katarzyna proponuje, by zabić Henryka. Ostatecznie to Margot ratuje męża - po długich poszukiwaniach odnalazła go w zbrojowni i nie pozwoliła bratu go zabić przypominając, że Henryk też należy do rodziny. D’Alencon opowiada Margot o swoich poglądach politycznych, które mówią, by trzymać stronnictwo strony zwycięskiej i wyciąganie największych korzyści. Margot jest wzburzona zachowaniem brata, który dotychczas był życzliwy Henrykowi, teraz zaś jest życzliwy Gwizjuszowi. Do tego nie ukrywa, że czuje obrzydzenie do kazirodczej miłości, jaką d’Alencon ją darzy.

La Mole powoli wraca do zdrowia, nadal jednak jest jeszcze bardzo słaby. Chce uciec z pałacu i nie narażać życie Margot, królowa Nawarry nie pozwala mu na to. Margot odwiedza Henryk, który rozważa przejście na katolicyzm w celu ratowania życia. Margot przedstawia mu La Mole’a jako wiernego sługę ich sprawy. Katarzyna odwiedza córkę i próbuje ją nakłonić do rozwodu z Nawarczykiem (co pozwoliło by im wszystkim zabić Burbona bez żadnych skrupułów, gdyż nie byłby wtedy ich krewnym). Margot nie tylko odmawia, ale też ukazuje matce Henryka leżącego w jej łóżku - był to podstęp małżonków użyty wobec królowej matki. Królowa Nawarry stwierdza, że skoro małżeństwo zostało skonsumowane, nie można je unieważnić. Katarzyna jest wściekła.

Henryk przechodzi na katolicyzm, ale wraz z Margot zostaje skazany na areszt domowy. La Mole zostaje przeniesiony do komnat księcia d’Alencon, który czyni z niego swego dworzanina, choć domyśla się uczuć, jakimi darzy on jego siostrę. Katarzyna Medycejska wraz z Karolem IX, Margot, Henrykiem, księciem Gwizjuszem i księciem d’Alencon wyjeżdżają na miasto by zobaczyć zawieszone na haku zwłoki admirała de Coligny. Margot spotyka Henriete i obie rozmawiają o La Molu i Coconnasie. Traf chciał, by La Mole i Coconnas (choć jeszcze słabi) brali udział w objeździe miasta i natknęli się na siebie. Oboje wyrywają szpady i pojedynkują się, co kończy się poważnymi ranami. Margot i Henrieta każą się nimi zająć. Opatruje ich słynne lekarz, Ambroży Par, ale zasługę wyleczenia ich w rzeczywistości ma pan Caboche - kat Paryża. La Mole wraca do zdrowia szybciej i pomaga w leczeniu Coconnasa. Kiedy dwaj panowie dochodzą do zdrowia godzą się i zostają przyjaciółmi. Wspólnie idą do oberży pana La Huriere, który jednak nie zginął podczas nocy św. Bartłomieja, ale przeżył i zmienił się nie do poznania - przestał być fanatykiem. Ugaszcza on obu panów, którzy następnie odwiedzają kata Cabocha, rozmawiają z nim, Coconnas podaje mu również dłoń, chodź ludzie zazwyczaj gardzili katami. Następnie składają wizytę panu Rene - perfumiarzowi, trucicielowi i wróżbicie królowej Katarzyny Medycejskiej. Rene wróży obu panom miłość pięknych kobiet, dla La Mole tworzy również lalkę, mającą imitować Margot, po czym dźga ją lekko szpilkami, co miało zapewnić mu miłość młodej królowej Nawarry. Do Rene przybywa Margot i Henrieta, dwaj szlachcice mają więc schadzkę. Przerywa ją pojawienie się Katarzyny Medycejskiej, która przychodzi po wróżby. Zakochani uciekają, zaś Rene wróży królowej matce, ale wynik wróżb nie jest pomyślny dla Katarzyny - jej trzej żyjący synowie umrą bezpotomnie, zaś po nich będzie rządził Henryk Burbon. Katarzyna nie chce do tego dopuścić. Ogląda książki u Rene, po czym kradnie mu zatrutą opiatę na usta i zanosi ją młodej Karolinie de Sauve, którą podesłała zięciowi jako kochankę. Rene jednak domyśla się, kto ukradł mu opiatę i dlaczego. Odwiedza on Henryka, przypomina mu o tym, że kiedyś będzie królem Francji i każe mu się pilnować. Widząc, że Karolina chce posmarować sobie usta opiatą i pocałować kochanka, zabiera opiatę mówiąc, że musi ją jeszcze zbadać.

La Mole i Coconnas wchodzą na służbę do księcia d’Alecon. W Luwrze zjawia się pan de Mouy w przebraniu, chce on rozmówić się z Henrykiem i namówić go do ucieczki, którą on chce zorganizować. Burbon odmawia, gdyż wie, iż podsłuchuje go książę d’Alencon, który natychmiast wzywa do siebie pana de Mouy i obiecuje mu pomoc w walce o hugenocką sprawę, jeśli zostanie potem mianowany królem Nawarry. Każe mu spotkać się z pozostałymi spiskowcami i przynieść odpowiedź na swą propozycję, jednakże, ponieważ de Mouy jest poszukiwany, d’Alencon każe mu przebrać się w strój pana La Mole’a. Tymczasem La Mole i Coconnas padają ofiarą głupiego żartu - oboje zostają wprowadzeni wieczorem do pokoju przez piękne damy, które zawiązują im oczy, po czym rozdzielają, prowadzą każdego do osobnego pokoju, przetrzymują ich tam godzinę, po czym wyprowadzają z zawiązanymi oczami. La Mole szuka Coconnasa, przypadkiem spotyka Margot w lektyce, opowiada jej o tym wydarzeniu, a także o tym, iż widział w swym pokoju księcia d’Alencon i pana de Mouy. Coconnas widzi de Mouy’a w stroju La Mole’a, bierze go za swego przyjaciela, dziwi się więc, że ten przed nim ucieka. Szybko spotyka prawdziwego La Mole’a, który wyjaśnia, że to nie był on. Obaj przyjaciele postanawiają tę sprawę wyjaśnić. Margot wzywa pana de Mouy do siebie, którego wzięła za La Mole’a, później, spostrzegając swoją pomyłkę, wypytuje o jego konszachty z jej bratem Franciszkiem. Gdy przychodzi Henryk Margot umożliwia mu spotkanie z de Mouyem. Burbon podaje prawdziwe powody swojej wcześniej odmowy, król i królowa Nawarry zachęcają pana de Mouy, by nie dał się nabrać na fałszywą przyjaźń księcia d’Alencon, pomagał mu, ale tak naprawdę by służył Henrykowi Burbonowi. La Mole i Coconnas widzą tę rozmowę i czują, że wpakowali się w aferę polityczną. La Mole rozmawia z Margot i oboje wyznają sobie miłość po wieczne czasy.

Katarzyna nie ma zamiaru odstąpić od intryg przeciwko swemu zięciowi. Widzi, że Karolina poważnie zachorowała, a i Henryk czuje się coraz gorzej. Podejrzewa, że zatruta opiata zadziałała. Spotyka jednak później Burbona, który przynosi jej w prezencie małpkę - król Nawarry ma się całkiem dobrze. Katarzyna odwiedza Karolinę podczas jej snu, widzi, że dziewczyna jest zdrowa, sprawdza też na małpce opiatę - nie jest ona zatruta. Widzi więc, że została oszukana. Pisze więc list do Maurevel. Tymczasem zbliża się polowanie. Margot rozmawia na nim z Henrietą na temat swych kochanków, a także polityki - okazało się, że z Rzymu przybył już w list w sprawie wybrania przez Polaków księcia Andegaweńskiego (jej brata) na króla Polski. Z listu wynika, że papież wyraża na ten wybór zgodę.

Karol IX chce zabrać szwagra na polowanie na dzika, matka naciskając syna zmusza go, by podpisał nakaz aresztowania Burbona. Potem wzywa do siebie Maruvela, któremu nakazuje aresztowanie Henryka Burbona, gdyby ten jednak stawił opór, wówczas mogą go zabić. Sprawa jednak idzie nie po jej myśli. Na polowaniu dochodzi do wypadku: rozjuszony dzik rzuca się na Karola IX. Książę d’Alencon chce ustrzelić dzika, ale trafia konia króla. Ostatecznie to Henryk Burbon ratuje króla zabijając nożem dzika, za co zdobywa królewską wdzięczność. Myśliwi wracają do Luwru. Karol IX przypomina sobie o nakazie aresztowanie, jaki podpisał na żądanie swej matki, postanawia ratować szwagra. Tymczasem Margot i Henrieta jedzą kolację w towarzystwie La Mole’a i Coconnasa. Przerywa im pojawienie się króla. Na szczęście La Mole szybko reaguje, gasi świecę i ucieka, zaś na jego miejsce zjawia się Henryk. Karol IX bierze go na wycieczkę, dzięki czemu unika on aresztowania. Margot i Henrieta idą do domu Margot w Paryżu, La Mole i Coconnas pomagają w rozebraniu się księciu d’Alencon, po czym dołączają do swych kochanek. Jednocześnie Karol i Henryk biorą udział w nocnej włóczędze po Paryżu i spotykają wracającego od swej kochanki, księżnej Kondeuszowej, księcia Andegaweńskiego, i towarzyszącego mu księcia Gwizjusza. Obaj mówią Henrykowi i Karolowi, że widzieli lektykę z Margot, która zmierzała w stronę pobliskiego domu. Cała czwórka więc dobijają się do drzwi domu, gdzie La Mole spotykał się z Margot, a Coconnas z Henrietą. Atakowani bronią się, La Mole ma pecha i trafia króla dzbankiem w głowę, co ten mu zapamiętał. La Mole i Margot wycofują się. Oblężeni ustępują od domu. Potem szwagrowie odwiedzają dom, gdzie była ukryta ukochana Karola IX i jego nieślubny syn. To największa tajemnica króla Francji.

Tymczasem w pokoju Henryka czeka na niego pan de Mouy. Podczas polowania Henryk wysłał wiernego sługę Othona z listem do de Mouya, by przybył do Luwru i zaczekał w jego komnatach. De Mouy czeka, ale w końcu zmęczony usypia. W pokoju zjawia się morderca Maurevel z dwoma strażnikami, by aresztować Burbona lub zabić. De Mouy rozpoznaje mordercę ojca i wyrywa szpadę. Zabija strażników i rani Maurevela w gardło, po czym ucieka. Podejrzenie o dokonanie tego czynu spada na La Mole'a, gdyż de Mouy miał jego płaszcz. Henryk naradza się z Franciszkiem d’Alencon na temat, kto był w jego pokoju, potem z Margot. Burbon wie, że to nie La Mole był w jego pokoju, ale de Mouy, ale wie, że nie może tego wyznać, gdyż gdyby złapali de Mouya, mialo by to poważne konsekwencje. Margot zgadza się z nim. Karol IX przesłuchuje Henryka i Franciszka, oboje stwierdzają, że w pokoju musiał być pan La Mole. Nawarczyk broni La Mole’a stwierdzeniem, iż chłopak bronił swego życia i nie jego dotyczył nakaz aresztowania. Margot mówi matce, że La Mole nie mógł się dopuścić tego czynu, bo był z nią. Katarzyna obiecuje córce dyskrecje i rozmawia o tym z Karolem i Franciszkiem. Król postanawia pomścić rzekomą zniewagę swego szwagra i każe mu brać udział w polowaniu na kochanka jego żony. Henryk jest przerażony. La Mole spotyka się z Margot w jej apartamentach. Henryk rzuca im kamień w okno - do kamienia przywiązany jest list z ostrzeżeniem, a także drabinka sznurowa. La Mole ucieka więc z pałacu. Zamach na niego nie powodzi się.

Maurevel nadal jest chory i nie umie wskazać sprawcy. Coconnas szaleje bez La Mole’a, wdaje się po kolei w trzy pojedynki zwycięskie dla niego, o czym opowiada Henretcie. U Henriety zjawia się La Mole sprowadzony przez Margot. Coconnas cieszy się z jego powrotu, jest również wściekły z powodu tego, co chciał zrobić jego przyjacielowi król i książę d’Alencon, więc listownie wypowiada księciu służbę.

Do Paryża przybywają posłowie polscy z propozycją, by syn Katarzyny, książę Andegaweński został królem Polski. Katarzyna zwleka z przyjęciem posłańców, Karol IX obawia się konkurencji ze strony brata i każe przyjąć posłów jak najszybciej. Kiedy matka wyzywa go za to, że uratował przed aresztowaniem i śmiercią Burbona, Karol wyzywa ją, po czym wychodzi i mdleje pod wpływem choroby. Król jest słaby, ale troskliwa opieka jego wiernej niani pomaga mu wrócić powoli do zdrowia. La Mole odwiedza potajemnie Margot. W pobliżu kręci się również de Mouy, który planuje zorganizować ucieczkę dla Henryka i Franciszka, który też deklarował pomoc hugenotom w zamian za tron Nawarry. Katarzyna i książę Andegaweński wysłuchują wróżb Rene - zapowiadają one rychłą śmierć Karola IX i przybycie nowej dynastii - Burbonów. Posłowie polscy zostają zaproszeni do pałacu, Karol IX wyraża zgodę na panowanie w Polsce jego brata. Wśród posłów jest przebrany za starca de Mouy, chce rozmawiać on z Henrykiem i Margot. Dostrzeżony jednak przez księcia d’Alencon jest zmuszony uciekać. Książę Andegaweński wyjeżdża do Polski i panuje tam jako Henryk Walezy. Matka czule żegna syna, król jest zadowolony, zaś królowa-matka coraz bardzie nienawidzi swego zięcia.

La Mole i Coconnas bezczelnie rozsiadują się w karczmie pana La Huriere, pomimo tego, iż La Mole jest poszukiwany. Maurevel wraca do zdrowia i mówi, że winą za zabicie dwóch strażników w pokoju Nawarczyka ponosi de Mouy. Widzi potem swego wroga, chce go zastrzelić, ale ma on na sobie zbroje, więc zbój rezygnuje z tego. Podsłuchuje za to rozmowę de Mouya na temat spotkanie z królem Nawarry w oberży. Powiadamia o tym Katarzynę. Katarzyna łapie młodego Othona, który niesie list do jej zięcia. Gdy chłopak nie daje się przekupić udaje sympatie do niego i zabija go za pomocą tajnego przejścia, po czym odczytuje list. Dowiaduje się, o której i gdzie ma być spotkanie. Henryk idzie na spotkanie z panem de Mouy. Mówi, że d’Alencon nie pojedzie z nimi, przez co plan ucieczki nie powiedzie się. De Mouy knuje nowy plan, przerywa im pojawienie się żołnierzy z Luwru. La Mole i Coconnas pomagają królowi w ucieczce. De Mouy zostaje złapany, ale podczas przesłuchania kłamie, że był sam w oberży, więc zostaje puszczony wolno.

Karol IX wie o tym, że d’Alencon brata się z hugenotami, proponuje mu dobrowolne wygnanie i objęcie tronu w Nawarze, z którego to tronu Henryk zrezygnował. Katarzyna i Franciszek naradzają się w sprawie ostatnich wydarzeń. Katarzyna postanawia działać i pozbyć się zięcia raz na zawsze. Karol IX chce, by jego szwagier nauczył się polowania z sokołami, Henryk prosi Franciszka, by pożyczył mu książkę na ten temat. Katarzyna znajduję takową książkę u Rene, bierze więc ją i zatruwa arszenikiem - kartki trucizna posklejała, żeby ją odczytać, należało poślinić palec, co powodowało przeniesie trucizny do ust. D’Alencon zanosi książkę do pokoju szwagra, przez przypadek jednak znajduje ją Karol IX i zatruwa się. Młody książę ze strachu nie mówi bratu, że jest otruty. Trucizna powoli zabija króla Francji - ma on ciągłe bóle brzucha, poci się coraz mocniej, jest słabszy, i nagle wszystko mija, by za jakiś czas znowu wrócić.

D’Alencon opowiada matce i bratu o tym, iż Henryk planuje ucieczkę z Francji. Karol nie wierzy bratu, chce się jednak upewnić. Wie, że Henryk ma wraz z Margot uciec podczas polowania, mają na nich czekać La Mole i Coconnas, którzy zabiorą ich do pawilonu Franciszka I, gdzie będzie czekał doborowy oddział hugenotów na czele pana de Mouy. Rozpoczyna się polowanie. Niestety, plan nie powodzi się, La Mole i Coconnas zostają złapani i uwięzieni jako spiskowcy w Luwrze. Tłumaczą się, że przybyli tu na odpoczynek i nic nie wiedzą o hugenotach, których złapano w pawilonie, król im nie wierzy, oskarża Henryka o zdradę. Do tego trucizna coraz bardziej go zabija. Wierny pies króla, Akteon, pogryzł kartkę z zatrutej książki i zdycha w męczarniach. Król znajduje ciało wiernego zwierzęcia i domyśla się powoli, co mu jest. Wzywa Rene, który poznaje, że pies umarł od arszeniku. Wyjaśnia również, skąd wzięła się zatruta książka. Mówi, że jedyne antidotum to białko jajek ubite z mlekiem, ale należy je zażyć zaraz po spożyciu trucizny. Król rozumie, że jego życie dobiega końca. Każe podpisać Rene w zatrutej książce, że podarował ją Katarzynie Medycejskiej. Truciciel boi się o swoje życie, ale robi to.

Henryk zostaje zamknięty w twierdzy Viccennes, tam gdzie zostali również zamknięci La Mole i Coconnas. Obaj panowie oczekują na dalszy bieg wypadków. Strażnicy dokonują rewizji ich rzeczy osobistych, La Mole oddaje medalion, jaki otrzymał od Margot, ale niszczy mały portrecik swej ukochanej, jaki był w medalionie. Margot i Henrieta szykują plan uratowania swoich kochanków. Tymczasem Katarzyna szuka kozła ofiarnego, którego mogłaby oskarżyć o otrucia króla. Wybiera więc panów La Mole’a i Coconnasa. Pamięta bowiem, jak Rene opowiadał jej o czarach z lalką, która miała wzbudzić miłość u Margot i próbuje przekonać syna, iż ta lalka miała doprowadzić go do śmierci. Karol IX udaje, iż wierzy, że tak jest. Margot bezskutecznie błaga brata, by ten ułaskawił jej ukochanego. Król przyznaje się jej, że wie, iż to co mówi jego matka, to nieprawda, ale wszyscy oni muszą udawać, że jest inaczej, gdyż tylko w ten sposób unikną skandalu. Dwaj oskarżeni szlachcice zostaną więc poświęceni dla dobrego imienia Walezjuszy.

La Mole i Coconnas idą przed sąd. Postawiono im zarzut próby zabicia króla - najpierw poprzez zrzucenie mu dzbanka na głowę, a teraz poprzez zniszczenie jego organizmu czarami. Na dowód postawiono lalkę, jako robił dla La Mole'a Rene. On sam zaś (zastraszony zresztą) zjawia się na procesie jako świadek i kłamie, że ta lalka symbolizowała nie Margot, lecz króla i nie miała wzbudzić miłości lecz spowodować śmierć. La Mole i Coconnas zostają skazani na śmierć poprzez ścięcie. Najpierw jednak oddano ich na tortury. Ma ich dokonać kat Capoche - ten sam, który wcześniej ich leczył. Ponieważ Coconnas podał mu kiedyś dłoń, więc kat udaje tylko, że miażdży mu nogi. Potem zostawiono więźniów samych w kaplicy. Strażnik został przekupiony i miał im umożliwić ucieczkę. W kaplicy zjawiają się Margot i Henrieta. Chcą ratować swoich kochanków i uciec z nimi, niestety La Mole ma zmiażdżone stopy przez kata, któremu kiedyś nie chciał podać dłoni, więc ten nie miał wobec niego takich skrupułów. Coconnas ma szanse uciec, ale nie korzysta z niej i honorowo zostaje z przyjacielem do końca. La Mole i Coconnas zostają ścięci przez pana Capoche. Kat odwiedza Margot i prowadzi ją wraz z Henrietą do swego domu, gdzie leżą ciała obojga hrabiów. Margot i Henrieta biorą ich głowy i proszą kata, by dał na msze za spokój ich duszy.

Katarzyna, która prowadziła cały proces, liczyła na to, że po zabiciu rzekomych zamachowców choroba jej syna ustąpi. Bardzo się jednak pomyliła. Karol IX choruje coraz mocniej, poci się krwią. Czuwa przy nim jego wierna niania, do której ma zaufanie. Król każe wezwać do siebie Henryka, by mu przekazać swa ostatnią wolę, nie chce jednak, by matka była przy nim. Gdy ta oburza się, wówczas Karol pokazuje jej zatrutą książkę, Katarzyna jest przerażona, że intryga uderzyła w jej syna. Za jego poleceniem spaliła książkę, zmazawszy tym samym dowód swej winy. Do pokoju wchodzi Henryk Burbon. Karol IX wręcza mu dokument, w którym mianuje go swoim następcą, dokładniej mówiąc czyni go regentem na wypadek swej śmierci (ale to oficjalnie, bo nieoficjalnie Henryk ma być nowym królem). Henryk wie, że taki dokument to dla niego wyrok śmierci, ale ostatecznie przyjmuje pismo. Katarzyna która podsłuchiwała całą rozmowę, oponuje przeciwko takiej ostatniej woli, król każe aresztować ją i księcia d’Alencon, ale chwile później umiera. Burbon ostrzeżony przez Rene postanawia uciekać z Paryża do Nawarry. Henryk Walezy powiadomiony przez matkę o ciężkim stanie swego brata ucieka z Polski i wraca do Francji, zostaje koronowany jako król Henryk III i wraz z matką postawia wprowadzić porządek w kraju. Henryk Burbon zaś ucieka z pomocą pana de Mouy. Wkrótce do męża ucieka również Margot.

Mija rok od opisanych wydarzeń. Katarzyna cieszy się, iż przepowiednia dotycząca jej zięcia nie sprawdziła się. Tymczasem przychodzi do niej Maurevel i mówi, że Henryk Burbon wraz z wiernymi ludźmi, w tym panem de Mouy, przybył do miasta po swoją ukochaną Karolinę de Sauve. Katarzyna każe więc napisać list do pana de Sauve, zaś Maurevelowi dopaść i zabić Burbona. Henryk spotyka się z Karoliną, chce ją zabrać do siebie do Nawarry, ale przerywa im pojawienie się ludzi królowej Katarzyny. De Mouy zabija Maurevela, ale przed ucieczką wraca po swoją szpadę, jaką zostawił w jego ciele. Wówczas umierający Maurevel zabija go strzałem z pistoletu. Henryk Burbon biegnie po Karolinę, ale niestety - jej zazdrosny mąż zabił ją nożem, kobieta umiera w rękach ukochanego. Burbon rozpacza po stracie ukochanej i przyjaciela. Spotyka jednak Rene, który namawia go do ucieczki mówiąc, że Burbon jeszcze zostanie królem Francji, ale musi cierpliwie na to czekać. Henryk więc ucieka z Paryża.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]