Królowie Rohanu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Godło Rohanu:
Biały Koń na zielonym polu

Królowie Rohanukrólowie fikcyjnego państwa Rohanu, ze stworzonej przez J. R. R. Tolkiena mitologii Śródziemia.

Informacje na ich temat znajdują się w Dodatkach do trzeciego tomu Władcy pierścieni.

Imiona wszystkich królów Gondoru pochodzą z języka rohirrickiego[1].

Historia królów Rohanu[edytuj | edytuj kod]

Królowie Rohanu, począwszy od Eorla, byli potomkami władców Éothéodów, ci zaś w prostej linii wywodzili się od Vidugavii i byli dalekimi krewnymi królów Gondoru – matką Eldacara była Vidumavi, córka Vidugavii).

W swoim państwie posiadali, jak się zdaje, nieograniczoną władzę. Podejmowali wszystkie najważniejsze decyzje w państwie i (jeśli byli w stanie) bezpośrednio dowodzili wojskiem na wyprawach wojennych. U ich boku działała rada, składająca się z dostojników królestwa i możnych. W sprawach militarnych pomocą królowi służyli marszałkowie Marchii. Wszyscy kolejni monarchowie, zobowiązani Przysięgą Eorla, byli sojusznikami Gondoru.

Tron obejmował w Rohanie zwykle najstarszy syn króla, ewentualnie najstarszy z jego braci. W przypadku, gdy władca (oraz jego następcą) umierali bezpotomnie, monarchą zostawał jego najbliższy męski krewny. Rozpoczynał on nową dynastię w ramach Rodu Eorla. W historii Rohanu dwukrotnie zdarzyła się taka sytuacja:

  1. w 2759 roku Trzeciej Ery nowym królem został Fréaláf, syn Hildy, siostry poprzedniego monarchy Helma, który zginął wraz z synami (Hámą i Halethem) w wojnie z Dunlendingami i Korsarzami
  2. w 3019 roku nowym królem został Éomer, syn Théodwiny, siostry poprzedniego monarchy Théodena, który poległ w bitwie na polach Pelennoru (jego syn Théodred zginął wcześniej w pierwszej bitwie u brodów na Isenie).

Królowie Rohanu nie nosili korony, tylko złotą opaskę z osadzonym pośrodku białym diamentem. Monarszą nekropolią było Mogilne Pole, opodal Edoras. Sztandar królewski zdobiło godło Rohanu – Biały Koń na zielonym polu.

Miano „królowie Rohanu” pojawiło się w użyciu od czasów namiestnika Gondoru Hallasa. Sami Rohirrimowie zwali swoich władców Królami Marchii.

Lista królów Rohanu[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza Dynastia[edytuj | edytuj kod]

Eorl[edytuj | edytuj kod]

Był synem Léoda, władcą Éothéodów i pierwszym królem Rohanu. Urodził się w 2485, zmarł w 2545 roku TE. Władzę nad Éothéodem objął w 2501 roku, mając zaledwie 16 lat, jego ojciec bowiem zginął, zrzucony przez konia. Eorl poprzysiągł zemstę i ruszył w step na poszukiwanie tego rumaka. Gdy jednak go odnalazł, nie zabił go, tylko okiełznał i nadał imię Felaróf. Odtąd jeździł na nim do końca swego życia.

Przez następne lata Eorl w spokoju rządził Éothéodem, okazując się władcą odważnym i mądrym. W 2510 roku, gdy Gondor został najechany przez Balków, Namiestnik Cirion posłał do Eorla prośbę o pomoc. Ten zaś, choć zdawało się za późno na odsiecz, wyruszył z licznym zastępem jeźdźców na południe. Udało mu się dotrzeć na czas i przesądzić o wyniku bitwy na polach Celebrantu.

Cirion w podzięce oddał mu prowincję Calenardhon, jako nowe miejsce osiedlenia dla jego ludu. Natomiast Eorl na górze Amon Anwar złożył Przysięgę, w której zobowiązał siebie i swoich następców do wspomagania Gondoru w potrzebie. W krótkim czasie sprowadził Éothéodów do nowej ojczyzny, nazwanej potem przez Gondorczyków Rohanem. Swoją siedzibę założył w Aldburgu.

Jako król Rohanu (za życia używał tytułu króla Marchii Jeźdźców lub króla Calenardhonu), panował przez 35 lat. Zginął w bitwie na Płaskowyżu, walcząc z nowym najazdem Easterlingów.

Eorla jako pierwszego monarchę pochowano na Mogilnym Polu.

Zwano go Eorlem Młodym, ponieważ w młodym wieku objął władzę i zachował młodzieńcze siły, jak i jasne włosy do końca swego życia.

Był bohaterem licznych pieśni. Jedną z nich, zaczynającą się od słów Gdzież teraz jeździec i koń? Gdzież róg co graniem wiódł w pole?[2], przytoczył Aragorn II, gdy wraz z Gandalfem, Legolasem i Gimlim, stanął u bram Edoras[3].

Imię Eorl znaczy książę, wojownik[4][5].

Brego[edytuj | edytuj kod]

Był drugim królem Rohanu, synem króla Eorla Młodego. Urodził się w 2512, zmarł w 2570 roku TE. Na tron wstąpił w 2545 roku i panował do końca swego życia. Na początku rządów udało mu się wypędzić z Płaskowyżu Easterlingów, którzy zabili jego ojca. Po tym zwycięstwie Rohan przez wiele lat nie doznał żadnej napaści. W roku 2569 ukończył budowę dworu Meduseld i przeniósł siedzibę królewską do Edoras. W trakcie uczty, najstarszy jego syn, Baldor, przysiągł, że odważy się przejść Ścieżki Umarłych, lecz z nich nie powrócił. Brego zmarł z rozpaczy rok później. Jego następcą został drugi syn, Aldor. Monarcha miał jeszcze jednego męskiego potomka imieniem Eofor[4].

W języku rohirrickim słowo brego znaczy władca, wódz lub pan.

Imię w ekranizacji[edytuj | edytuj kod]

Imię to nosi koń, na którym (w filmach Dwie Wieże i Powrót Króla) jeździ Aragorn. W wersji reżyserskiej Dwóch wież (na DVD) jest kilka scen więcej z jego udziałem. Wedle scenarzystów, Brego był koniem Théodreda, który po śmierci swego pana zdziczał, a Aragorn go obłaskawił. Gdy strażnik poznaje imię konia, zwraca uwagę na to, iż ma ono królewskie pochodzenie.

Aldor[edytuj | edytuj kod]

Był trzecim królem Rohanu, drugim synem króla Brega, bratem Baldora i Eofora. Urodził się w 2544, zmarł w 2645 roku TE. Na tron wstąpił w 2570 roku. Zapisał się w kronikach jako Stary, ponieważ dożył sędziwego wieku i rządził przez siedemdziesiąt pięć lat. Panował najdłużej ze wszystkich władców Marchii. Za jego rządów zwiększyła się liczba Rohirrimów i zasiedlono wtedy śródgórskie doliny w Ered Nimrais (m.in. Harrowdale). Wyparto także lub ujarzmiono ostatki ludu Dunlendingów, mieszkających jeszcze na wschodnim brzegu Iseny. Monarcha poprowadził nawet demonstracyjną wyprawę na ich kraj, u podnóży Gór Mglistych. Jego następcą był Fréa. Aldor miał jeszcze trzy córki, starsze od niego[4][6].

Imię Aldor znaczy Starzec.

Fréa[edytuj | edytuj kod]

Był czwartym dzieckiem i jedynym synem króla Aldora. Urodził się w 2570, zmarł w 2659 roku TE. Na tron wstąpił w 2645 roku, w wieku 75 lat. Panował w spokoju do końca swego życia, przez 14 lat. Za jego rządów kraj rozkwitał[4].

Imię Fréa znaczy Pan.

Fréawine[edytuj | edytuj kod]

Był piątym królem Rohanu, synem króla Fréi. Urodził się w 2594, zmarł w 2680 roku TE. Na tron wstąpił w 2659 roku. Panował do końca swego życia, przez 21 lat. Rządy tego monarchy upływały w spokoju, a kraj rozkwitał[4].

Imię Fréawine znaczy Pan i przyjaciel.

Goldwine[edytuj | edytuj kod]

Był szóstym królem Rohanu, synem króla Fréawine’a. Urodził się w 2619, zmarł w 2699 roku TE. Na tron wstąpił w 2680 roku. Panował do końca swego życia, przez 19 lat. Rządy tego monarchy upływały w spokoju, a kraj rozkwitał[4].

Imię Goldwine znaczy Hojny władca, dosłownie przyjaciel ze złota.

Déor[edytuj | edytuj kod]

Był siódmym królem Rohanu, synem króla Goldwine’a. Urodził się w 2644, zmarł w 2718 roku TE. Na tron wstąpił w 2699 roku. Panował do końca swego życia, przez 19 lat. Za jego rządów, w 2710 roku, Dunlendingowie (którzy już wcześniej potajemnie osiedlali się w okolicach Isengardu i na obrzeżach Lasu Fangorn) zaczęli atakować Rohirrimów. Déor poprowadził więc wyprawę na północ, w wyniku której okazało się, że Isengard został zajęty przez Dunlendingów. Nie mając dość sił do zdobycia tej potężnej twierdzy, monarcha musiał pozostawić na północy Zachodniej Bruzdy znaczne siły jeźdźców dla obrony regionu[4].

Imię Déor znaczy Dzielny.

Gram[edytuj | edytuj kod]

Był ósmym królem Rohanu, synem króla Déora. Urodził się w 2668, zmarł w 2741 roku TE. Na tron wstąpił w 2718 roku. Panował do końca swego życia, przez 23 lata. Jego rządy upływały w spokoju, mimo iż Dunlendingowie jeszcze za życia Déora zajęli Isengard. Następcą Grama był Helm. Monarcha miał jeszcze jedno dziecko, córkę imieniem Hilda[4].

Imię Gram znaczy Wojownik, Król.

Helm[edytuj | edytuj kod]

Był dziewiątym królem Rohanu, synem króla Grama. Urodził się w 2691, zmarł w 2759 roku TE. Miał siostrę Hildę. Na tron wstąpił w 2741 roku. Panował do końca swego życia, przez 18 lat. Znany był zarówno ze swego posępnego charakteru, jak i wielkiej siły (zawdzięczał temu swój przydomek Żelaznoręki).

Na czas jego rządów przypadł konflikt z Frecą, wielmożą, który lekceważył króla. W czasie jednej z narad (w 2754 roku) Freca obraził go. Helm, po zakończeniu narady, uderzył śmiertelnie Frecę pięścią. Jego syna, Wulfa, ogłosił wrogiem królewskim, lecz nie udało się go pojmać.

Cztery lata później, Rohan został zaatakowany ze wschodu przez Easterlingów, a z zachodu przez Dunlendingów (pod wodzą Wulfa) i Korsarzy z Umbaru. Helm nie mógł liczyć na pomoc z Gondoru, który także został zaatakowany. Rohirrimowie pod wodzą króla zostali pokonani w bitwie u brodów na Isenie. Cofnęli się do Súthburga i ukrytego za nią wąwozu (nazwanego później Helmowym Jarem). Helm, gdy wrogowie zajęli prawie całe królestwo, bronił się tam przez całą Długą Zimę.

Wygłodniały i zrozpaczony Helm (w wojnie stracił obu synów, Hámę i Haletha), samotnie zakradał się do obozowiska przeciwników i rękami dusił Dunlendingów. Ci zaś bali się go zaatakować. Podczas jednej ze swoich wypraw, Helm zamarzł na śmierć. Jego ciało spoczęło wpierw w Súthburgu, a po wypędzeniu Dunlendingów, pochowano go na Mogilnym Polu.

Na skutek Długiej Zimy i najazdu Easterlingów, Dunlendingów i Korsarzy, pod koniec panowania Helma, Rohan poniósł duże straty.

Pamięć o Helmie i jego czynach była bardzo żywa w Rohanie, śpiewano o nim liczne pieśni.

Helm był ostatnim władcą z Pierwszej Dynastii Rodu Eorla. Tron po nim objął jego siostrzeniec, Fréaláf. Monarcha miał jeszcze jedno dziecko, córkę, której losy nie są znane[7].

Imię Helm znaczy Obrońca.

Druga Dynastia[edytuj | edytuj kod]

Fréaláf[edytuj | edytuj kod]

Był dziesiątym królem Rohanu, synem Hildy, córki króla Grama, i siostrzeńcem króla Helma. Urodził się w 2726, zmarł w 2798 roku TE. Walczył w wojnie z Dunlendingami i Korsarzami z Umbaru w 2758 roku. Gdy nieprzyjaciele zajęli prawie cały kraj, schronił się w Dunharrow, gdzie przetrwał wraz z innymi uciekinierami Długą Zimę. Wiosną 2759 roku zaatakował z zaskoczenia Edoras. Udało mu się zdobyć stolicę i zabić uzurpatora Wulfa. Wsparty posiłkami z Gondoru Fréaláf wyparł najeźdźców z całego kraju i zajął nawet Isengard. Jako, że Helm i jego synowie zginęli, to on właśnie został nowym królem i zapoczątkował drugą dynastię rodu Eorla. Na jego koronacji obecny był Saruman, który w tym samym roku osiadł (za zgodą namiestnika Berena) w Isengardzie. Czarodziej wspomagał odtąd Rohirrimów. Podczas panowania Fréaláfa, królestwo było znacznie osłabione. Bardzo powoli zaczęło podnosić się ze zniszczeń wojennych[4].

Imię Fréaláf znaczy To, co pozostało z pana.

Brytta[edytuj | edytuj kod]

Był jedenastym królem Rohanu (drugim z drugiej dynastii rodu Eorla), synem króla Fréaláfa. Urodził się w 2752, zmarł w 2842 roku TE. Zwany także Léofa, co znaczy Umiłowany. Odznaczał się hojnością. Za jego panowania trwała wojna z orkami z Ered Nimrais, która – w przekonaniu Rohirrimów – zakończyła się ostatecznym ich wytępieniem[4].

Walda[edytuj | edytuj kod]

Był dwunastym królem Rohanu, synem króla Brytty. Urodził się w 2780, zmarł w 2851 roku TE. Na tron wstąpił w 2842 roku. Panował najkrócej ze wszystkich królów Marchii, bo tylko dziewięć lat. Zginął, gdy wpadł w zasadzkę orków w okolicach Dunharrow[4].

Imię Walda znaczy Władca.

Folca[edytuj | edytuj kod]

Był trzynastym królem Rohanu, synem króla Waldy. Urodził się w 2804, zmarł w 2864 roku TE. Na tron wstąpił w 2851 roku. Panował do końca swego życia, przez 13 lat. Był znany z zamiłowania do polowań, lecz na początku rządów ślubował, iż nie uda się na żadne, dopóki nie pokona orków, zagrażających królestwu. Ostatecznie, po zaciętych walkach, pokonał ich w 2864 roku. Wtedy to wyruszył na polowanie, lecz w trakcie niego odniósł śmiertelne rany, które zadał mu dzik z Everholt[4].

Imię Folca znaczy Rządca.

Folcwine[edytuj | edytuj kod]

Był czternastym królem Rohanu, synem króla Folci. Urodził się w 2830, zmarł w 2903 roku TE. Na tron wstąpił w 2864 roku. Panował do końca swego życia, przez 39 lat. Za jego rządów Rohan powrócił do świetności z czasów przed najazdu Dunlendingów z 2758 roku. Królowi udało się odbić z ich rąk obszar między rzekami Adorn i Iseną (tzw. Dzikie Kraje Rohańskie). Folcwine dokonał też militarnej reorganizacji Rohirrimów. Gdy na Gondor napadli Haradrimowie (2885 rok), wysłał namiestnikowi Túrinowi II znaczne posiłki pod wodzą synów, Folcreda i Fastreda. Dzięki nim Túrin odniósł wielkie zwycięstwo w bitwie u brodów na Porosie, choć w walce polegli obaj synowie Folcwine’a. W zamian za poniesione straty namiestnik dał Folcwine'owi okup w złocie. Jego następcą został trzeci syn, Fengel.

Monarcha miał jeszcze jedno dziecko, córkę starszą od Fengla[4].

Imię Folcwine znaczy Przyjaciel ludu.

Fengel[edytuj | edytuj kod]

Był piętnastym królem Rohanu. Urodził się w 2870, zmarł w 2953 roku TE. Był czwartym dzieckiem króla Folcwine'a, bratem Fastreda i Folcreda, którzy zginęli podczas obrony Ithilien w Gondorze. Na tron wstąpił w 2903 roku. Panował do końca swego życia, przez 50 lat. Zasłynął jako chciwiec i żarłok. Był wiecznie skłócony ze swoimi dziećmi, doradcami i marszałkami[4].

Imię Fengel znaczy władca, król.

Thengel[edytuj | edytuj kod]

Był szesnastym królem Rohanu. Urodził się w 2905, zmarł w 2980 roku TE. Był trzecim dzieckiem Fengla. Gdy dorósł, poróżnił się z ojcem i opuścił Rohan. Udał się do Gondoru, gdzie wstąpił na służbę u namiestnika Turgona. W 2943 roku pojął za żonę o osiemnaście lat młodszą Morwenę z Lossarnach. Po śmierci ojca (2953 rok) wstąpił na tron Rohanu, jednak uczynił to niechętnie. Panował do końca swego życia, przez 27 lat. Okazał się mądrym królem, choć wprowadził na swój dwór w Edoras język i obyczaje Gondoru, co nie wszystkim się podobało[8]. Za jego panowania Saruman (ogłosiwszy się władcą Isengardu w 2953 roku) zaczął atakować granice państwa i popierać Dunlendingów. Przez pewien czas służył Thenglowi incognito Aragorn II. Następcą monarchy był jego jedyny syn, Théoden. Monarcha z małżeństwa z Morweną doczekał się jeszcze czterech córek – dwóch urodzonych w Gondorze i dwóch w Rohanie (ostatnią z nich była Théodwina)[4][9].

Imię Thengel znaczy Król, Władca.

Théoden[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Théoden.

Trzecia dynastia[edytuj | edytuj kod]

Éomer[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Éomer.

Elfwine[edytuj | edytuj kod]

Był dziewiętnastym królem Rohanu, synem króla Éomera. Na tron wstąpił w 63 roku Czwartej Ery. Panował do końca swego życia. Był uderzająco podobny do swego dziadka, księcia Imrahila. Zwano go Elfwinem Pięknym.

Imię Elfwine znaczy Przyjaciel elfów.

Przypisy

  1. Będącego w rzeczywistości kalką języka staroangielskiego.
  2. Tłumaczenie Włodzimierza Lewika, zamieszczony w tomie Dwie wieże (w przekładzie Marii Skibniewskiej, księga 3, rozdział 6 Król ze Złotego Dworu).
  3. W filmie Władca pierścieni. Dwie wieże wiersz ten recytuje król Théoden w Rogatym Grodzie, przygotowując się do bitwy.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 J.R.R. Tolkien: Władca Pierścieni: Powrót Króla, s. 486–451.
  5. J.R.R. Tolkien: Niedokończone opowieści, ss. 252–259.
  6. Bitwy u brodów na Isenie. W: John Ronald Reuel Tolkien: Niedokończone opowieści.
  7. J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni: Powrót Króla, ss. 442 – 445, 447.
  8. Językiem tym był westron, Wspólna Mowa.
  9. Robert Foster: Encyklopedia Śródziemia, s. 234.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J.R.R. Tolkien: Władca Pierścieni. Warszawa: MUZA SA, 2002. ISBN 83-7319-172-0.
  • Cirion i Eorl. W: John Ronald Reuel Tolkien: Niedokończone opowieści. tłum. Radosław Kot. Warszawa: Amber, 2002. ISBN 83-7245-943-6.
  • Bitwy u brodów na Isenie. W: John Ronald Reuel Tolkien: Niedokończone opowieści. tłum. Radosław Kot. Warszawa: Amber, 2005. ISBN 83-241-2008-4.
  • Robert Foster: Encyklopedia Śródziemia. Warszawa: Amber, 1998. ISBN 83-7169-695-7.