Krążowniki pancerne typu Garibaldi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Krążowniki pancerne typu Garibaldi
"Cristóbal Colón"
Opis typu
Użytkownicy  Argentyna (4)
 Regia Marina (3)
 Nippon Kaigun (2)
 Hiszpania (1)
Stocznia Ansaldo w Genui,
Orlando w Livorno
Wenecja
Wejście do służby 1896 - 1905
Zbudowane okręty 10
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność normalna 6775 ton, pełna 7350 ton
Długość 111,8 m
Szerokość 18,2 m
Zanurzenie 6,9 m
Napęd siłownia: 2 maszyny parowe potrójnego rozprężania, kotły parowe, moc: 13 000 - 13 500 KM, 2 śruby
Prędkość 19,5 węzłów
Zasięg 4 400 Mm (przy prędkości 10 w.)
Załoga 555 ludzi
Uzbrojenie patrz w tekście

Krążowniki pancerne typu Garibaldi - typ włoskich krążowników pancernych, budowanych na przełomie wieku XIX i XX w długiej serii liczącej 10 okrętów. Okręty te służyły w kilku marynarkach wojennych świata.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Projekt okrętów, opracowany we Włoszech, stanowił skrzyżowanie cech wcześniejszych krążowników pancernych typu Vettor Pisani i pancerników typu Emanuele Filiberto[1]. W efekcie powstały okręty ustępujące nieco ówczesnym typowym krążownikom pancernym rozmiarami i podstawowymi "krążowniczymi" parametrami jak prędkością i zasięgiem pływania, lecz za to o silnym opancerzeniu. Typ Garibaldi wyróżniała szczególnie duża powierzchnia części opancerzonej kadłuba, co stało się zaletą w obliczu okresu dominacji szybkostrzelnej artylerii średnich kalibrów na przełomie wieków[1]. Okręty tego typu były budowane w stoczniach Ansaldo w Genui, Orlando w Livorno, a jeden okręt w Wenecji.

Niespodziewanie krążowniki typu Garibaldi stały się przebojem eksportowym. Dwa pierwsze okręty, budowane dla marynarki włoskiej, zostały jeszcze przed ukończeniem w 1895 zakupione przez Argentynę, uwikłaną w konflikt z Chile i weszły do służby w marynarce argentyńskiej pod nazwami "Garibaldi" i "San Martin". Z kolejnych trzech okrętów, zaczętych dla marynarki włoskiej, dwa zostały również zakupione przez Argentynę i weszły do służby pod nazwami "General Belgrano" i "Pueyrredon", a trzeci został zakupiony przez Hiszpanię i wszedł do służby hiszpańskiej jako "Cristóbal Colón". Dopiero kolejne trzy okręty weszły do służby włoskiej pod nazwami "Giuseppe Garibaldi", "Varese" i "Francesco Ferruccio". Dwa ostatnie okręty zostały zamówione przez Argentynę, która jednak zrezygnowała z zakupu z powodu zawarcia pokoju z Chile i okręty te ostatecznie zakupiła w 1903 Japonia pod nazwami "Kasuga" i "Nisshin"[1].

Na skutek budowy długiej serii, rozciągniętej w czasie, poszczególne okręty różniły się rozwiązaniami technicznymi. O ile pierwsze trzy argentyńskie okręty miały pancerz ze stali Terni odpowiadającej jakością stali Harveya, to pozostałe miały znacznie odporniejszy pancerz, zbliżony do stali Kruppa[1]. Poszczególne okręty miały różne warianty uzbrojenia głównego, składającego się z 2 dział kaliber 254 mm w dwóch wieżach na dziobie i rufie lub 4 dział 203 mm w dwudziałowych wieżach, lub mieszany: 1 działo 254 mm w wieży dziobowej i 2 działa 203 mm w wieży rufowej[1]. Okręty różniły się też typem kotłów parowych. Ciekawostką jest, że cztery okręty były kolejno nazwane imieniem Giuseppe Garibaldiego, z których pierwszy wszedł ostatecznie do służby pod nazwą "Garibaldi", dwa kolejne pod innymi nazwami, a dopiero czwarty stał się włoskim "Giuseppe Garibaldi"[1].

Argentyńskie okręty[edytuj | edytuj kod]

"Garibaldi" jako pierwszy wszedł do służby w 1896 roku. W 1917 stał się okrętem szkolnym. W 1932 przeklasyfikowano go na okręt obrony wybrzeża, a w 1936 sprzedano na złom. "San Martin" wszedł do służby w 1898 roku, w 1920 przeklasyfikowano go na okręt szkolny, później na okręt obrony wybrzeża. 18 grudnia 1935 wycofano go ze służby, a w 1947 ukończono złomowanie. "General Belgrano" i "Pueyrredon" weszły do służby w 1898 roku, począwszy od 1926 przeszły modernizację, po czym przeklasyfikowano je na okręty obrony wybrzeża. W 1933 "Belgrano" przebudowano na okręt-bazę okrętów podwodnych, a w 1947 wycofano ze służby i złomowano. "Pueyrredon" w 1941 przeklasyfikowano na okręt szkolny, w której roli służył aż do wycofania ze służby 2 sierpnia 1954 roku, będąc najdłużej pływającym okrętem typu Garibaldi (56 lat). Okręt w 1955 złomowano[1].

Włoskie okręty[edytuj | edytuj kod]

"Giuseppe Garibaldi" służył często jako okręt flagowy zespołów floty. W latach 1911-1912 aktywnie uczestniczył w wojnie włosko-tureckiej. Po wybuchu I wojny światowej uczestniczył w ostrzeliwaniu celów nabrzeżnych. 18 lipca 1915 został zatopiony na Adriatyku przez austro-węgierski okręt podwodny U-4. "Varese" i "Francesco Ferruccio" również uczestniczyły w wojnie włosko-tureckiej, następnie w I wojnie światowej. Po wojnie "Varese" stał się okrętem szkolnym, a 4 czerwca 1923 wycofano go ze służby. Jako okręt szkolny zastąpił go w 1924 "Francesco Ferruccio", 13 stycznia 1930 wycofano go ze służby[1].

Japońskie okręty[edytuj | edytuj kod]

Para ostatnich krążowników była budowana na zamówienie Argentyny, złożone w 1902 w związku z napięciem w stosunkach z Chile. Okręty miały nosić nazwy "Mitra" i "Roca", następnie zmienione na "Rivadivia" i "Moreno". Ponieważ w odpowiedzi Chile zamówiło w Wielkiej Brytanii dwa pancerniki, co rozpętało kosztowny wyścig zbrojeń między oboma krajami, oba państwa zdecydowały się na negocjacje i za pośrednictwem Wielkiej Brytanii udało się zawrzeć 28 maja 1902 porozumienie o granicy chilijsko-argentyńskiej. W ramach częściowego rozbrojenia, w 1903 Chile zrezygnowało z budowy zamówionych pancerników, a Argentyna - krążowników pancernych i nowo zamówionych we Włoszech pancerników[1].

Włosi zaoferowali wówczas w sierpniu 1903 zakup znajdujących się w końcowym stadium budowy krążowników pancernych Rosji, jednakże w grudniu 1903 rosyjski sztab morski odrzucił ofertę kupna (jego naczelnikiem był wówczas Zinowij Rożestwienski). Japonia natomiast szybko skorzystała z okazji wzmocnienia swojej floty i 29 grudnia 1903 zakupiła oba krążowniki pancerne za cenę 760 000 funtów szt. każdy[1].

Decyzja Rosji o odrzuceniu oferty kupna krążowników, podjęta w sytuacji napięcia w stosunkach z Japonią, jest przedmiotem krytyki wielu historyków, aczkolwiek w pewien sposób była usprawiedliwiona tym, że gdyby nie doszło do wojny, to okręty takiego rodzaju nie były potrzebne w świetle rosyjskiej doktryny morskiej, miały przy tym niestandardowe uzbrojenie (trzy nowe typy dział)[1]. Doktryna rosyjska kładła nacisk na typowo "krążownicze" charakterystyki okrętów, jak dzielność morską, prędkość i zasięg, których nie spełniał typ Garibaldi, oferując za to dużą siłę bojową. Prawdopodobna jest opinia, że zakup obu okrętów nie byłby w stanie zmienić w znaczący sposób przebiegu wojny[1]. Oba państwa starały się o zakup budowanych dla Chile pancerników, lecz ostatecznie zostały one przejęte jako HMS "Swiftsure" i "Triumph" przez Wielką Brytanię, która nie chciała wzmocnić Rosji ani dopuścić się wobec niej wrogiego aktu oddania okrętów Japończykom.

Oba krążowniki, nazwane "Nisshin" i "Kasuga" osiągnęły gotowość bojową 11 kwietnia 1904 i weszły w skład głównego pierwszego zespołu floty japońskiej admirała Togo (wraz z pancernikami, jako najsilniejsze z japońskich krążowników pancernych). Brały one następnie udział we wszystkich głównych starciach wojny japońsko-rosyjskiej 1904-1905: działaniach pod Port Artur, bitwie na Morzu Żółtym i bitwie pod Cuszimą, odnosząc niewielkie uszkodzenia. Brały następnie udział w I wojnie światowej. "Nisshin" w 1927 został okrętem szkolnym, 1 kwietnia 1935 wycofano go ze służby i następnie zatopiono jako okręt-cel. "Kasuga" od 1925 również służył jako okręt szkolny. 18 lipca 1945 został zatopiony przez amerykańskie samoloty w porcie w Yokosuka[1].

Hiszpański okręt[edytuj | edytuj kod]

"Cristóbal Colón" wszedł do hiszpańskiej służby 16 maja 1897. Wybuch wojny amerykańsko-hiszpańskiej spowodował, że okręt nie otrzymał przewidywanych dział artylerii głównej 240 mm. W kwietniu 1898 został wysłany na Kubę w składzie eskadry kontradmirała Cervery. Okręt został samozatopiony przez załogę 3 lipca 1898 w bitwie z okrętami amerykańskimi pod Santiago de Cuba, nie mając szans na przedarcie się przez blokadę[1].

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Poszczególne okręty różniły się w szczegółach.

  • uzbrojenie (włoskie okręty i "Kasuga"; inne - różnice w tabeli):
    • 1 działo kalibru 254 mm (w wieży na dziobie)
    • 2 działa kalibru 203 mm (w wieży na rufie)
    • 14 dział kalibru 152 mm (w kazamatch)
    • 10 dział kalibru 76 mm
    • 6 dział kalibru 47 mm
    • 4 wyrzutnie torpedowe kalibru 450 mm
  • pancerz:
    • burty - pas burtowy: 80 - 152 mm, kazamaty: 152 mm
    • wewnętrzny pokład pancerny: 22 - 37 mm
    • wieże artylerii głównej - 120-150 mm
    • stanowisko dowodzenia: 152 mm

Wykaz okrętów[edytuj | edytuj kod]

Okręt Położenie stępki (stocznia) Wodowanie Wejście do służby Zakończenie służby Artyleria główna i średnia
Argentyna
Garibaldi
(ex Giuseppe Garibaldi)
1894 (Ansaldo) 27 maja 1895 12 października 1896 2 x 254 mm, 10 x 152mm, 6 x 120mm
San Martin
(ex Varese)
1895 (Orlando) 25 maja 1896 maj 1898 4 x 203 mm, 10 x 152mm, 6 x 120mm
General Belgrano
(ex Varese)
czerwiec 1896 (Orlando) 25 lipca 1897 1898 2 x 254 mm, 14 x 152mm
Pueyrredon
(ex Giuseppe Garibaldi)
1896 (Ansaldo) 25 września 1897 wrzesień 1898 2 x 254 mm, 10 x 152 mm, 6 x 120mm
Hiszpania
Cristóbal Colón (eks Giuseppe Garibaldi) 1895 (Ansaldo) 16 września 1896 16 maja 1897 3 lipca 1898 zatopiony podczas bitwy pod Santiago de Cuba 10 x 152mm, 6 x 120mm
Włochy
Giuseppe Garibaldi 8 czerwca 1898 (Ansaldo) 29 czerwca 1899 1 stycznia 1901 18 lipca 1915 zatopiony na Adriatyku 1 x 254 mm, 2 x 203 mm, 14 x 152mm
Varese 21 kwietnia 1898 (Orlando) 6 sierpnia 1899 5 kwietnia 1901 4 stycznia 1923 1 x 254 mm, 2 x 203 mm, 14 x 152mm
Francesco Ferruccio 19 sierpnia 1899 (Wenecja) 23 kwietnia 1902 1 września 1905 1 kwietnia 1930 1 x 254 mm, 2 x 203 mm, 14 x 152mm
Japonia
Nisshin
(ex Roca)
maj 1902(Ansaldo) 9 lutego 1903 7 stycznia 1904 4 x 203 mm, 14 x 152mm
Kasuga
(ex Mitra)
marzec 1902 (Ansaldo) 22 października 1902 7 stycznia 1904 1 x 254 mm, 2 x 203 mm, 14 x 152mm

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 W. Kofman, Bronienosnyje...

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • (ros.) W.Ł. Kofman (В.Л. Кофман): Bronienosnyje kriejsera tipa "Garibaldi" (Броненосные крейсера типа «Гарибальди»), Morskaja Kollekcja nr 3/1995