Krążowniki projektu 68bis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krążowniki projektu 68bis
AdmiralUshakov1981.jpg
Krążownik projektu 68bis Admirał Uszakow
Opis typu
Kraj budowy  ZSRR
Użytkownicy  WMF ZSRR
Stocznia *Stocznia Marynarki w Nikołajewie,
*Stocznia Bałtycka w Leningradzie,
*Stocznia Admiralicji w Leningradzie,
*Stocznia nr 402 w Siewierodwińsku koło Archangielska
Wejście do służby 1952-1954
Planowane okręty 30
Zbudowane okręty 13
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 13 230 ton (standardowa)
16 300 ton (pełna)[1]
Długość 210,00 m (ogółem)
205,00 m (w linii wodnej)
Szerokość 22,00 m
Zanurzenie 6,76 m (normalne)
7,20 m (maksymalne)
Napęd 2 turbiny parowe, moc łączna: 137 000 KM
Prędkość 33 węzłów
Zasięg 8700 mil przy prędkości 18 węzłów
2 700 mil przy prędkości 32 węzłów
Załoga 1270
Uzbrojenie 12 dział 152 mm (4xIII)
12 dział plot 100 mm (6xII)
32 działka plot 37 mm (16xII)
10 wt 533 mm (2xV)
(- wariant podstawowy)
2 wyrzutnie rakiet woda-powietrze średniego zasięgu S-75 Wołchow (SA-N-2) (tylko Dzierżyński, projekt 70E)
2 wyrzutnie rakiet woda-powietrze krótkiego zasięgu Osa (SA-N-4) (Żdanow, Admirał Seniawin, projekt 68U)
150 min (z wyjątkiem Żdanow, Admirał Seniawin)
Opancerzenie burty do 100 mm
pokład 50 mm
wieże 175 mm
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Krążowniki typu Swierdłow (projektu 68bis) – typ radzieckich krążowników lekkich z okresu po II wojnie światowej. Zbudowany w liczbie 14 jednostek, był to najliczniejszy typ radzieckich krążowników w historii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej w Związku Radzieckim przystąpiono do modernizacji i rozbudowy floty wojennej. Efektem tych prac było opracowanie konstrukcji nowych krążowników lekkich projektu 68bis, które później oznaczano również jako typ Swierdłow (od nazwy pierwszego wprowadzonego do służby, krążownika tego typu). Projekt był rozwinięciem wywodzącego się jeszcze sprzed wojny projektu 68K (typ Czapajew. Zbudowano po wojnie 5 okrętów).

Budowę pierwszych krążowników tego typu, rozpoczęto w 1948 roku. Zamierzano wprowadzić do służby aż 25 okrętów. Jednakże krążowniki z uzbrojeniem wyłącznie artyleryjskim nie były już wówczas perspektywicznym rodzajem uzbrojenia. W 1959 roku na polecenie Nikity Chruszczowa (będącego wówczas I sekretarzem KPZR i premierem ZSRR), zrezygnowano z ich dalszej budowy, po zbudowaniu 14 okrętów.

Krążowniki typu Swierdłow szybko stały się przestarzałe w obliczu rozpowszechnienia się w latach 60 XX w., broni rakietowej. Niemniej jednak, użytkowane były we flocie wojennej ZSRR aż do początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku, kiedy ostatecznie wycofano je z użycia.

W tym czasie, „Dzerżinskij” został w 1958 eksperymentalnie uzbrojony w pociski przeciwlotnicze S-75 Wołchow, stając się pierwszym radzieckim krążownikiem rakietowym (przebudowany ze zmianą oznaczenia projektu na 70E), natomiast „Admirał Nachimow” służył krótko do testów wyrzutni rakiet woda-woda (nosząc je jako pierwszy we flocie radzieckiej).

Dwa krążowniki „Żdanow” i „Admirał Sieniawin” przebudowano pod koniec lat 60. na okręty dowodzenia proj. 68U oraz uzbrojono w wyrzutnie rakiet przeciwlotniczych krótkiego zasięgu. „Oktiabrskaja Riewolucja”, „Admirał Uszakow” i „Michaił Kutuzow” przeszły niewielką modernizację, polegającą na wzmocnieniu lekkiego uzbrojenia przeciwlotniczego przez instalację 16 działek 30 mm AK-230. Spowodowało to zmianę ich oznaczenia na projekt 68A.

W kwietniu 1956 roku krążownik „Ordżonikidze”, na pokładzie którego Nikita Chruszczow składał wizytę w Wielkiej Brytanii, stał się jednym z bohaterów tzw. „afery komandora Crabba”.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Historia poszczególnych okrętów
Nazwa Stocznia Data położenia stępki Data wodowania Data wcielenia do floty Przydział do floty Data skreślenia z listy floty Uwagi
Dzerżinskij (Dzierżyński) Stocznia Marynarki w Nikołajewie 21 grudnia 1948 31 sierpnia 1950 12 sierpnia 1952 Flota Czarnomorska 12 października 1988 W 1958 przebudowany na krążownik rakietowy proj. 70E
Swierdłow Stocznia Bałtycka w Leningradzie 15 października 1949 5 lipca 1950 15 maja 1952 Flota Bałtycka 30 maja 1989 W 1990 sprzedany do Indii na złom
Ordżonikidze Stocznia Admiralicji w Leningradzie 19 października 1949 17 września 1950 18 sierpnia 1952 FB, od 1961 FCz 24 stycznia 1963 W 1962 roku sprzedany Indonezji, wycofany w 1972
Żdanow Stocznia Bałtycka w Leningradzie 11 lutego 1950 27 grudnia 1950 31 grudnia 1952 FB, od 1970 FCz 4 kwietnia 1990 W 1971 roku przebudowany na okręt dowodzenia proj. 68U1
W 1992 sprzedany na złom
Aleksandr Newskij Stocznia Admiralicji w Leningradzie 30 maja 1950 7 czerwca 1951 31 grudnia 1952 Flota Północna 30 maja 1989
Admirał Nachimow Stocznia Marynarki w Nikołajewie 27 czerwca 1950 29 czerwca 1951 27 marca 1953 Flota Czarnomorska 28 lipca 1960 W 1961 zezłomowany
Admirał Uszakow Stocznia Bałtycka w Leningradzie 31 sierpnia 1950 9 września 1951 8 września 1953 FB, od 1956 FPłn, od 1963 FCz 16 września 1987 W 1971 zmod. do proj. 68A. Od 1983 w rezerwie. W 1992 złomowany
Admirał Łazariew Stocznia Bałtycka w Leningradzie 6 lutego 1951 29 czerwca 1952 30 grudnia 1953 FB, od 1956 Flota Oceanu Spokojnego 12 października 1986 W latach 1962 – 1972 w rezerwie
W latach 1980 – 1986 przebudowany
W 1991 zezłomowany
Michaił Kutuzow Stocznia Marynarki w Nikołajewie 15 lutego 1951 29 listopada 1952 30 grudnia 1954 Flota Czarnomorska Od 1989 w rezerwie
Aleksandr Suworow Stocznia Bałtycka w Leningradzie 26 lutego 1951 15 maja 1952 31 grudnia 1953 FB, od 1956 Flota Oceanu Spokojnego 15 grudnia 1989 W 1991 zezłomowany
Admirał Sieniawin Stocznia Bałtycka w Leningradzie 31 października 1951 22 grudnia 1952 30 listopada 1954 FB, od 1955 Flota Oceanu Spokojnego 30 maja 1989 W 1971 przebudowany na okręt dowodzenia proj. 68U2. W 1992 sprzedany na złom.
Dmitrij Pożarskij Stocznia Bałtycka w Leningradzie luty 1952 25 czerwca 1953 31 grudnia 1954 FB, od 1955 Flota Oceanu Spokojnego 5 marca 1987 W 1990 zezłomowany
Oktjabrskaja Riewolucja
(ex. Mołotowsk do 1957)
Stocznia nr 402 w Siewierodwińsku 15 lipca 1952 25 maja 1954 30 listopada 1954 FPłn, od 1960 FB 16 września 1987 W 1969 zmod. do proj. 68A. W 1988 sprzedany na złom
Murmańsk Stocznia nr 402 w Siewierodwińsku 21 stycznia 1953 24 kwietnia 1955 22 września 1955 Flota Północna 3 lipca 1992 24 grudnia 1994 wyrzucony na brzeg Norwegii w drodze do stoczni złomowej

Oprócz wyżej wymienionych krążowników rozpoczęto jeszcze budowę krążowników o nazwach: Szczerbakow, Admirał Korniłow, Kronsztadt, Tallinn, Warjag, Kozma Minin, Władywostok, Dmitrij Donskoj lecz ich budowę przerwano 2 września 1959 roku.

Przypisy

  1. S.S. Bierieżnoj: Sowietskij WMF 1945-1996, Morskaja Kollekcja nr 1/1995