Krążowniki typu Ticonderoga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Krążowniki typu Ticonderoga
USS Port Royal CG-73.jpg
Opis typu
Kraj budowy  Stany Zjednoczone
Użytkownicy  US Navy
Stocznia Ingalls Shipbuilding
Bath Iron Works
Wejście do służby 20 września 1986
Zbudowane okręty 27
Okręty w służbie 22
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 8910 długich ton
pełna: 9466 długich ton
Długość 162,4 metra w linii wodnej
całkowita: 172,9 metra
Szerokość 16,75 metra
Zanurzenie 9,6 metra
Napęd 4 turbiny gazowe (80000 KM)
2 wały napędowe
Prędkość 30+ węzłów
Zasięg 6000 Mm @ 20 węzłów
Załoga 387 (28 oficerów + 359 marynarzy)
Uzbrojenie 2 x 61 cel wyrzutni Mk 41 VLS dla pocisków Standard Missile, Tomahawk, rakietotorped VL-ASROC
8 wyrzutni pocisków przeciwokrętowych Harpoon
2 x armata 127 mm
2 x zestaw przeciwrakietowy Phalanx CIWS 20 mm
2 x potrójne wyrzutnie torped
324 mm Mk 46
Wyposażenie lotnicze 2 helikoptery SH-60 LAMPS III
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Krążowniki typu Ticonderogaamerykański typ krążowników rakietowych, które w myśl początkowych planów marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych miały być uzupełnieniem uderzeniowych krążowników z napędem nuklearnym (CSGN). Okręty te były początkowo klasyfikowane jako niszczyciele rakietowe (DDG), jednak w celu lepszego odzwierciedlenia ich możliwości bojowych oraz kosztów budowy, zostały przeklasyfikowane na krążowniki rakietowe. 27 wybudowanych jednostek typu Ticonderoga stanowi największe wybudowane po drugiej wojnie światowej jednostki tej klasy okrętów. Wyposażone w zintegrowany (sieciowy) system wykrywania, naprowadzania i kierowania ogniem AEGIS okręty, zapewniają współcześnie ochronę przeciwlotniczą, przeciwrakietową oraz przeciwpodwodną lotniskowcowych grup uderzeniowych (LGU) marynarki amerykańskiej, wykonują także zadania samodzielne, w tym uczestnicząc w operacjach reagowania kryzysowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zamówienie na pierwsze jednostki typu zostało autoryzowane w budżecie obronnym na rok 1978. Okręty te budowane były modułowo, co ułatwiało późniejszą modernizację, spełniając w ten sposób jedną z naczelnych zasad polityki zakupów uzbrojenia Stanów Zjednoczonych. Okręty wyposażone w nowy system kierowania ogniem AEGIS zaprojektowano z użyciem kadłuba i systemu napędowego niszczycieli typu Spruance. Pierwsze okręty tego typu były klasyfikowane jako niszczyciele rakietowe, jednak wraz z rozpoczęciem budowy klasyfikację zmieniono na krążowniki rakietowe. Stępkę pod pierwszy okręt typu USS "Ticonderoga" położono 21 stycznia 1980 w stoczni Ingalls Shipbuilding. Wodowanie nastąpiło 25 kwietnia 1981, wejście do służby 22 stycznia 1983.

Linie rozwojowe typu Ticonderoga[edytuj | edytuj kod]

Baseline 0[edytuj | edytuj kod]

Okręty CG-47 oraz CG-48 posiadały podstawowy system Aegis Mk 7 z radarem SPY-1A, system kontroli uzbrojenia Mk 1, pociski Standard Missile 2MR Block I oraz Mk 116 Mod 4 UBFCS. Pierwsze dwa okręty tego typu początkowo operowały jedynie z jednym helikopterem SH-2F LAMPS-I. W rzeczywistości obydwa okręty zostały później zmodyfikowane także dla celów operacji ze śmigłowcem SH-60B. Obydwa okręty używały komputerów UYK-7, obydwa też zostało zmodyfikowane do standardu Baseline 1, nie używały jednak holowanych sonarów. Ich systemy elektroniczne zostały zmodyfikowane w celu zmniejszenia kosztów obsługi. Zainstalowano także na nich nowe wyrzutnie Mk 41 w miejsce wcześniejszych Mk 26. Ponadto, otrzymały nowe działa o przedłużonym zasięgu w miejsce działek Mk 45, a komputery UYK-43 zastąpiły UYK-7 i UYK-20.

Okręty Baseline 0: USS Ticonderoga (CG-47)USS Yorktown (CG-48)

Baseline 1[edytuj | edytuj kod]

Pierwszych 5 okrętów typu Ticonderoga, od CG-47 do CG-51 posiadały wczesne wersje Aegis Combat System – o mniejszych możliwościach, nie posiadały także systemu wyrzutni pionowych VLS oraz możliwości wystrzeliwania pocisków Tomahawk. W dwóch pierwszych liniach rozwojowych, każda wyrzutnia Mk 26 Mod 1 magazynowała 44 pociski. Z przedniej części okrętu magazynowane były także 20 pociski ASROC. W Baseline 1 systemy okrętu dostosowano jednak do helikopterów SH-60B LAMPS-III, okręty wyposażono w pociski SM-2 MR Block II, the Aegis Combat System w wizualne systemy ekspozycji danych. Zastąpiono także maszty na czterech podstawach, masztami na trójnogu. Modernizacji pod kątem sprawności i łatwości obsługi uległy także ich systemy elektroniczne, zaś podwójne wyrzutnie Mk 26 zastąpione zostały pionowymi grupami wyrzutni Mk41.

Okręty Baseline 1: USS Vincennes (CG-49)USS Valley Forge (CG-50)USS Thomas S. Gates (CG-51)

Baseline 2[edytuj | edytuj kod]

Wyrzutnia Mk-41 VLS okrętu USS San Jacinto (CG-56)
Okręt Baseline 2 USS "Bunker Hill" (CG-52) w trakcie operacji Desert Shield

Baseline 2 wprowadziła dwie pionowe wyrzutnie typu Vertical Launching System, możliwość odpalania pocisków BGM-109 Tomahawk TLAM (Tomahawk Land Attack Missile) oraz Tomahawk TASM (Tomahawk Anti-Ship Missile), a także modernizację broni przeciwpodwodnej. Dwie wyrzutnie Mk 41 Mod 0 VLS zastąpiły podwójne wyrzutnie Mk 26, została również dodana pionowa wyrzutnia pocisków Tomahawk z systemem kontroli ognia SWG-3 oraz system transmisji danych Link 11 i monitory UYQ-21. Pierwsza jednostką wyposażoną w rewolucyjny wówczas system VLS był USS "Bunker Hill" (CG-52). "Bunker Hill" zaczął dzięki temu oferować znacznie zwiększone możliwości bojowe, większą powierzchnię magazynów broni, większą silę ognia, szybki wybór broni, możliwość pokrycia ogniem 360° przestrzeni wokół siebie, mniejsze zużycie energii i większą zdolność przetrwania w warunkach bojowych. VLS mieści większą ilość uzbrojenia większej ilości typów. Wszystkie pociski przechowywane są pionowo w kanistrach z pofałdowanej stali i wystrzeliwanie pionowo w górę, w celu szybszego przystąpienia do wykonania zadania, niezależnie od kierunku celu. USS "Bunker Hill" posiada w sumie 122 pociski rakietowe, po 61 w każdej wyrzutni. Okręt może w ten sposób jednocześnie wystrzelić różnorodne pociski klasy woda-powietrze, woda-woda, czy też zaatakować cele na lądzie. Kongres Stanów Zjednoczonych nie zezwolił początkowo na instalację radarów SPS-49 i systemu transmisji danych SQQ-28 LAMPS-III w okrętach CG 54-56, jednakże udzielił zgody na to wyposażenie w roku 1984. Jednostki CG 54 i 55 posiadały niezależne holowane sonary SQR-19 oraz SQR-53A. W jednostce CG-53 zastąpiono później nadmuchiwana łódź o długości 7,31 metra Rigid Inflatable Boat (RIB) welbotem o długości 7,92 m. W jednostce CG-56 po raz pierwszy zaprezentowano średniej i wysokiej częstotliwości wmontowany w kadłub sonar SQQ-89(V)3 (ASW suite) zintegrowany z sonarami SQS-53B oraz holowanym SQR-19 i wyrzutnia torped Mk 116 Mod 6 UBFCS.

Okręty Baseline 2: USS Bunker Hill (CG-52)USS Mobile Bay (CG-53)USS Antietam (CG-54)USS Leyte Gulf (CG-55)USS San Jacinto (CG-56)USS Lake Champlain (CG-57)USS Philippine Sea (CG-58)

Baseline 3[edytuj | edytuj kod]

Baseline 3 wprowadziła radar AN/SPY-1B i konsole AN/UYQ-21. Ten jaśniejszy radar SPY-1B ze wzmocniona charakterystyką radiacyjną zastąpił radar SPY-1A, w miejsce UYK-7 wprowadzone tez zostały nowe komputery UYK-43 i UYK-44. Pierwszym krążownikiem Marynarki wyposażonym w radar AN/SPY-1B został USS "Priceton" (CG-59). System ten znacząco wzmacniał zdolności wykrywania oferowane przez Aegis Combat System. Radar ten, jest znacznie bardziej zaawansowany od wcześniejszej wersji, szczególnie zaś w zakresie odporności na stosowane przez przeciwnika zakłócanie elektroniczne. W połączeniu z systemem kontroli ognia Mk 99, radar ten umożliwia naprowadzanie pocisków serii Standard na znacznie przedłużonym zasięgu. W 1996 roku, krążownik USS "Monterey" (CG-61) stał się pierwszym okrętem tej grupy wyposażonym w najnowszy radar SPY-1D(V), otrzymał on także uaktualnienie systemu bojowego w postaci nowych komputerów bojowych, konsoli oraz monitorów. Ta modyfikacja zwiększyła także możliwości przyszłych modernizacji, w szczególności zaś w zakresie walki zespołowej (Cooperative Engagement Capability), obrony antybalistycznej teatru działań oraz nowszych wersji pocisków Standard.

Okręty Baseline 3: USS Princeton (CG-59)USS Normandy (CG-60)USS Monterey (CG-61)USS Chancellorsville (CG-62)USS Cowpens (CG-63)USS Gettysburg (CG-64)

Baseline 4[edytuj | edytuj kod]

Baseline 4 zintegrowała komputery AN/UYK-43/44 (w miejsce UYK-7 i UYK-20) z zespołem superkomputerów opracowanych dla okrętów typu DDG-51. CG 65-73 uzyskały system wizualizacji danych UYS-20 oraz różnorakie systemy wspomagania decyzji. Wszystkie okręty tej linii uzyskały sonar SQS-53C oraz procesor dźwięku (danych sonarowych) SQR-17. Ostatni okręt tej linii, USS "Port Royal" (CG-73) przyjęty do służby w sobotę, 9 lipca 1994 r., był jednocześnie ostatnim – dwudziestym siódmym – zaplanowanym okrętem typu Ticonderoga.

Okręty Baseline 4: USS Chosin (CG-65)USS Hue City (CG-66)USS Shiloh (CG-67)USS Anzio (CG-68)USS Vicksburg (CG-69)USS Lake Erie (CG-70)USS Cape St. George (CG-71)USS Vella Gulf (CG-72)USS Port Royal (CG-73)

Modernizacje[edytuj | edytuj kod]

W związku z zamiarem pozostawienia okrętów tego typu w służbie na kolejne dwie dekady, krążowniki typu Ticonderoga podlegają ciągłym modernizacjom. Ostatni z programów modernizacyjnych Cruiser Modernization Program (CMP), rozpoczął się w roku 2006, modernizacją USS "Cape St. George" (CG 71). Pakiet modernizacyjny w ramach tego programu obejmuje podniesienie standardu życia załóg na okrętach, ulepszenie systemów obronnych, modernizacje technologiczne w ramach podpakietu SmartShip upgrades, zmiany w celu ułatwienia obsługi technicznej okrętów, podpakiet Aegis Open Architecture oraz wiele innych ulepszeń, w tym przystosowanie jednostek tego typu do przyjęcia na pokłady najnowszych pocisków SM-6 ERAM mających zastąpić pociski RIM-66/RIM-67 SM-2.

SmartShip upgrades. Pakiet ten ma unowocześnić okręt poprzez automatyzacje wiele systemów jednostki, począwszy od systemów bojowych, na systemach okrętowych kończąc, na przykład poprzez wprowadzenie układów automatycznej diagnostyki i oceny uszkodzeń okrętu. Ma to w założeniu doprowadzić m.in. do zmniejszenia liczebności załogi o 50 osób.

Aegis Open Architecture. Wiele przedsiębiorstw amerykańskiej gospodarki podnosiło, iż dotychczasowy sposób budowy okrętów i kolejne modernizacje zacieśniają jedynie krąg podmiotów uczestniczących w rozwoju poszczególnych typów jednostek. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom gospodarki, Marynarka ogłosiła program Aegis Open Architecture mający dostosować okręty do możliwości uczestnictwa w przyszłych modernizacjach przedsiębiorstw spoza kilku największych światowych koncernów zbrojeniowych. Pierwszy tego typu pakiet zmian wprowadzono już w 1998 roku, rozszerzając go w ramach programu CMP. Otwarta architektura Aegis ma umożliwić udział w przyszłych modernizacjach mniejszych, komercyjnych przedsiębiorstw z branży informatycznej: przede wszystkim programistycznych, ale i sprzętowych.

Rozpoczęty w 2006 roku Cruiser Modernization Program, miał się zakończyć w roku 2008 zmodernizowaniem wszystkich 22 pozostałych w linii okrętów tego typu. Cały program modernizacji krążowników, ma przedłużyć okres zdatności jednostek do służby do czterdziestu lat, bez stopniowej utraty ich wartości bojowej, zapewniając w założeniu żywotność okrętów do czasu wprowadzenia do służby jednostek przyszłego typu CG(X).

W styczniu 2008 roku, firmy BAE Systems i Lockheed Martin otrzymały kontrakty na kolejna modernizację typu CG-47. W jej zakres wchodzą modyfikacje o charakterze technicznym, typu modernizacja układów elektrycznych, zastąpienie układami elektrycznym urządzeń zasilanych parą, wprowadzenie stali nierdzewnej do urządzeń sanitarnych, nowych systemów kontroli korozji, konserwacje pokładów oraz podwodnej części kadłuba, a także zmiany w zakresie systemów uzbrojenia, sensorów i komunikacji. Szczegóły modernizacji nie są jeszcze bliżej znane. Pierwszą jednostką która otrzymała pakiet modernizacyjny jest "Bunker Hill". Okręt otrzymał nowy Aegis Weapons System oraz Cooperative Engagement Capability[1] W całej jednak historii typu, najdalej idącą modyfikacją jest modyfikacja Linebacker dostosowująca okręty Aegis, do wymagań Aegis BMD.

Typ Ticonderoga w obronie antybalistycznej[edytuj | edytuj kod]

Aegis BMD USS Lake Erie (CG-70) w Pearl Harbor.
Information icon.svg Osobny artykuł: Aegis BMD.

Wszystkie okręty typu Ticonderoga powstawały jako okręty zwalczania celów powietrznych, ze zintegrowanym systemem bojowym Aegis Combat System, stając się najnowocześniejszymi na świecie okrętami obrony powietrznej teatru działań floty. W związku jednak z postępująca proliferacja broni balistycznej krótkiego (SRBM) i średniego (MRBM) zasięgu oraz decyzją Stanów Zjednoczonych o włączeniu floty do ogólnego systemu zwalczania broni balistycznej (Ballistic Missile Defense), krążowniki typu Ticonderoga – obok niszczycieli typu Arleigh Burke – stały się podstawą początkowego rozwoju okrętów systemu Aegis BMD. Przez dokonywane zmiany w systemie uzbrojenia i kierowania ogniem (Linebacker), począwszy od USS "Lake Erie" (CG-70), kolejne okręty tego typu zostały wyłączane z systemu Aegis, stając się częścią antybalistycznego systemu Aegis BMD.

Informacje dodatkowe[edytuj | edytuj kod]

Stocznie okrętów typu CG-47[edytuj | edytuj kod]

Okręty w budowie w stoczni Ingalls Shipbuilding. Na pierwszym planie USS "Port Royal" (CG-73) typu Ticonderoga

Wszystkie okręty typu Ticonderoga wybudowane zostały w stoczniach Ingalls Shipbuilding oraz Bath Iron Works. Miejsca budowy poszczególnych okrętów przedstawia tabela nr 1:

Tabela 1: Miejsca budowy okrętów typu Ticonderoga.
Stocznia Okręty
Ingalls Shipbuilding CG-47CG-48CG-49CG-50CG-52CG-53CG-54CG-55CG-56CG-57CG-59CG-62CG-65CG-66CG-68CG-69CG-71CG-72CG-73
Bath Iron Works CG-51CG-58CG-60CG-61CG-63CG-64CG-67CG-70

Lata budowy i służby[edytuj | edytuj kod]

Poniżej, w tabeli nr 2, przedstawiono daty wodowania, wejścia do służby i w przypadkach których to dotyczy, także daty wycofania ze służby[2].

Tabela 2: Lata budowy i służby okrętów typu Ticonderoga.
Wodowanie Port macierzysty Wejście do służby Wycofanie ze służby[3]
USS "Ticonderoga" (CG-47) 25 kwietnia 1981 Pascagoula 22 stycznia 1983 30 września 2004 (2018)
USS "Yorktown" (CG-48) 17 stycznia 1983 Pascagoula 4 lipca 1984 3 grudnia 2004 (2019)
USS "Vincennes" (CG-49) 14 kwietnia 1984 San Diego 6 lipca 1985 29 czerwca 2005 (2020)
USS "Valley Forge" (CG-50) 23 czerwca 1984 San Diego 18 stycznia 1986 30 sierpnia 2004 (2021)
USS "Thomas S. Gates" (CG-51) 14 grudnia 1985 Norfolk 22 sierpnia 1987 15 grudnia 2005 (2022)
USS "Bunker Hill" (CG-52) 11 marca 1985 Yokosuka 20 września 1986 2021
USS "Mobile Bay" (CG-53) 22 sierpnia 1985 Yokosuka 21 lutego 1987 2022
USS "Antietam" (CG-54) 14 lutego 1986 San Diego 6 czerwca 1987 2022
USS "Leyte Gulf" (CG-55) 20 czerwca 1986 Mayport 26 września 1987 2022
USS "San Jacinto" (CG-56) 14 listopada 1986 Norfolk 23 stycznia 1988 2023
USS "Lake Champlain" (CG-57) 3 kwietnia 1987 San Diego 12 sierpnia 1988 2023
USS "Philippine Sea" (CG-58) 12 lipca 1987 Mayport 18 marca 1989 2024
USS "Princeton" (CG-59) 2 października 1987 San Diego 11 lutego 1989 2024
USS "Normandy" (CG-60) 19 marca 1988 Norfolk 9 grudnia 1989 2024
USS "Monterey" (CG-61) 23 października 1988 Norfolk 16 czerwca 1990 2025
USS "Chancellorsville" (CG-62) 15 lipca 1988 Yokosuka 4 listopada 1989 2024
USS "Cowpens" (CG-63) 11 marca 1989 San Diego 9 marca 1991 2026
USS "Gettysburg" (CG-64) 2 lipca 1989 Mayport 2 czerwca 1991 2026
USS "Chosin" (CG-65) 1 września 1989 Pearl Harbor 12 stycznia 1991 2026
USS "Hué City" (CG-66) 1 czerwca 1990 Mayport 14 września 1991 2026
USS "Shiloh" (CG-67) 8 września 1990 San Diego 18 lipca 1992 2027
USS "Anzio" (CG-68) 2 listopada 1990 Norfolk 10 lutego 1992 2027
USS "Vicksburg" (CG-69) 7 września 1991 Mayport 14 listopada 1992 2027
USS "Lake Erie" (CG-70) 13 lipca 1991 Pearl Harbor 24 lipca 1993 2028
USS "Cape St. George" (CG-71) 10 stycznia 1992 Norfolk 13 czerwca 1993 2028
USS "Vella Gulf" (CG-72) 13 czerwca 1992 Norfolk 12 lipca 1993 2028
USS "Port Royal" (CG-73) 20 listopada 1992 Pearl Harbor 9 lipca 1994 2029

Przypisy

  1. Upgraded Bunker Hill Completes Sea Trials under Cruiser Modernization Program (ang.)
  2. Stan na 26 stycznia 2008 r.
  3. W przypadku okrętów wycofanych już ze służby, w nawiasach podano także pierwotnie planowany rok wycofania

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]