Krachla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Piwo w krachlach
Dźwięk przy otwieraniu krachli

Krachla - rodzaj butelki o różnej pojemności zamykanej zamknięciem kabłąkowym (pałąkowym).[1] Słowo Krachla wywodzi się z Galicji.[2] Jest to zapożyczenie austriackiego określenia na oranżadę lub lemoniadę - das Kracherl.[3] Ze względu na genezę określenia w Krakowskiem krachlą nazywana była zarówno butelka z charakterystycznym zamknięciem jak i sama oranżada lub lemoniada. Obecnie butelki typu krachla stosowane są głównie w piwowarstwie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze napoje gazowane typu oranżada lub lemoniada napełniane były do butelek ze szklaną kulą w środku, która pod wpływem dwutlenku węgla przywierała do szyjki butelki. Otwierało się ją poprzez wciśnięcie kuli do środka, co powodowało charakterystyczny dźwięk (Krach) uwalnianego dwutlenku węgla. Mechanizm nie był zbyt praktyczny, a cała butelka trudna do czyszczenia, dlatego zamknięcie zastąpione zostało zamknięciem kabłąkowym wydającym również podobny dźwięk przy otwieraniu.

Butelki typu krachla w swojej pierwotnej postaci ze szklaną kulą wymyślił Anglik Hiram Codd, który w 1872 r. wynalazek swój opatentował. Z czasem kule wyposażane były w dodatkowe uszczelki lepiej przywierające do szyjki butelki. Na obszarze anglojęzycznym butelki te nazywane były Globe-Stoppered Bottle lub Codd(-neck)-Bottle i były w użyciu do 1930 r. kiedy zaniechano już dalszej produkcji. Na obszarze niemieckojęzycznym butelki te stosowano do późnych lat 50 -tych XX wieku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Robert Makłowicz, Piotr Bikont: Kultura syfonów. Wprost 31/2002 (1027). [dostęp 2010-09-26].
  2. Halina Karaś: Regionalizmy. Gwary polskie. [dostęp 2010-09-26].
  3. Kracherl - (Orangen)Limonade. Sprache in Österreich. Ostarrichi.org. [dostęp 2010-09-26].