Krakowska Brygada Kawalerii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krakowska Brygada Kawalerii
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Brygada Kawalerii Kraków[1]
Dowódcy
Ostatni gen. bryg. Zygmunt Piasecki
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Kraków
Podległość Armia Kraków
Rodzaj wojsk Kawaleria

Krakowska Brygada Kawalerii (Krakowska BK) – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego II RP.

W 1924 roku V Brygada Jazdy przemianowana została na 5 Samodzielną Brygadę Kawalerii. Równocześnie w jej skład włączono 5 Pułk Strzelców Konnych.

W latach 1921-1926 brygada podlegała bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr V. Dowództwo brygady stacjonowało w garnizonie Kraków.

W 1925 roku przy 8 Pułku Ułanów sformowany został 5 Szwadron Samochodów Pancernych. W 1926 roku ze składu brygady wyłączony został 2 Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich, który dyslokowany został do Starogardu i podporządkowany dowódcy 8 Brygady Kawalerii.

W 1930 roku ze składu brygady wyłączono 5 Szwadron Samochodów Pancernych i podporządkowano dowódcy 2 Dywizjonu Samochodów Pancernych.

Z dniem 1 kwietnia 1937 roku 5 SBK przemianowana została na Krakowską Brygadę Kawalerii.

Organizacja pokojowa Krakowskiej BK w 1937 roku:

Udział w kampanii wrześniowej 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Armia krakow 1939.png
Bitwa tomaszow lub 1.png

Krakowska Brygada Kawalerii pod dowództwem gen. bryg. Zygmunta Piaseckiego wchodziła w skład Armii „Kraków”. Broniła ona odcinka ZąbkowiceCzęstochowa na prawym skrzydle Armii. W pierwszych dniach września niemiecki XV Korpus Armijny gen. piech. Hermanna Hotha przełamał jej obronę pod Woźnikami i Zawierciem.

1 września 3 Pułk Ułanów Śląskich bronił Koszęcina i Kalet przed niemiecką 2 Dywizją Lekką gen. por. Georga Stumme. Tego dnia Niemcom udało się zepchnąć pułk na pozycję pod Woźnikami. 2 września rano ponowiła natarcie niemiecka 2 Dywizja Lekka, wdzierając się w obronę Brygady na Floriańskiej Górze bronionej przez szwadron 3 Pułku Ułanów Śląskich. Tu kontratakiem zdołano odzyskać pozycję, ale pod Ligotą Woźnicką Niemcom udało się przełamać obronę 8 Pułku Ułanów. Pod naporem wroga Brygada rozpoczęła odwrót pod Zawiercie nad Wartą. 3 września 8 Pułk Ułanów oddzielił się od Brygady i walczył następnie pod Szczekocinami, a potem w ramach Armii „Lublin”. 4 września Brygada otrzymała rozkaz odwrotu nad Nidę w kierunku Pińczowa i Miechowa. Cofająca się Brygada była często atakowana przez niemiecką 2 Dywizję Lekką. W dniach 5–6 września walczyła pod Pińczowem, po czym wycofała się ku Wiślicy. 7 września osłaniała w Nowym Korczynie sztab Armii. 10 września przeprawiła się prawy brzeg Wisły pod Baranowem Sandomierskim. Następnie wzięła udział w I bitwie pod Tomaszowem Lubelskim. 14–15 września jednostki Armii „Kraków” i „Lublin” toczyły ciężkie walki w Puszczy Solskiej. 16 września Armia „Kraków” kontynuowała bitwę pod Biłgorajem. W walkach tych brała udział Brygada, broniąc rejonu silnie atakowanych przepraw na rzece Tanew pod Budziarzami i Księżpolem. 15 września o świcie na przeprawę przez Tanew pod Księżopolem wyszło silne uderzenie niemieckie. Po trzygodzinnej walce Niemcy zostali odrzuceni pod Tarnogród. Brygada zaatakowała Tarnogród, wdzierając się na północny skraj miasta i do rynku, ale przeciwuderzenie Niemców odrzuciło ją ponownie na linię Tanwi. 16 września walczyła pod Dereźnią Solską i Dereźnią Majdańską oraz Starym Majdanem i Nowym Majdanem. Nie udało się jej przebić z okrążenia w kierunku południowym. Skapitulowała wraz z resztą Armii.

Ordre de Bataille i obsada personalna 1 września 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Pododdziały przydzielone:

Ośrodek Zapasowy Kawalerii „Dębica” – mjr Jan Sroczyński

Odtworzenie brygady w ramach Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec lipca 1944 roku, na terenie Okręgu Krakowskiego AK, zgodnie z planem Odtwarzania Sił Zbrojnych, sformowana została Krakowska Brygada Kawalerii Zmotoryzowanej AK kryp. "Bank", „B”, "CC".

Organizacja i obsada personalna Krakowskiej BK Zmot. AK

  • Dowództwo i sztab brygady (stan w dniu 20 października 1944 – 13 oficerów, 8 podoficerów i 42 szeregowców):
    • dowódca – mjr Edward Kleszczyński ps. "Miechowita", "Dzik"
    • szef sztabu – mjr Adolf Skorwid ps. "Dąb"
    • adiutant – ppor. rez. Tadeusz Laskowski ps. "Skała I"
    • I oficer sztabu – por. Wacław Hubicki ps. "Hubert"
    • oficer wyszkolenia – por. rez. Zygmunt Kałwa ps. "Kamień"
    • oficer łączności i dowódca plutonu łączności – ppor. Witold Sławeta ps. "Bystry"
    • oficer broni – ppor. NN ps. "Żak";
    • oficer inżynierii i dowódca plutonu saperów – ppor. NN ps. "Pal"
    • kwatermistrz – kpt. NN ps. "Klon"
    • szef intendentury – ppor. rez. Tadeusz Dziedzicki ps. "Krzywda"
    • kapelan – ksiądz Mieczysław Skurczyński ps. "Miecz"
    • szef kancelarii – plut. pchor. rez. Stanisław Skalski ps. "Śledź"
  • 8 Pułk Ułanów AK kryp. "Ul", "B/U", "CC/U" (24 oficerów, 221 podoficerów i 1648 szeregowych) – mjr Józef Bokota ps. "Malina", następnie kpt. Kazimierz Tomczak ps. "Lubicz"
    • I dywizjon – por. Franciszek Bednarski ps. "Zator", następnie por. Marian Puz ps. "Komar"
    • II dywizjon – por. Bronisław Makowski ps. "Wyrwa", następnie ppor. Franciszek Kozera ps. "Karp"
    • III dywizjon (początkowo dywizjon zapasowy brygady) – por. Edmund Sienkowski ps. "Pik"
  • 5 Pułk Strzelców Konnych AK kryp. "Pszczoła", "B/P", "CC/P" (25 oficerów, 269 podoficerów i 1818 szeregowych) – rtm. Jerzy Jasielski ps. "Jawa"
    • I dywizjon – por. Stanisław Sierakowski ps. "Dołęga"
    • II dywizjon – por. Otto Śmiałek ps. "Kalina"
    • III dywizjon – kpt. Stefan Philipp ps. "Poraj" (początkowo jako IV batalion 116 Pułku Piechoty AK "Winiarnia")
  • Batalion Szturmowy "Skała"

Brygada posiadała także różnorodne jednostki specjalne, zaliczane do stanów liczbowych obwodów lub macierzystych oddziałów bojowych. Razem z 6 Dywizja Piechoty AK i 106 Dywizją Piechoty AK wchodziła w skład Grupy Operacyjnej "Garda" (nazywanej także "Kraków") pod dowództwem płk. Edwarda Godlewskiego ps. "Garda".

Obsada personalna dowództwa brygady[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy brygady

Szefowie sztabu

  • rtm. dypl. Wacław Kamionko (1932 [4] -1934)
  • mjr dypl. Grzegorz Bolesław Dobrowolski-Doliwa (od 1934 [5])
  • ppłk dypl. Tadeusz Nalepa (1939)

Przypisy

  1. Według innych źródeł, po reorganizacji kawalerii w latach 1929-1930, 5 SBK nie zmieniła nazwy na BK Kraków. Zmieniła ją dopiero w 1937 na Krakowską BK
  2. O kawalerii polskiej XX wieku s. 96
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 7 z 22.01.1925 r.
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 13 z 09.12.1932 r.
  5. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 07.06.1934 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, , uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975