Krasnosielc
| Krasnosielc | |||
|
|||
 XVIII wieczna kapliczka słupowa w Krasnosielcu |
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | mazowieckie | ||
| Powiat | makowski | ||
| Gmina | Krasnosielc | ||
| Liczba ludności (2006) | 1300 | ||
| Strefa numeracyjna | (+48) 29 | ||
| Kod pocztowy | 06-212 | ||
| Tablice rejestracyjne | WMA | ||
|
Położenie na mapie Polski
  Krasnosielc
|
|||
| Na mapach: | |||
Krasnosielc – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Krasnosielc.
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.
W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii św. Jana Kantego. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Krasnosielc.
Spis treści |
[edytuj] Historia
[edytuj] Nazwa
Pierwotna nazwa osady to Siedlec, Sielc i została utworzona od apelatywu "sioło"[1]. Po przejęciu wsi przez Krasińskich utworzona została od nazwiska właścicieli nazwa Krasnosielc, znana od XVIII wieku[2].
[edytuj] Początki
Najstarsze zapisy o Krasnosielcu sięgają 1374 roku. Z listu komtura ostródzkiego, Henryka Holta z 15 lutego 1413 roku do wielkiego mistrza, Henryka von Plauena wiadomo, że odbywał się wówczas ujazd graniczny, mający doprowadzić do rozsądzenia sporów o granicę mazowiecko-krzyżacką. Brali w nim udział książę mazowiecki, Janusz I, a ze strony krzyżackiej, komtur ostródzki Burkhart von Mansfeld. Januszowi I towarzyszyły postacie związane z Krasnosielcem. Pierwsza to Paszko (Paweł) z Radzanowa, wymieniony przy erekcji kościoła parafialnego w Sielcu w 1386 roku jako właściciel wsi[3]. Drugą z osób był bartnik książęcy, Tomasz Michałowicz (Thomis Michalowicz), sołtys wsi Krasnosielc (starost czu Seelcz), spełniający rolę przewodnika w puszczy[4].
[edytuj] Własność Krasińskich
Znajdująca się od końca XVII do połowy XIX wieku w rękach Krasińskich osada przeżywała dynamiczny rozwój gospodarczy. W 1730 roku rozpoczęto budowę drewnianego kościoła, który ufundował Błażej Jan Krasiński. Świątynię pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła konsekrował sufragan płocki, Marcin Załuski 3 czerwca 1740 roku. Około 1800 roku kościół przeniesiono do Drążdżewa, a stamtąd w 2007 roku do Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Obecny, murowany kościół parafialny pw. św. Jana Kantego został ufundowany pod koniec XVIII wieku przez biskupa chełmińskiego Jana Chryzostoma Krasińskiego i jego bratanka Kazimierza[5].
Dzięki przywilejowi króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z 14 kwietnia 1781 roku w Krasnosielcu mogły odbywać się cotygodniowe targi i cztery jarmarki rocznie, a po pięciu latach nawet osiem[6].
13 marca 1794 roku przez Krasnosielc przemaszerował oddział generała Antoniego Madalińskiego, kierujący się przez Mławę do Krakowa, aby dołączyć do Tadeusza Kościuszki[7].
W latach 1824-1869 Krasnosielc posiadał prawa miejskie[8]. Miasto było ośrodkiem handlu i rzemiosła. W 1860 roku właściciel miejscowości, Karol Krasiński uruchomił fabrykę sukna, zatrudniającą 34 osoby. Ponadto działało tu 10 małych zakładów sukienniczych[9].
[edytuj] Powstanie Styczniowe
W planie opracowanym przez Zygmunta Padlewskiego na potrzeby Powstania Styczniowego Krasnosielc i jego okolice miały być miejscem przeznaczonym dla schronienia młodzieży przed branką. Aby ułatwić przeprowadzenie poboru naczelnik Okręgu Wojennego w Płocku, gen. Siemeka wydał rozkaz w ramach którego w Krasnosielcu znalazło się 200 strzelców z 3 kompanii niżegrodzkiego pułku piechoty. W okolicach Krasnosielca formułowały się oddziały partyzanckie, tworzone z inspiracji wychowanka Polskiej Szkoły Wojskowej w Cuneo, Roberta Skowrońskiego. W rejonie Krasnosielca oddział partyzancki w początkach 1863 roku stworzyli także bracia Wacław i Tytus Szteinkellerowie. W bitwie pod Podosiem w lutym 1863 roku grupa powstańców przegrała z Rosjanami, a wśród zabitych był również Tytus Szteinkeller[10]. Prawa miejskie utracił Krasnosielc w 1869 roku, czego powodem była pomoc dla powstańców styczniowych[11].
[edytuj] Żydzi w Krasnosielcu
Nadanie miejscowości praw miejskich spowodowało wzrost liczby Żydów. W 1781 roku otrzymali oni pozwolenie na budowę synagogi i założenie kirkutu. Samodzielna gmina żydowska powstała w 1844 roku. Żydzi zajmowali tereny przy ulicach: Wodnej, Zduńskiej i Nadrzecznej. Według danych z 1860 roku na 997 mieszkańców było 623 Żydów, czyli 62%. W latach 80. XIX wieku działała garbarnia Frajmana Motela. W 1883 roku ukończono budowę murowanej synagogi, która zastąpiła drewnianą[12]. W Krasnosielcu urodził się Szmul (Samuel Louis) Warner, ojciec współzałożycieli wytwórni filmowej Warner Bros., braci: Harry'ego, Alberta i Sama, którzy także (pod koniec XIX wieku) urodzili się w Krasnosielcu[8][13].
W Krasnosielcu odbyła się znana akcja żołnierzy NSZ.
[edytuj] Znane osoby związane z miastem
- Harry Warner (1881-1958) – współzałożyciel wytwórni Warner Bros.
- Albert Warner (1884-1967) – współzałożyciel wytwórni Warner Bros.
- Sam Warner (1887-1927) - dyrektor wytwórni filmowej Warner Bros.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Elżbieta Kowalczyk, Krasnosielec - najstarszy epizod z dziejów wsi, "Rocznik Mazowiecki", 2002, T. 15, s. 165.
- ↑ Kazimierz Rymut, Nazwy miast Polski, Wrocław 1987, s. 119.
- ↑ Elżbieta Kowalczyk, Krasnosielec - najstarszy epizod z dziejów wsi, "Rocznik Mazowiecki", 2002, T. 15, s. 166-167.
- ↑ Elżbieta Kowalczyk, Krasnosielec - najstarszy epizod z dziejów wsi, "Rocznik Mazowiecki", 2002, T. 15, s. 167.
- ↑ Tadeusz Kruk, Szkic historyczny Krasnosielca (do 1939 r.), "Krasnosielecki Zeszyt Historyczny - dodatek młodzieżowy", 2010, nr 1, s. 2.
- ↑ Tadeusz Kruk, Szkic historyczny Krasnosielca (do 1939 r.), "Krasnosielecki Zeszyt Historyczny - dodatek młodzieżowy", 2010, nr 1, s. 2.
- ↑ Ziemia Krasnosielecka historią bogata, "Krasnosielecki Zeszyt Historyczny - dodatek młodzieżowy", 2011, nr 7, s. 3.
- ↑ 8,0 8,1 Cmentarz żydowski w Krasnosielcu Jewish cemetery in Krasnosielc
- ↑ Tadeusz Kruk, Szkic historyczny Krasnosielca (do 1939 r.), "Krasnosielecki Zeszyt Historyczny - dodatek młodzieżowy", 2010, nr 1, s. 4.
- ↑ Dariusz Wojciech Budny, Krasnosielc i okolice w czasach Powstania Styczniowego, "Krasnosielecki Zeszyt Historyczny - dodatek młodzieżowy", 2010, nr 3, s. 2-4.
- ↑ Tadeusz Kruk, Szkic historyczny Krasnosielca (do 1939 r.), "Krasnosielecki Zeszyt Historyczny - dodatek młodzieżowy", 2010, nr 1, s. 4.
- ↑ Tadeusz Kruk, Szkic historyczny Krasnosielca (do 1939 r.), "Krasnosielecki Zeszyt Historyczny - dodatek młodzieżowy", 2010, nr 1, s. 3.
- ↑ Urszula Dembicka. Z dziejów Krasnosielca i okolic (1869-1939). „Zeszyty Naukowe OTN”. 9, s. 301, 1995. Ostrołęka: Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe. ISSN 0860-9608.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
- Miesięcznik "Wieści znad Orzyca" wydawany przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Krasnosielckiej,
|
|||||||||||
|
||||||||||||||
