Kriksos
Kriksos[a] (zm. 72 p.n.e.) – jeden z przywódców Powstania Spartakusa, wraz ze Spartakusem i Oinomaosem[1][2][3].
Kriksos przed powstaniem był niewolnikiem o nieznanym pochodzeniu[3][b]. Tak jak jego towarzysze, był ćwiczony na gladiatora w Kapui, w szkole którą według Plutarcha prowadził Lentulus Batiatus[4].
Po początkowych sukcesach powstania i zwycięstwach nad armią propretora Klaudiusza Glabera, a następnie pretora Publiusza Waryniusza[c], Kriksos prawdopodobnie wiosną 72 roku p.n.e., z nieznanych bliżej powodów, odłączył się wraz z częścią powstańców składających się głównie z Celtów i Germanów w sile ok. 30 tys., od głównych sił Spartakusa[2][3]. Zamiarem Spartakusa było dostać się na północ Italii i poprzez Alpy dotrzeć do Galii, Germanii i Tracji skąd pochodziło wielu niewolników pragnących powrotu do rodzinnych stron[5][3][6]. Przyczyną rozdzielenia sił powstańców miała być według niektórych prosta chęć pozostania w Italii części powstańców i dalszego jej plądrowania[5]. Inni sugerują, że przyczyny leżały w różnicach socjalnych powstańców, w oddziałach Kriksosa mogło być wielu wolnych chłopów – Italików, którzy chcieli pozostać w Italii i otrzymać ziemię oraz niewolników w kolejnym już pokoleniu nie mających dokąd wracać[3][6].
W tym samym roku (72 p.n.e.) senat rzymski do stłumienia powstania wysłał dwie armie konsularne w sile dwóch legionów każda, pod dowództwem konsulów Lucjusza Gelliusza Publikoli i Gnejusza Korneliusza Lentulusa. Oddziały Kriksosa zostały pokonane przez armię Lucjusza Gelliusza Publikoli w bitwie pod górą Garganus w Apulii, a sam Kriksos wraz z 2/3 swoich oddziałów poległ podczas bitwy[5][7]. Spartakus którego wojska miały znajdować się niedaleko miejsca bitwy nie zdążył przybyć z pomocą[7].
Appian z Aleksandrii podaje, że Spartakus postanowił uczcić pamięć Kriksosa chowając go z pełnym ceremoniałem i kpiąc ze zwyczajów rzymskich urządził na jego cześć igrzyska zmuszając 300 rzymskich jeńców do walki na śmierć niczym gladiatorzy[8][7][5].
Spis treści |
Kriksos w kulturze popularnej [edytuj]
- W filmie Spartakus z 1960 roku w rolę Kriksosa wcielił się John Ireland.
- W filmie telewizyjnym Spartakus z 2004 roku w rolę Kriksosa wcielił się Paul Kynman.
- W serialu telewizyjnym Spartakus: Krew i piach oraz w jego prequelu Spartakus: Bogowie areny i sequelu Spartakus: Zemsta w rolę Kriksosa wcielił się Manu Bennett.
Uwagi
Przypisy
- ↑ Appian: Wojny domowe, r. 116.
- ↑ 2,0 2,1 M. Grant: Gladiatorzy, s. 21.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 M. Jaczynowska: Starożytny Rzym, s. 127.
- ↑ Plutarch: Żywot Krassusa, r. 8.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 M. Grant: Gladiatorzy, s. 22.
- ↑ 6,0 6,1 B. Nowaczyk: Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e., s. 130.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 B. Nowaczyk: Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e., s. 132.
- ↑ Appian: Wojny domowe, r. 117.
Bibliografia [edytuj]
- Appian z Aleksandrii: Wojny domowe.
- Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów.
- Maria Jaczynowska, Marcin Pawlak: Starożytny Rzym. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, 2008. ISBN 978-83-7436-177-4.
- Michael Grant: Gladiatorzy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1979. ISBN 83-04-00047-4.
- Bernard Nowaczyk: Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e.. Warszawa: Bellona, 2008. ISBN 978-83-11-11022-9.
