Kriksos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kriksos[a] (zm. 72 p.n.e.) – jeden z przywódców Powstania Spartakusa, wraz ze Spartakusem i Oinomaosem[1][2][3].

Kriksos przed powstaniem był niewolnikiem o nieznanym pochodzeniu[3][b]. Tak jak jego towarzysze, był ćwiczony na gladiatora w Kapui, w szkole którą według Plutarcha prowadził Lentulus Batiatus[4].

Po początkowych sukcesach powstania i zwycięstwach nad armią propretora Klaudiusza Glabera, a następnie pretora Publiusza Waryniusza[c], Kriksos prawdopodobnie wiosną 72 roku p.n.e., z nieznanych bliżej powodów, odłączył się wraz z częścią powstańców składających się głównie z Celtów i Germanów w sile ok. 30 tys., od głównych sił Spartakusa[2][3]. Zamiarem Spartakusa było dostać się na północ Italii i poprzez Alpy dotrzeć do Galii, Germanii i Tracji skąd pochodziło wielu niewolników pragnących powrotu do rodzinnych stron[5][3][6]. Przyczyną rozdzielenia sił powstańców miała być według niektórych prosta chęć pozostania w Italii części powstańców i dalszego jej plądrowania[5]. Inni sugerują, że przyczyny leżały w różnicach socjalnych powstańców, w oddziałach Kriksosa mogło być wielu wolnych chłopów – Italików, którzy chcieli pozostać w Italii i otrzymać ziemię oraz niewolników w kolejnym już pokoleniu nie mających dokąd wracać[3][6].

W tym samym roku (72 p.n.e.) senat rzymski do stłumienia powstania wysłał dwie armie konsularne w sile dwóch legionów każda, pod dowództwem konsulów Lucjusza Gelliusza Publikoli i Gnejusza Korneliusza Lentulusa. Oddziały Kriksosa zostały pokonane przez armię Lucjusza Gelliusza Publikoli w bitwie pod górą Garganus w Apulii, a sam Kriksos wraz z 2/3 swoich oddziałów poległ podczas bitwy[5][7]. Spartakus, którego wojska miały znajdować się niedaleko miejsca bitwy, nie zdążył przybyć z pomocą[7].

Appian z Aleksandrii podaje, że Spartakus postanowił uczcić pamięć Kriksosa, chowając go z pełnym ceremoniałem i kpiąc ze zwyczajów rzymskich, urządził na jego cześć igrzyska, zmuszając 300 rzymskich jeńców do walki na śmierć niczym gladiatorzy[8][7][5].

Kriksos w kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. W literaturze można spotkać różne warianty imienia, także Kryksos lub Kriksus.
  2. Niektórzy historycy uważają że pochodził z Galii; zob. M. Grant: Gladiatorzy, s. 21.
  3. Plutarch określa go mianem Publiusza Barynusa; zob. Plutarch. Żywot Krassusa, r. 9.

Przypisy

  1. Appian: Wojny domowe, r. 116.
  2. 2,0 2,1 M. Grant: Gladiatorzy, s. 21.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 M. Jaczynowska: Starożytny Rzym, s. 127.
  4. Plutarch: Żywot Krassusa, r. 8.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 M. Grant: Gladiatorzy, s. 22.
  6. 6,0 6,1 B. Nowaczyk: Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e., s. 130.
  7. 7,0 7,1 7,2 B. Nowaczyk: Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e., s. 132.
  8. Appian: Wojny domowe, r. 117.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]