Krokosz barwierski

Z Wikipedii

Krokosz barwierski
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Rodzaj	krokosz
Nazwa systematyczna
Carthamus tinctorius L.
Sp.Pl.830, 1753
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius L.) - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych (Asteraceae Dumort). Występuje na Bliskim Wschodzie.

Nazwa 

Grecki saflor; prawdopodobnie pochodzi od łacińskiego sapphirus - szafir; stosowany jako namiastka szafranu - stąd używa się czasem nazwy "szafran fałszywy"

Historia 

Najstarsze wzmianki pochodzą z Egiptu (ok. 1600 r. p.n.e.), wówczas uprawiano go na kwiaty. Na początku wieku XIX znalazł zastosowanie (obok indygo) w produkcji barwników i to właśnie był prawdopodobny pierwotny cel udomowienia rośliny. Do dzisiaj na bazarach Kairu czy też Teheranu można kupić suszone kwiaty przeznaczone do barwienia. Natomiast olej z nasion pozyskiwano już w czasach rzymskich w Egipcie. Do Europy prawdopodobnie krokosz sprowadzili Arabowie.

Uprawa 

Indie, USA, Meksyk, oraz w mniejszym stopniu w południowej Europie (Hiszpania, Portugalia), Turcji i Australii

Budowa 

Wysokość do ok. 1 m, liście miękkie, podłużnielancetowate lub jajowato-lancetowate, kolczasto ząbkowane; kwiaty najczęściej pomarańczowoczerwone, zebrane w duże, główkowate koszyczki okryte rozetką liści;

Zawartość oleju w roślinie 

Owoc - niełupka z nasieniem zawiera 50% tłuszczu; pozyskany tłuszcz zawiera 93,4% nienasyconych kwasów tłuszczowych (z czego 77% przypada na kwas linolowy i 16,4% oleinowy) i 6,6% kwasów nasyconych. Niestety olej jest bardzo podatny na utlenianie - szybko jełczeje.

[edytuj] Zastosowanie

• produkcja olejów jadalnych, majonezów i margaryny
• olej krokoszowy stosowany jest jako środek powstrzymujący tworzenie się cholesterolu we krwi (zalecany jest w diecie osób cierpiących na choroby serca i nadciśnienie) i jako naturalny depilator.
• produkcja mydła, linoleum, kitów
• jako barwnik (otrzymywany z płatków kwiatów) kartamina (czerwień hiszpańska) oraz żółcień saflorowa - w starożytności używana do farbowania tkanin, barwienia ciast
• m.in. w starożytnym Egipcie oraz Indiach - kwiaty stosowane jako afrodyzjak, lek przeczyszczający i wykrztuśny
• aktualnie spotykany jako podróbka prawdziwego szafranu ( można to odróżnić dokładnie przyglądając się zasuszonym częściom rośliny )