Kronika Słowian

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kronika Słowian wydana po polsku w 1862 w Warszawie w tłumaczeniu Jana Papłońskiego.

Kronika Słowian (łac.Chronica Slavorum) – średniowieczne dzieło historyczne autorstwa mnicha Helmolda, który towarzyszył jako kronikarz niemieckim wyprawom chrystianizacyjnym na Połabiu i Pomorzu Zachodnim. Jest kontynuacją dzieła Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum napisanego przez Adama z Bremy. Kronika jest jednym z najważniejszych źródeł opisujących wierzenia, obyczaje, kulturę, organizację społeczną oraz życie codzienne Słowian połabskich z okresu przed przyjęciem przez nich chrześcijaństwa, źródłem wiedzy dotyczącej stosunków społeczno-politycznych w XII wieku na ziemiach Obodrzytów i Wieletów - dzisiejsza Meklemburgia - Niemcy.

Okoliczności powstania[edytuj | edytuj kod]

Kronika pisana była przez Helmolda proboszcza z Bozowa w Wagrii (obecnie Bosau - Niemcy)[1] w okresie od daty śmierci biskupa Gerolda w roku 1163 do narodzin drugiej córki Henryka Lwa - Matyldy w roku 1172.[2]

Budowa dzieła[edytuj | edytuj kod]

Kronika Słowian składa się z dwóch ksiąg I zawierającej 95 rozdziałów i II, mniejszej objętościowo, liczącej 15 rozdziałów. Jeden z badaczy kroniki Heinz Stoob wysunął tezę, że poszczególne rozdziały kroniki można pogrupować w zespoły odpowiadające zmiennym falom chrystianizacji Słowian połabskich.

Ramy czasowe dzieła[edytuj | edytuj kod]

Dzieło opisuje czas od panowania Karola Wielkiego do ostatecznego podboju Rugii i kraju Obodrytów dokonanego podczas Krucjaty połabskiej w roku 1147.

Wydania i tłumaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Po raz pierwszy Kronika Słowian została opublikowana we Frankfurcie nad Menem w 1556 roku przez Zygmunta Schorckla, które wydrukowano w nowej edycji po raz wtóry w 1573.
  • Kolejne wydanie dzieła we Frankfurcie ogłosił w 1581 roku Reiner Reineccius pod nazwą "Chronica Slavorum seu Annales Helmoldi presyteri Buzoviensis..."
  • Pierwsze polskie tłumaczenie kroniki dokonane przez Jana Papłońskiego ukazało się w roku 1862 w Warszawie pt. "Helmolda Kronika Sławiańska z XII wieku". - dostępna online w wersji cyfrowej.[3]
  • W duńskim przekładzie P. Kierkegaarde ukazał się w 1880 roku w Kopenhadze.
  • W języku polskim "Helmolda Kronika Słowian" ukazała się w tłumaczeniu Józefa Matuszewskiego w 1974 w Warszawie i opatrzono ją naukową analizą i komentarzem.
  • Duże fragmenty tłumaczenia "Kroniki Słowian" Helmolda umieściła w swojej książce o Słowianach połabskich pt. "Troja Północy" polska pisarka Zofia Kossak-Szczucka.[4]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Papłoński, "Helmolda Kronika Sławiańska z XII wieku", Warszawa 1862,
  • "Helmolda Kronika Słowian", tł. Józef Matuszewski, wstęp i komentarz Jerzy Strzelczyk, PIW Warszawa 1974
  • Helmold: Chronica Slavorum. Neu übertragen und erläutert von Heinz Stoob. In: Ausgewählte Quellen zur deutschen Geschichte des Mittelalters. Wiss. Buchgesellschaft, Darmstadt 1963, 2. Auflage 1973.
  • Bernhard Schmeidler: Helmold und seine Cronica Slavorum. in: ZVLGA, Bd. 14 (1912), S. 185 ff.

Przypisy

  1. Wilfried Ehbrecht: Helmold v. Bosau. In: Lexikon des Mittelalters, Bd. IV, Sp. 2124–2125
  2. "Helmolda Kronika Słowian", tł. Józef Matuszewski, wstęp i komentarz Jerzy Strzelczyk, PIW Warszawa 1974 str.24
  3. Jan Papłoński, "Helmolda Kronika Sławiańska z XII wieku", Warszawa 1862
  4. Zofia Kossak-Szczucka, Zygmunt Szatowski, "Troja Północy", PAX, Warszawa 1964