Kruchaweczka zaroślowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kruchaweczka zaroślowa
FungusA1B3.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina kruchaweczkowate
Rodzaj kruchaweczka
Gatunek kruchaweczka zaroślowa
Nazwa systematyczna
Psathyrella candolleana (Fr.) Maire
Bull. Soc. mycol. Fr. 29: 185 (1913)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Blaszki kruchaweczki zaroślowej
Strzępy osłony zwisające na brzegach kapelusza

Kruchaweczka zaroślowa (Psathyrella candolleana (Fr.) Maire) – gatunek grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako maślanka de Candolle`a[2]. Ma ponad 40 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[3].

  • Agaricus appendiculatus Bull. 1789
  • Agaricus appendiculatus var. lanatus Berk. & Broome 1881
  • Agaricus candolleanus Fr. 1818
  • Agaricus candolleanus Fr. 1818 var. candolleanus
  • Agaricus catarius Fr. 1874
  • Agaricus egenulus Berk. & Broome 1861
  • Agaricus felinus Pass. 1872
  • Agaricus stipatus var. appendiculatus (Bull.) Pers. 1801
  • Agaricus vinosus Corda (in Sturm (Deutschl. Fl. 1841
  • Drosophila candolleana (Fr.) Quél. 1886
  • Hypholoma appendiculatum (Bull.) Quél. 1872
  • Hypholoma candolleanum (Fr.) Quél. 1872
  • Hypholoma catarium (Fr.) Massee (Brit. Fung.-Fl. (892
  • Hypholoma egenulum (Berk. & Broome) Sacc. 1887
  • Hypholoma felinum Pass. 1887
  • Hypholomopsis appendiculata (Bull.) Earle 1909
  • Psathyra appendiculata (Bull.) G. Bertrand 1901
  • Psathyra candolleana (Fr.) G. Bertrand 1901
  • Psathyra corrugis var. vinosa (Corda) Rea 1922
  • Psathyrella appendiculata (Bull.) Maire & Werner 1938
  • Psathyrella corrugis var. vinosa (Corda) Berk. & Broome 1886
  • Psathyrella egenula (Berk. & Broome) M.M. Moser (in Gams (953
  • Psathyrella microlepidota P.D. Orton 1960

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-8 cm, u młodych okazów dzwonkowaty, potem szeroko rozpostarty, na starość całkiem płaski, ale niewgłębiony. Podczas wilgotnej pogody jest beżowożółty lub żółtobrązowy, podczas suchej ma barwę od białawej do kremowej, starsze okazy stają się fioletowoszare od prześwitujących blaszek. Młode okazy pokryte są białą, pajęczynowatą osłoną. Znika ona dość szybko, pozostając jedynie przy brzegu, gdzie tworzy bladokremowe kosmki. Gatunek ten cechuje się jednak dużą zmiennością morfologiczną pod względem barwy kapelusza i ilości jego osłony[4].

Blaszki

U młodych okazów białe, potem szaroliliowe, w końcu czekoladowobrązowe. Często mają fioletowoszary kolor. Są bardzo gęste i mają ostrza białawo orzęsione (można to dostrzec tylko przez lupę)[4]

Trzon

ysokość 4-8 cm, grubość 2-3 mm. Jest cylindryczny, podłużnie włóknisty i bardzo łamliwy. Z początku ma białawy kolor i jest pełny, potem staje się ciemniejszy i pusty w środku[4].

Miąższ

Bladoszarobrązowy, cienki, kruchy. Ma słaby grzybowy zapach, smak niewyraźny[4].

Wysyp zarodników

Ciemnobrunatny. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 7-8 x 4-5 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W Europie Środkowej jest szeroko rozprzestrzeniony i wszędzie częsty. Rośnie w lasach liściastych, oraz w ogrodach i parkach. Saprotrof, którego grzybnia rozwija się na zbutwiałym drewnie i na korze. Często rośnie pozornie na ziemi, jednak w istocie rośnie na zagrzebanym w niej zbutwiałym drewnie. Spotkać go można od wczesnego lata do późnej jesieni. Preferuje gleby gliniaste, obojętne lub lekko zasadowe, unika gleb kwaśnych. Występuje zarówno pojedynczo, jak i w kępach[4]. W Polsce jest również pospolity[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny, w Polsce na ogół nie jest zbierany[5]. Jednak w okresie braku innych grzybów jego zbieranie, mimo małych rozmiarów może być opłacalne. Można z niego przyrządzić zupę[6].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Jest wiele podobnych gatunków kruchaweczek, np. kruchaweczka namakająca (Psathyrella piluliformis) o brązowym kapeluszu, ale może być mylona również z podobną kruchawicą aksamitną (Lacrymaria lacrymabunda).

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  5. 5,0 5,1 5,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.