Kruk australijski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kruk australijski
Corvus coronoides[1]
Vigors & Horsfield, 1827
Kruk australijski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina krukowate
Rodzaj Corvus
Gatunek kruk australijski
Podgatunki
  • C. c. coronoides Vigors & Horsfield, 1827
  • C. c. perplexus Mathews, 1912
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kruk australijski (Corvus coronoides) – gatunek dużego ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae).

To największy przedstawiciel rodzaju Corvus w Australii i zarazem jeden z 3 gatunków, który nazywany jest powszechnie na tamtym kontynencie krukiem. Jest bardziej smukły niż kruk Corvus corax żyjący na północnej półkuli, choć oba są bardzo podobne. Ma w całości czarne upierzenie, dziób i nogi z białą tęczówką, podobnie jak inne australijskie ptaki z rodzaju Corvus (i niektóre inne zasiedlające wyspy leżąca bardziej na północ). Jest wszystkożerny i dobrze przystosował się do życia w mieście – w Sydney i Canberze to popularny ptak.

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Kruk australijski został po raz pierwszy opisany przez Nicholasa Aylwarda Vigorsa i Thomasa Horsfielda w 1827 roku[3]. Nazwa naukowa coronoides oznacza "krukokształtny", z języka greckiego corone/κορονη "kruk" i eidos/ειδος "kształt" lub "forma"[4]. Dwóch badaczy historii naturalnej dostrzegło duże podobieństwo kruka australijskiego do europejskiego czarnowrona C. corone)[5].

Chociaż jest to kruk, najbliższe pokrewieństwo dzieli z innymi czterema gatunkami australijskich krukowatych. Są to: wrona papuaska, wrona mała, kruk tasmański i kruk mały.

Czasem używa się innych nazw, np. "kruk południowy", "wrona południowa" lub "Kelly". Przez rdzenną aborygeńską ludność Eora i Darug, żyjącą w okolicy Sydney, zwany jest "wuganem"[6].

Nowra w Australii

Wyróżnia się dwa podgatunki[7][8]:

  • kruk australijski (C. coronoides coronoides) podgatunek nominatywny, który zamieszkuje całą wschodnią Australię i w okolicach jeziora Eyre.
  • kruk płaczliwy (C. c. perplexus) występuje od Wielkiej Zatoki Australijskiej po południową Australię i w zachodniej Australii. Areał jest ograniczony na północy Zatoką Rekinów i barierą stworzoną przez australijski scrub typu mulga i eukaliptusy.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Osobnik młodociany z ciemnymi oczami

Mierzy 46-53 cm długości i ma 100 cm rozpiętości skrzydeł. Waży około 650 g. Dorosły kruk australijski jest w całości czarny, takiej barwy są też nogi i dziób. Tęczówka jest biała. Ubarwienie ma niebiesko-fioletowy lub niebiesko-zielony połysk, pióra na pokrywach usznych mienią się na zielono (kolor zależy od intensywności światła). Spodnia część ciała nie ma połyskliwych piór. Upierzenie na gardle jest dłuższe niż u innych gatunków[9]. Kruka australijskiego można rozróżnić od innych podobnych australijskich gatunków po szarej podstawie piór (u innych ptaków jest biała). Osobniki młodociane przypominają z wyglądu dorosłe, ale mają ciemne oczy, krótsze pióra na gardle, a czasem widać u nich różowe, połyskujące tłusto wnętrze dzioba[10].

Terytorialny okrzyk kruka australijskiego to przeciągliwe, wysokie ah-ah-aaaah z ostatnim wydłużonym tonem. Wykorzystuje ten odgłos do komunikacji z innymi osobnikami, które znajdują się w pobliżu[11] Identyfikacja kruka po głosie jest najprostszym sposobem rozróżnienia go od pięciu innych podobnych do siebie z wyglądu gatunków.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Kruk australijski jest szeroko rozpowszechniony w południowo-wschodniej Australii[12] i południowej części Zachodniej Australii (populacje są połączone wąskim pasem przebiegającym przez nizinny Nullarbor Plain), ale nie spotyka się go w północnej części kontynentu.

Ptak bardzo dobrze zaadaptował się do ludzkich siedlisk w niektórych miastach – powszechnie występuje w Melbourne, Sydney i na Wyspie Rottnest.

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Na obszarach wiejskich pojedyncze pary i ich lęgi zajmują około 1 km² terytorium, podczas gdy na terenach zurbanizowanych występują 10 razy liczniej (wynika to z łatwiej dostępnego tam pokarmu).

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

W diecie znajduje się padlina, owady, nasiona, owoce, małe gady, pisklęta i jaja. Udział poszczególnych elementów pokarmu to 34% padliny, 42% bezkręgowców i 24% składników roślinnych. Jedzenie znajduje głównie na ziemi, ale czasami karmi się też na drzewach. Kruki australijskie dobrze przystosowały się do jedzenia wyrzuconych resztek i odpadków w miejskich warunkach, np. na szkolnych placach zabaw. Doniesiono o przypadku, gdzie kruk wyjada nektar z kwiatów eukaliptusa[13]

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Okres reprodukcji przypada na lipiec – sierpień. Kruki zawsze gnieżdżą się na wysokich drzewach, nigdy nie blisko gruntu, co zdarza się u innych gatunków. Gniazda są przeważnie duże i chaotycznie zbudowane. Gałęzie, które je budują, są ułożone w kształcie miski lub stanowią platformę wypełnioną trawą, korą i piórami[14]. W lęgu znajduje się 3-6 jaj, choć samica składa zwykle 4-5. Mierzą 45 na 30 mm. Jaja są bladozielono lub niebieskawo-zielono plamkowane z ciemniejszymi oliwkowymi, brązowymi i czarnymi kropkami[15]. Samica sama wysiaduje jaja przez około 20 dni. W ciągu roku jest wyprowadzony jedynie jeden lęg. Pisklęta pierzą się w ciągu 45 dni i pozostają z rodzicami przez kolejne 4 miesiące.

Południowo-wschodni Queensland, Australia

Związki z człowiekiem[edytuj | edytuj kod]

Kruki australijskie są często obwiniane o straty czynione w hodowlach młodych jagniąt[16]. Obserwacje ornitologiczne poczynione na obszarach wiejskich na południowym wschodzie wykazały, że kruki rzadko zabijają zdrowe jagnięta, a celem ich ataków są głównie zwierzęta chore[17].

Przypisy

  1. Corvus coronoides w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Corvus coronoides. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Vigors, N.A. & Horsfield, T.: [10.1111/j.1095-8339.1826.tb00115.x A description of the Australian birds in the collection of the Linnean Society; with an attempt at arranging them according to their natural affinities.]. T. 15. Trans. Linn. Soc. Lond., 1827, s. 170–331.
  4. Liddell, Henry George i Robert Scott: A Greek-English Lexicon (Abridged Edition). Oxford University Press, 1980. ISBN 0-19-910207-4.
  5. Higgins et al., p. 690
  6. Troy, Jakelin: The Sydney language. Canberra: Jakelin Troy, 1993. ISBN 0-646-11015-2.
  7. Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Corvidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 15 lipca 2012].
  8. Australian Raven (Corvus coronoides) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 15 lipca 2012].
  9. Higgins et al., p. 691
  10. Birds in Backyards: Australian Raven. 2007-08-12.
  11. Australian Museum Online: Crows and Ravens. 2007-08-12.
  12. Australian Raven (Corvus coronoides) – Birds in Backyards Fact sheet
  13. Richardson: (streszczenie) Are Australian corvids nectarivorous?.. T. 88. Cz. 2. Emu, 1988, s. 122–23.
  14. Birds in Backyards.
  15. G Beruldsen: Australian Birds: Their Nests and Eggs. Kenmore Hills, Qld: self, 2003, s. 384. ISBN 0-646-42798-9.
  16. Predatory Birds.
  17. I Rowley: (streszczenie) An evaluation of predation by 'crows' on young lambs. T. 14. Cz. 2. CSIRO Wildlife Research, 1969, s. 153–179.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds, Vol. 7: Boatbill to Starlings, Higgins, Peter Jeffrey, John M. Peter, and S. J. Cowling (eds.), Oxford University Press. Melbourne 2006

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]