Kruk pustynny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kruk pustynny
Corvus ruficollis[1]
Lesson, 1831
Kruk pustynny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina krukowate
Rodzaj Corvus
Gatunek kruk pustynny
Synonimy

Corvus umbrinus[2]

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kruk pustynny (Corvus ruficollis) – gatunek dużego ptaka z rodziny krukowatych. Zasiedla północną Afrykę, Bliski Wschód (w tym Półwysep Arabski) i centralną Azję. Niezagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek opisał po raz pierwszy René Primevère Lesson w roku 1831 pod nazwą Corvus ruficollis, obecnie używaną. Holotyp pochodził z Santiago (WZP). Tworzy nadgatunek wraz z krukiem srokatym (C. albus) i krukiem somalijskim (C. edithae)[4]. Jest to takson monotypowy[5].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Kruk pustynny ma bardzo szeroki zasięg występowania o powierzchni 14 300 000 km²[6]. Zasiedla obszary pustynne centralnej Azji, północnej Afryki i Bliskiego Wschodu. Na Bliskim Wschodzie spotykany w centralnym i południowym Kazachstanie po Turkmenistan i prawdopodobnie południowo-zachodni Tadżykistan. W Afryce spotykany na Wyspach Zielonego Przylądka, od południowego Maroko poprzez Algierię (z wyjątkiem północnej) i południową Tunezję do Mauretanii i północnego Senegalu, na wschód do Libii (poza północną), północnego Mali, Burkina Faso, Nigeru, centralnego Czadu, Egiptu (w tym półwysep Synaj) oraz północnego i centralnego Sudanu. Również na Bliskim Wschodzie zasiedla wschodni Izrael i zachodnia Jordania na południe na Półwysep Arabski oraz na wschód przez południowo-wschodnią Syrię, centralny i południowy Irak i południowy i wschodni Iran do południowo-zachodniego Pakistanu i północnego Afganistanu. Spotykany także na Sokotrze[4]. Środowisko życia stanowią pustynie, obszary skaliste, sawanny i zakrzewienia do wysokości 3700 m n.p.m.[6]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Całkowita długość ciała wynosi 52-56 cm. Skrzydło mierzy 380-420 mm[2], zaś dziób 57-75 mm. Wydzielony z kruka pustynnego kruk somalijski różni się m.in. mniejszymi wymiarami[7]. Masa ciała waha się między 500 a 647 g. Charakterystyczne są szpiczasto zakończone pióra na szyi. Upierzenie czarne, na wierzchu głowy i ciała z ciemnozielonym odcieniem, zaś na piersi, skrzydłach, bokach i sterówkach fioletowawym. Tył szyi, gardło i wyższa część grzbietu brązowe, połyskliwe. Spód ciała smoliście czarny, podobnie jak i dziób i nogi. Tęczówki brązowe[4].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Kruk pustynny jest gatunkiem wszystkożernym; zjada m.in. owoce, jagody, owady, węże, ptaki, małe ssaki, a niekiedy nawet bardzo młode jagnięta czy gazele. Niekiedy udaje się na namorzyny celem zabrania jaj z gniazd, wygrzebuje pożywienie ze śmietników, szuka martwych zwierząt wzdłuż dróg czy zbiera owady spod kamieni. Z grzbietów zwierząt zbiera owady lub nawet zjada jątrzącą się skórę. Potrafi kooperować w zdobywaniu pożywienia, na przykład by wypłoszyć owady z wysokich traw[4].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy odbywa się o różnych porach roku w zależności od zasięgu, trwa 3-4 miesiące. Ptak ten tworzy długotrwałe monogamiczne związki. Gniazduje z dala od gniazd ptaków tego samego gatunku; gniazdo często mieści się pod gniazdem sępa uszatego (Torgos tracheliotos) celem zapewnienia bezpieczeństwa. Zniesienie liczy 2-6 jaj, lecz w obszarach bardzo spustynniałych najwyżej do 3. Wysiaduje jedynie samica, zaś samiec przynosi jej pożywienie; po wykluciu się młodych oba ptaki z pary opiekują się nimi. Niekiedy dorosłym osobnikom towarzyszą młode z poprzedniego lęgu, zwykle jednak po usamodzielnieniu się dołączają do stad niegniazdujących osobników[4].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako najmniejszej troski (LC, Least Concern). Populacja ma trend wzrostowy, prawdopodobnie przez przystosowywanie się do obszarów zurbanizowanych. Występuje na 23 obszarach uznanych za Important Bird Area, do chronionych należy Rezerwat przyrody Tigrowaja bałka. Poza tym są to m.in. pustynia Registan, Pustynia Judzka, Nargyz (IBA leżący u prawego wybrzeża rzeki Amu-daria), jezioro Dengizkoʻl oraz północne wybrzeże jeziora Ajdar-kul[6].

Przypisy

  1. Corvus ruficollis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 E. C. Stuart Baker: Birds. Wyd. 2. T. 1. 1922, s. 23-24, seria: The Fauna of British India.
  3. Corvus ruficollis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 del Hoyo, J.; Elliot, A. & Christie, D.A.: Handbook of the Birds of the World. T. Tom 14: Bush-shrikes to Old World Sparrows. Lynx Edicions, 2003, s. 637. ISBN 9788496553507.
  5. F. Gill & D. Donsker: Vireos, crows, and allies. IOC World Bird List (v4.1). [dostęp 27 stycznia 2014].
  6. 6,0 6,1 6,2 Brown-necked Raven Corvus ruficollis. BirdLife International. [dostęp 27 stycznia 2014].
  7. C.H.B. Grant & C.W. Mackworth-Praeth. Notes on Eastern Afrcan Birds. (3)On the character of Corvus edithae. „Bulletin of British Orntighologists' Club”. 63, s. 52-53, 1943.