Krwawy orzeł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Scena z gotlandzkiego kamienia Stora Hammars mająca przedstawiać rytuał krwawego orła

Krwawy orzeł – rodzaj tortury i kary śmierci wspomniany w nordyckich sagach i legendach. Polegał on na tym, że związaną ofiarę kładziono twarzą do dołu, a na jej plecach wycinano orła. Następnie toporkiem odcinano żebra od kręgosłupa i rozciągano je na boki, tak by tworzyły „skrzydła”. Rany posypywano solą, po czym wyjmowano płuca i rozkładano na „skrzydłach”. Według nordyckich poematów i sag ofiarami krwawego orła mieli być: Ella z Nortumbrii[1], Halfdan, syn norweskiego króla Haralda Pięknowłosego, irlandzki król Maelgualai i prawdopodobnie arcybiskup Canterbury, Alphege.

Historyczność tej praktyki jest jednak dyskusyjna. Część badaczy uważa, że jest ona dowodem na okrucieństwa, jakich dopuszczali się poganie wrogo nastawieni do chrześcijaństwa. Inni sądzą, że jest to fikcja, wymyślona na potrzeby literackie, bądź jest ona wynikiem błędnego tłumaczenia kronik i sag[1].

Odniesienie w tekstach[edytuj | edytuj kod]

Nordyckie źródła zawierają liczne opisy praktyk krwawego orła. Najpełniej zostały one przedstawione w Sadze o Orkadach[2] oraz w Opowieści o synach Ragnara. Pierwsza z nich zawiera dwie strofy, które opisują jak wikiński wódz Torf-Einar wykonał krwawego orła na Halfdanie Długonogim w zemście za śmierć ojca. Z kolei druga mówi o tym, jak Ivar Ragnarsson zabił króla Ella z Nortumbrii. Opowiada o tym również Kronika anglosaska z 867 roku.

Autentyczność[edytuj | edytuj kod]

Przez długi czas krwawy orzeł uznawany był za autentyczny przykład okrucieństwa wikingów, do momentu gdy część historyków i badaczy zaczęła powątpiewać w jego historyczność. Archeologicznym dowodem świadczącym o jego autentyczności ma być jedna ze scen wyrytych na kamieniu Stora Hammars z Gotlandii oraz wzmianki w nordyckiej literaturze. Pojawiły się jednak sugestie, że krwawy orzeł nigdy nie był praktykowany, a jego opisy opierają się na folklorze lub niedokładnych tłumaczeniach. W 1984 roku badaczka z uniwersytetu Yale, Roberta Frank opublikowała w magazynie „English Historical Review” artykuł, w którym poddała w wątpliwość jego autentyczność. Zauważyła bowiem, że im później spisywano relacje, tym bardziej stawały się one okrutne. Z kolei najwcześniejsze wzmianki zawarte w kronikach mówiły tylko o wycinaniu na plecach rysunku orła[1]. Podobnie uważa angielski historyk Ronald Hutton, który sugeruje, ze krwawy orzeł jest jedynie chrześcijańskim mitem, wynikającym z błędnej interpretacji starych poematów. W dawnych skandynawskich tekstach używano bowiem innej składni, co najpewniej doprowadziło do niewłaściwej interpretacji tekstów, które były później przez wieki powielane i upiększane[3]. Ponadto ludzie, którzy mieli być ofiarami krwawego orła prawdopodobnie zginęli w inny sposób, gdyż np. XII-wieczna kronika Cogadh Gaedhel re Gallaibh podaje, że irlandzki król Maelgualai został zabity, gdy „jego plecy zostały złamane na kamieniu” [4]. Nie ma natomiast żadnej wzmianki o krwawym orle. Nie odnaleziono również żadnych szkieletów, które nosiłyby ślady tego rodzaju śmierci.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Roberta Frank. Viking atrocity and Skaldic verse: The Rite of the Blood-Eagle. „English Historical Review”. 99, kwiecień 1984. doi:10.1093 (ang.). [dostęp 2014-01-28]. 
  2. Torf-Einar – a man of great power (ang.). orkneyjar.com. [dostęp 2014-01-28].
  3. David Horspool: King Alfred: Burnt Cakes and Other Legends. Londyn: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2006, s. 44-45. ISBN 0-674-02320-X.
  4. / Full text of Cogadh Gaedhel re Gallaibh (ang.). archive.org. [dostęp 2014-01-28].