Kryg (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kryg
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Lipinki
Liczba ludności (2009) 1805
Strefa numeracyjna (+48) 13
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0355849
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kryg
Kryg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kryg
Kryg
Ziemia 49°39′24″N 21°15′18″E/49,656667 21,255000Na mapach: 49°39′24″N 21°15′18″E/49,656667 21,255000

Krygwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Lipinki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XIV - XVIII w. wieś należąca do królewszczyzn podległych starostwu bieckiemu. Na terenie wsi znajduje się kilka przysiółków: Stary Kryg, Pańskie Pola, Granice, Świniarki, Jedle. Nad przysiółkiem Granice wznosi się góra Zamkowa (lub Zamek). Tuż pod szczytem odnaleziono ślady zamczyska (lub dworu obronnego) z XV - XVI wieku (fragmenty ceramiki i murów). W tym samym przysiółku znajduje się również wzgórze, na którym według legend w XVIII i XIX był ogromny, masowy cmentarz dla zwierząt i ludzi, którzy zmarli w czasie epidemii.

Podczas II wojny światowej kpr. Jan Sajchta z Krygu zginął podczas akcji partyzanckiej na dom członków ukraińskiej policji [potrzebne źródło]. Na pograniczu Lipinek i Rozdziela 17 sierpnia 1944 został ciężko ranny. Zaalarmowany strzałami oddział niemiecki przybył natychmiast na miejsce akcji i tu na podwórzu domu dobił partyzanta. W Krygu kilkakrotnie [potrzebne źródło] stacjonowały duże oddziały niemieckie, wymuszając kwaterunek u zamożniejszych chłopów.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Archeologia[edytuj | edytuj kod]

Osadnictwo istniało w tym miejscu przed X w. o czym świadczą wykopaliska w okolicach zamku[potrzebne źródło].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też: Głuchoniemcy.

Kryg 1377, Kryk, 1680. Podstawą przyjęcia nazwy była w średniowieczna forma Krїg, wg słownika Gotta, jest to nazwa osobowa od niem. Krieg[1].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona u podnóża Dubnakowej Góry (479 m n.p.m.) i Łysuli (551 m n.p.m.), w dolinie bezimiennego potoku stanowiącego lewobrzeżny dopływ Lipianki. Centrum wsi leży ok. 320 m n.p.m., zabudowania są na wysokości około 300–400 m n.p.m., a najwyżej położone zabudowania na wysokości ok. 400 m n.p.m. Zabudowania Krygu rozciągają się na północ i na południe od tzw. "Cesarskiej Drogi" z Gorlic do Dukli[2].

Architektura i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi znajduje się kilkadziesiąt szybów naftowych (obecnie w znacznej części likwidowanych). Historia wydobycia ropy naftowej w okolicy wsi sięga XIX wieku. Najbardziej znana - kopalnia "Petrol".

W centrum wsi znajduje się również kościół z lat 30. XX wieku. Parafia w Krygu powstała w 1930 roku, po odłączeniu się od Libuszy. Kościół powstał w latach 1932-34, pierwszym proboszczem był ksiądz Adam Chmiel. Wyposażenie wewnętrzne kościoła, w tym organy, zostało wykonane głównie za proboszcza Stanisława Gąsiorka.

Obok kościoła, w odległości około 300 metrów, znajduje się cmentarz. Cmentarz jest przedzielony lokalną drogą na część "starą" (groby głównie z lat 50.-70.) i nową (używana obecnie). W obydwu częściach znajdują się kaplice cmentarne.

Ponad miejscowym cmentarzem znajduje się wzgórze ze starym krzyżem wśród drzew. Prawdopodobnie było ono pierwotnym cmentarzem.

Przypisy

  1. Jerzy Czajkowski Łemkowie w historii i kulturze Karpat. ISBN 83-85195-59-9. 1992. "[...] Trzeba zwrócić uwagę, że wieś Kryg nad potokiem o tej samej nazwie istniała już ok. 1334-1338 na Spiszu koło Kieżmarku. Może więc Niemcy spissy przyczynili się do założenia gorlickiego Krygu" str. 59
  2. Historia Krygu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]