Krystyna Janda

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Krystyna Janda
Krystyna Janda by Foksal.jpg
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1952
Polska Starachowice, Polska
Małżonek (ka) Andrzej Seweryn (rozwód)
Edward Kłosiński (do 05.01.2008)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Strona domowa
Profil w bazie IMDb
Profil w bazie filmpolski.pl
Profil w bazie Stopklatka.pl
Gwiazda Krystyny Jandy w łódzkiej Alei Gwiazd

Krystyna Jolanta Janda (ur. 18 grudnia 1952 w Starachowicach) – polska aktorka filmowa i teatralna, prozaiczka i felietonistka, piosenkarka.

Spis treści

[edytuj] Biografia

Absolwentka Państwowego Liceum Plastycznego. W 1975 roku ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie. W teatrze zadebiutowała rolą Doriana Graya w Portrecie Doriana Graya Oscara Wilde'a oraz rolą Niny Zarzecznej w spektaklu Czajka Antoniego Czechowa.

Debiutem filmowym była rola Agnieszki w filmie Andrzeja Wajdy – Człowiek z marmuru (1976). Grywa najczęściej postacie kobiet silnych i zdecydowanych o bogatym życiu zewnętrznym. Do najbardziej znanych należą jej role w filmach: Człowiek z żelaza, Przesłuchanie oraz Kochankowie mojej mamy.

Od lat 80. gra nieprzerwanie w filmach kinowych i telewizyjnych oraz w sztukach teatralnych. Od 10 lat także reżyseruje w teatrze i telewizji. Ma na swoim koncie reżyserię filmu fabularnego Pestka, według kultowej powieści o miłości autorstwa Anki Kowalskiej. Przez krytyków filmowych został on uznany za jeden z najlepszych debiutów filmowych.[potrzebne źródło]

W teatrze zagrała około 60 ról od Antyku przez Szekspira do współczesnego repertuaru teatralnego polskiego i światowego. Przy czym ma na swoim koncie sukcesy właściwie we wszystkich gatunkach scenicznych. Największym sukcesem była Medea Eurypidesa. Główne role w Shirley Valentine i Edukacja Rity zagrała ponad 400 razy. Miała w swoim repertuarze wiele monodramów, z których każdy był sukcesem. Zagrała także około 45 ról od klasycznych do współczesnych w Teatrze Telewizji oraz około 50 ról w filmach fabularnych.

Jest jedną z ulubionych aktorek Andrzeja Wajdy. Poza "Człowiekiem z marmuru", kontynuowała współpracę z reżyserem w jego kolejnych dziełach, jak np.: Człowiek z żelaza, Dyrygent czy Bez znieczulenia.

Jest laureatką wielu nagród przyznawanych w Polsce, jak i na świecie. Za rolę w filmie Przesłuchanie otrzymała Złotą Palmę na festiwalu w Cannes, a za rolę w filmie Zwolnieni z życia Waldemara Krzystka - Nagrodę Srebrnej Muszli w San Sebastian. Za rolę w filmie niemiecko-francuskim Laputa Helmy Sanders-Brahms została nagrodzona na Festiwalu w Montrealu. Zagrała ponad dziesięć ról w filmach produkowanych w Europie, w tym, ostatnio, w obrazie Roberta Glińskiego pt. Wróżby Kumaka. Jednym z jej najnowszych wcieleń jest również postać Jadwigi Stańczakowej w najnowszym filmie Andrzeja Barańskiego pt. Parę osób, mały czas.

Gra, śpiewa, reżyseruje, pisze felietony, wydała 6 płyt i 5 książek. Wielokrotnie nagradzana jako najpopularniejsza i najbardziej ceniona aktorka w kraju. W ankietach przeprowadzanych w polskiej prasie na koniec XX wieku, została wybrana przez widzów największą polską aktorką stulecia.[potrzebne źródło]

W 2000 roku odbyła jedną z największych tras teatralnych w historii polskiego teatru / Sto twarzy Krystyny Jandy - tourne zorganizowane i sponsorowane przez Radio ZET/.48 spektakli w 8 największych miastach Polski w 2 miesiące.

Postanowieniem Prezydenta RP z dnia 18 października 2002, w uznaniu wybitnych zasług dla rozwoju Telewizji Polskiej, została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[1].

W 2005 roku podjęła też – jako jedna z pierwszych – wyzwanie stworzenia własnego, prywatnego teatru w Warszawie, Teatru Polonia.[2] Jest również fundatorką i Prezesem Zarządu Fundacji Krystyny Jandy na Rzecz Kultury.[3]

W maju 2006 roku otrzymała nagrodę "Medaille Charlemagne pour des Medias Europeens" (Medal Karola Wielkiego Europejska nagroda mediów) za wybitny dorobek aktorski, zaangażowanie w europejskie porozumienie między Wschodem i Zachodem oraz walkę o równouprawnienie kobiet.

W tym samym roku za rolę Tonki Babić w spektaklu Ucho, gardło, nóź (w jej własnej reżyserii) została nagrodzona prestiżowym Feliksem Warszawskim.

5 stycznia 2008 została wdową po Edwardzie Kłosińskim, którego poślubiła w 1981 roku. Jest matką trójki dzieci: córki Marii Seweryn oraz dwóch synów, Adama i Andrzeja Kłosińskich. Mieszka w podwarszawskim Milanówku. Pisuje felietony m.in. do magazynu "Poradnik Domowy".

[edytuj] Dorobek artystyczny

[edytuj] Wybrana filmografia

[edytuj] Seriale

[edytuj] Wybrane spektakle

[edytuj] Książki

[edytuj] Nagrody

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 M.P.2003.6.81 - pkt 4.
  2. ↑ http://www.teatrpolonia.pl/
  3. ↑ http://www.teatrpolonia.pl/fundacja
  4. ↑ [1]

[edytuj] Linki zewnętrzne


Nagrody
Poprzednik
Meryl Streep
za Krzyk w ciemności		 Festiwal Filmowy w Cannes
− Najlepsza aktorka
1990
za Przesłuchanie		 Następca
Irène Jacob
za Podwójne życie Weroniki
Poprzednik
Krystyna Feldman
za Mój Nikifor		 FPFF w Gdyni dla aktorki pierwszoplanowej
2005
za Parę osób, mały czas
(Wraz z Karoliną Gruszką za Kochankowie z Marony)		 Następca
Jowita Budnik
za Plac Zbawiciela
Poprzednik
Nagrody nie przyznano		 FPFF w Gdyni dla aktorki pierwszoplanowej
1990
za Przesłuchanie		 Następca
Ryszarda Hanin
za Jeszcze tylko ten las
Poprzednik
Michał Rosa
za Gorący czwartek		 FPFF w Gdyni za debiut reżyserski
1995
za Pestka
(Wraz z Jarosławem Żamojdą za Młode wilki)		 Następca
Paweł Łoziński
za Kratka
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Krystyna_Janda”