Krystyna Moszumańska-Nazar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Krystyny Moszumańskiej-Nazar

Krystyna Moszumańska-Nazar (ur. 5 września 1924 we Lwowie, zm. 27 września 2008 w Krakowie) – polska kompozytorka, profesor i rektor (1987-1993) krakowskiej Akademii Muzycznej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczęszczała do lwowskiej szkoły sióstr benedyktynek ormiańskich[1], szkoły muzycznej Anny Niementowskiej we Lwowie, następnie do lwowskiego konserwatorium. Po wojnie zmuszona do opuszczenia Lwowa anektowanego przez ZSRR osiadła w Krakowie, gdzie skończyła studia w PWSM jako uczennica Jana Hoffmana w klasie fortepianu i Stanisława Wiechowicza w klasie kompozycji.

Po studiach uczyła fortepianu i teorii w Liceum Muzycznym w Krakowie; wśród jej uczniów byli m.in.: Katarzyna Gärtner, Wojciech Karolak, Krzysztof Meyer i przyszły "skald" Andrzej Zieliński. Od 1963 uczyła w PWSM w Krakowie, obecnej Akademii Muzycznej. W 1975 została dziekanem, w 1978 prorektorem, a w 1987 rektorem tej uczelni (do 1993). Dzięki niej szkoła uzyskała obecną siedzibę, w centrum miasta, w byłym gmachu KW PZPR.

Główne nagrody uzyskane na międzynarodowych konkursach w 1961 i 1962 roku zwróciły na nią uwagę środowiska. Konsekwencją było pierwsze wykonanie na festiwalu "Warszawska Jesień" w 1963. W niedługim czasie zdobyła rangę najwybitniejszej polskiej kompozytorki po Grażynie Bacewicz. Utwory z lat sześćdziesiątych utrzymane były w nurcie sonoryzmu, w późniejszych do głosu doszła umiarkowana tradycja. Charakterystyczne dla kompozytorki było częste i pomysłowe używanie perkusji.

Los tak sprawił, że byłam w bliskim kontakcie z bardzo dobrymi perkusistami polskimi, przede wszystkim jazzowymi, jak i wirtuozami w ogóle: M. Ptaszyńska, J. Pilch, J. Stefański, L.H. Stevens, którzy swoją wirtuozerią i kreacjami zainspirowali mnie w tym obszarze. Zwracali się do mnie o napisanie utworów dla nich. Twierdzili, że czuję perkusję, wykonywali te utwory. I tak powstały 3 Etiudy na perkusję solo, From end to end percussion, Fantazja na marimbafon solo, Warianty na fortepian i perkusję, Interpretacje na flet, taśmę i perkusję czy wreszcie utwór dla pięciu perkusistów Music for five. Ważną rolę perkusja odgrywa też w takich utworach kameralnych jak Pieśń nad Pieśniami, Wyzwanie, Bel canto, Hexaedre, Pour orchestre, Rapsod II, Wariacje koncertujące na flet i orkiestrę kameralną, czy wreszcie Koncert na orkiestrę[2].

W 2009 roku Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej został w całości poświęcony pamięci Krystyny Moszumańskiej-Nazar[3].

Skomponowała ok. 70 utworów, m.in.:

  • Hexaèdre na orkiestrę (1960)
  • Muzyka na smyczki (1962)
  • Exodus na orkiestrę (1964)
  • Fresk I (1988), II (1992) i III „Lwowski” (1993)na orkiestrę symfoniczną
  • Leggiero e mobile na orkiestrę (1996), Kraków 1997
  • Variazioni concertanti na flet i orkiestrę kameralną (1965/1966)
  • Koncert na perkusję i orkiestrę (1998)
  • Madonny polskie na chór mieszany i orkiestrę, do sł. Jerzego Harasymowicza-Broniuszyca (1974)
  • utwory kameralne, wokalne

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W 1999 roku odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[4]. Wcześniej, w 1993, otrzymała Krzyż Oficerski tego orderu[5].

Przypisy

  1. Krystyna Moszumańska-Nazar 1924-2008, Gazeta Wyborcza Kraków, 30.03.2009
  2. K. Moszumańska-Nazar O roli perkusji i traktowaniu jej w moich utworach, cytowane z: K. Kasperek Krystyna Moszumańska-Nazar. Katalog tematyczny utworów, Kraków: Akademia Muzyczna w Krakowie 2004, s. 154.
  3. "Dni kompozytorów" (pol.). Dziennik Polski, 26 maja 2009. [dostęp 26 maja 2009].
  4. Monitor Polski, poz. 16
  5. Monitor Polski, poz. 9

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lesław Czapliński «De color concentionis, albo o stylistycznej tożsamości autora. Krystyna Moszumańska-Nazar, klasyk sonoryzmu» w: OPCJE 1/2009
  • Lwowskie geny osobowości twórczej. Rozmowy z Krystyną Moszumańską-Nazar przeprowadziła Małgorzata Woźna-Stankiewicz, Kraków:Musica Iagellonica 2007
  • Katarzyna Kasperek Krystyna Moszumańska-Nazar. Katalog tematyczny utworów, Kraków: Akademia Muzyczna w Krakowie 2004

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]