Krzemień pasiasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
krzemień pasiasty

Krzemień pasiasty – ozdobna odmiana krzemienia odznaczająca się koncentrycznym, mniej lub bardziej regularnym ułożeniem ciemnych i jasnych smug lub warstewek, często tworzących bardzo atrakcyjny wzór.

W Polsce występuje w postaci konkrecji (do 2 m) lub warstw w obrębie skał górnojurajskich (oksford, kimeryd), głównie w rejonie Krzemionek Opatowskich oraz w północno-wschodnim obrzeżeniu Gór Świętokrzyskich[1]. Rzadziej spotykany jest w skałach górnojurajskich pozostałych części obrzeża Gór Świętokrzyskich[1]. Występuje też na wtórnych złożach, przyniesiony tam przez lądolód[1]. Głównym składnikiem polskiego krzemienia pasiastego jest krzemionka (95%), a w jej obrębie dominuje kwarc, natomiast chalcedon występuje podrzędnie[1]. Pasiastość wynika ze zmiennej liczby mikroporów, partie jaśniejsze mają ich dużo, a ciemniejsze - mniej[1]. Geneza polskich krzemieni pasiastych nie jest do końca wyjaśniona, sądzi się jednak, że powstały one w osadach dna morskiego w czasie sedymentacji lub tuż po niej, a źródłem krzemionki być może mogły być roztwory hydrotermalne[1].

Wydobywany już w neolicie i wczesnej epoce brązu w rejonie Sandomierza; Iłży i Ostrowca Świętokrzyskiego – używany był do wyrobu siekierek o znaczeniu magicznym i obrzędowym.

Krzemień pasiasty posiada trzy najważniejsze cechy kamienia jubilerskiego: rzadkość występowania, dekoracyjność i odpowiednią twardość.

Stosowanie krzemienia w biżuterii zapoczątkował w 1972 roku sandomierski złotnik Cezary Łutowicz pod wpływem prof. Zdzisława Migaszewskiego, geologa i wykładowcy na Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach[2]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Paweł Król, Zdzisław Migaszewski. Rodzaje, występowanie i geneza krzemieni. Zarys Problematyki. Historia krzemienia. Muzeum Narodowe w Kielcach, 2009
  2. Magdalena Głąb: Biżuteria z krzemienia pasiastego Cezarego Łutowicza i innych artystów polskich, Praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. KUL, dr hab. Agnieszki Bender, Lublin 2009, str. 39

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons