Order Krzyża Wolności (Estonia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Krzyż Wolności (Estonia))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Order Krzyża Wolności
Vabadusrist
Awers
Awers krzyża III kategorii, I klasy
Awers
Awers krzyża II kategorii, II klasy
Rewers
Rewers krzyża II kategorii, III klasy
Ustanowiono 24 lutego 1919
Wydano 3224 ordery
Projektant Nikolai Triik
Odmiany Orderu Krzyża Wolności z podziałem na kategorie i klasy
Kolumna Zwycięstwa w Wojnie o Niepodległość w Tallinnie z centralnym motywem w kształcie Orderu Krzyża Wolności
Estoński pułkownik Voldemar Karl Koht odznaczony Orderem Krzyża Wolności II kat. III kl.

Order Krzyża Wolności[1] (est. Vabadusrist) – najwyższe estońskie odznaczenie wojskowe ustanowione w 1919.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order Krzyża Wolności został ustanowiony 24 lutego 1919[2] roku przez ówczesnego premiera Estonii Konstantina Pätsa w celu uhonorowania osób zasłużonych w wojnie o niepodległość Estonii i dzielił się na trzy kategorie:

  • I kategoria – nadawana za służbę wojskową
  • II kategoria – nadawana za bohaterstwo i odwagę w boju
  • III kategoria – nadawana osobom cywilnym

Każda z kategorii dzieliła się na trzy klasy. Projektantem odznaczenia był artysta estoński Nikolai Triik (1884-1940)[3]. Pierwsze nadania miały miejsce w sierpniu 1919 (7 krzyży)[3]. Odznaczonymi byli oficerowie Amerykańskiego Czerwonego Krzyża, którzy wsparli Estonię w wojnie o niepodległość. W okresie międzywojennym Orderem Krzyża Wolności zostały odznaczone 3224 osoby[3], m.in. wielu Polaków, Anglików, Duńczyków, Estończyków, Finów, Łotyszy, Niemców bałtyckich, Rosjan, Szwedów i innych. Odznaczonym Orderem Krzyża Wolności przysługiwało w okresie międzywojennym wiele przywilejów.

W 1925[3] Parlament Estonii, Riigikogu, zatwierdził ustawę kończącą nadawanie Orderu Krzyża Wolności, ponieważ uznano, iż wszystkie osoby, które zasłużyły się podczas wojny Estonii o niepodległość zostały już uhonorowane. Zachowano jednak możliwość dalszego wręczania Orderu Krzyża Wolności, ale wyłącznie jako odznaczenia wojennego[3]. Możliwość taka została utrzymana do czasów obecnych. W okresie okupacji sowieckiej (1940-1991) odznaczenie nie było nadawane. Ostatnim żyjącym kawalerem orderu był Karl Jaanus zmarły 6 października 2000[3] roku w Estonii. W 1998 Poczta Estonii wydała znaczek pocztowy z wizerunkiem Krzyża Wolności[4], a na wiosnę 2005[3] Parlament Estoński postanowił, że zostanie wzniesiony pomnik ku czci poległych w wojnie Estonii o niepodległość. Pomnik ten powstał w 2009[3], a jego głównym elementem jest wyobrażenie Krzyża Wolności.

Opis odznaki[edytuj | edytuj kod]

Odznaką Orderu Krzyża Wolności jest krzyż łaciński z umieszczonym pośrodku medalionem wyobrażającym zbrojne w miecz ramię i literę „E”[2] (w wersji dla osób cywilnych tylko literę „E”). Kolor krzyża różni się w zależności od kategorii:

  • EST Cross of Liberty Military Leadership.png kategoria nadawana za służbę wojskową: kolor emalii biały, medalion czarny, kolor wstążki czarny z niebieskim i białym paskiem wzdłuż obu brzegów wstążki
  • EST Cross of Liberty Personal Courage.png kategoria nadawana za bohaterstwo na polu walki: kolor emalii czarny, medalion czerwony, kolor wstążki niebieski z czarnym i białym paskiem wzdłuż obu brzegów wstążki
  • EST Cross of Liberty Civilian Service.png kategoria nadawana cywilom: kolor emalii niebieski, medalion biały, kolor wstążki biały z niebieskim i czarnym paskiem wzdłuż obu brzegów wstążki.

Każda z kategorii dzieliła się na trzy klasy:

  • I klasa: obramowanie krzyża złote
  • II klasa: obramowanie krzyża srebrne
  • III klasa obramowanie krzyża czarne.

Rewers krzyża był identyczny z awersem, tyle że w medalionie znajdowała się data ustanowienia odznaczenia (24/II/1919).

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Krzyża Wolności (Estonia).

Pomiędzy odznaczonymi Orderem Krzyża Wolności byli[3]:

Odznaczono także miasto Verdun[3] we Francji i groby nieznanego żołnierza we Francji, Wielkiej Brytanii i we Włoszech[3] w uznaniu bohaterstwa żołnierzy alianckich podczas Wielkiej Wojny.

Lista Polaków odznaczonych Orderem Krzyża Wolności[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Wolności (Estonia).

Przypisy

  1. Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak. Warszawa-Kraków: Główna Księgarnia Wojskowa, Drukarnia Narodowa, 1939, s. 323.
  2. 2,0 2,1 Robert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, wyd. 2. Waszyngton 1974, str. 124
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 War of Independence and the Cross of Liberty
  4. Michel Europa-Katalog. Nordeuropa (Estland), Schwaneberger Verlag GMBH, Unterschleissheim 2009, ISBN 978-3-87858-884-9

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]