Krzyż Zesłańców Sybiru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krzyż Zesłańców Sybiru
Awers
Awers i miniaturka
Rewers
Rewers
Baretka
Baretka
Ustanowiono 17 października 2003
Wielkość 40 × 40 mm
Powyżej Gwiazdy
Równorzędne inne (resortowe, niepaństwowe, prywatne) w/g kolejności otrzymania

Krzyż Zesłańców Sybiru – polskie odznaczenie państwowe nadawane przez Prezydenta RP.

Krzyż Zesłańców Sybiru został ustanowiony ustawą z dnia 17 października 2003 roku[1] jako "wyraz narodowej pamięci o obywatelach polskich deportowanych w latach 1939–1956 na Syberię, do Kazachstanu i północnej Rosji, w hołdzie dla ich męczeństwa oraz wierności ideałom wolności i niepodległości".

Kolejne akty wykonawcze określiły szczegóły trybów postępowania i wyglądu odznaczenia[2][3].

Zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

Krzyż Zesłańców Sybiru jest nadawany osobom, które w chwili deportacji posiadały obywatelstwo polskie, oraz dzieciom tych osób urodzonym na zesłaniu. Może być nadawany również osobom, które więzione w łagrach, obozach i miejscach zsyłek jako obywatele polscy, w chwili nadawania im Krzyża, posiadają obywatelstwo innego państwa. Krzyż jest nadawany osobom żyjącym w dniu wejścia ustawy w życie (1 stycznia 2004).

Krzyż nadaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego lub Ministra Spraw Zagranicznych.

Opis odznaki[edytuj | edytuj kod]

Odznaką Krzyża jest krzyż równoramienny wykonany z metalu, srebrzony i oksydowany. Wymiar krzyża wynosi 40 x 40 mm. Ramiona krzyża są w obramowaniu. W środku krzyża na dwóch skrzyżowanych złoconych mieczach, skierowanych ostrzem w dół, umieszczona jest czerwono emaliowana tarcza herbowa z orłem według wzoru godła Polski z 1990 (w koronie). Tarcza otoczona jest z trzech stron zerwanym łańcuchem. Na odwrotnej stronie Krzyża, na środku, umieszczony jest dwuwierszowy napis: ZESŁAŃCOM / SYBIRU.

Krzyż zawieszony jest na zielonej wstążce szerokości 40 mm z pionowym biało-czerwonym paskiem pośrodku o szerokości 18 mm.

Krzyż nosi się na lewej stronie piersi po innych odznaczeniach państwowych.

Słynne nadania[edytuj | edytuj kod]

26 marca 2006 Krzyż został przyznany przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Wojciechowi Jaruzelskiemu, który w 1940 został zesłany na Syberię. Po ujawnieniu tego faktu przez TVN, kancelaria prezydencka oświadczyła, że Jaruzelski został odznaczony przez pomyłkę, gdyż „Prezydent akceptował tylko postanowienia, nie zaś listy osób” i nie zdawał sobie sprawy, że na liście występuje Wojciech Jaruzelski[4]. Zdarzenie to wywołało falę ironicznych komentarzy polityków opozycji i mediów, zaś po tym oświadczeniu Jaruzelski zwrócił otrzymane odznaczenie[5].

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 17 października 2003 r. o ustanowieniu Krzyża Zesłańców Sybiru (Dz. U. z 2003 r. Nr 225, poz. 2230)
  2. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 stycznia 2004 r. w sprawie nadawania Krzyża Zesłańców Sybiru (Dz. U. z 2004 r. Nr 13, poz. 112)
  3. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 sierpnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadawania Krzyża Zesłańców Sybiru (Dz. U. z 2011 r. Nr 186, poz. 1103)
  4. Szef kancelarii: Prezydent nieświadomie odznaczył Jaruzelskiego
  5. Generał Jaruzelski odesłał Krzyż prezydentowi