Krzysztof Opaliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Krzysztof Opaliński
Krzysztof Opaliński
Krzysztof Opaliński
Łodzia
Łodzia
Data urodzenia 21 stycznia 1611
Miejsce urodzenia Sieraków
Data śmierci 6 grudnia 1655
Miejsce śmierci Włoszakowice
Rodzina Opalińscy
Rodzice Piotr Opaliński
Zofia Kostka
Małżeństwo Teresa Czarnkowska
Dzieci z Teresą Czarnkowską:
Piotr Adam Opaliński
Jan Karol Opaliński
Zofia Krystyna Opalińska
Teodora Konstancja Opalińska
Ludwika Maria Opalińska
Franciszka Teodora Opalińska
Sarkofag Krzysztofa Opalińskiego w Zamku w Sierakowie
Tył sarkofagu Krzysztofa Opalińskiego z wypisaną datą urodzenia i śmierci

Krzysztof Opaliński (ur. 21 stycznia 1611, zm. 6 grudnia 1655) – poeta, rzymski katolik, od 1637 wojewoda poznański, marszałek Trybunału Koronnego w 1641 roku[1], jeden z przywódców opozycji magnackiej przeciw Władysławowi IV i Janowi Kazimierzowi.

W 1644 stał na czele polskiego poselstwa do Paryża. Był wysłannikiem króla, zastępował go podczas zawarcia małżeństwa per procura z Ludwiką Marią Gonzagą i przywiózł młodą królową do Polski. Podczas potopu szwedzkiego poddał Wielkopolskę Szwedom (1655).

Autor wydanych anonimowo „Satyr” (1650) piętnujących rozliczne wady Rzeczypospolitej, będących jak uważali jego przeciwnicy niezamierzonym opisem wad samego autora.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Syn Piotra Opalińskiego. Poślubił Teresę Czarnkowską 28 maja 1634 r. Miał dwóch synów: Piotra Adama Opalińskiego i Jana Karola Opalińskiego i 4 córki. Razem ze swoim bratem Łukaszem Opalińskim studiował w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu (1620-1625). Następnie w latach 1626-1630 przebywał za granica (min. Leuven, Orlean, Padwa). Po powrocie do Polski objął stanowisko starosty śremskiego. Rozpoczął także aktywny udział na scenie politycznej. W 1637 r. przejął pozycję wojewody poznańskiego po zmarłym wuju Janie Opalińskim. W 1647 roku odkupił miasteczko Sieraków od swojego brata Łukasza i przeprowadził się tam. W 1650 otworzył pierwsze gimnazjum wspólnie z Janem Amosem Komeńskim. W kolejnych latach współzawodniczył z Bogusławem Leszczyńskim o starostwo nad Wielkopolską. Był elektorem Jana II Kazimierza w 1648 roku z województwa poznańskiego[2] Na Sejmie w 1654 r. uczestniczył w koalicji magnackiej zawiązanej razem z Januszem Radziwłłem, Janem Leszczyńskim i Jerzym Lubomirskim, zmierzającej do obalenia króla[3]. Zmarł w 1655 r. we Włoszakowicach w wieku 45 lat. Pochowany razem ze swoim ojcem w katakumbach kościoła w Sierakowie. W 1995 r. sarkofag przeniesiono do Zamku w Sierakowie.

Potop Szwedzki[edytuj | edytuj kod]

Podczas 'potopu szwedzkiego' Bogusław Leszczyński dostał rozkaz obrony terenów Wielkopolski. Jednak w lipcu 1655 r. wyjechał on z Wielkopolski z powodu choroby[4] i obowiązek obrony spadł na Krzysztofa Opalińskiego. Dnia 24 lipca wraz z 14 tysięczną armią pospolitego ruszenia szlachty wielkopolskiej spotkał się z armią szwedzką pod Ujściem. Mimo bardzo dobrej pozycji strategicznej Andrzej Grudziński wydał rozkaz ewakuacji, dzięki czemu Szwedzi zajęli ich dogodne pozycje strategiczne. Panika, która pojawiła się w obozie polskim zmusiła Krzysztofa Opalińskiego, Andrzeja Grudzińskiego oraz innych mniejszych magnatów wielkopolskich, do podpisania w dniu 25 lipca 1655 r. kapitulacji. Podpisany dokument przekazywał Karolowi Gustawowi pełną władzę nad województwami poznańskim i kaliskim oraz całością dóbr państwowych i kościelnych oraz miasta. Karol Gustaw z kolei obiecywał zachowanie dotychczasowych swobód. Oddając się pod protekcję magnaci chcieli uniknąć walki we własnych majętnościach, liczyli też na pomoc w trwającej wojnie z carem i Chmielnickim.

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Krzysztof Opaliński

Przypisy

  1. Herbarz polski, t. I, Lipsk 1839-1846, s. 380.
  2. Elektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektorów Jana Kazimierza roku 1648, Jana III. roku 1674, Augusta II. roku 1697, i Stanisława Augusta roku 1764, najjaśniejszych Królów Polskich, Wielkich Książąt Litewskich, i.t.d. / ułożył i wydał Oswald Zaprzaniec z Siemuszowej Pietruski, Lwów 1845, s. 253.
  3. Ludwik Kubala „Wojna moskiewska R. 1654-1655” Warszawa, Gebethner i Wolff, 1910 seria: „Szkice Historyczne” 3, s. 104 i 370 [1].
  4. Ludwik Kubala „Wojna szwecka w roku 1655 i 1656” Lwów, Ossolineum, 1880, seria: „Szkice Historyczne” 4 str. 80 [2]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kate Wilson, The Politics of Toleration Among the Szlachta of Great Poland: Rafał Leszczyński (1579-1636) and Krzysztof Opaliński (1609-55), Slovo 14/2002
  2. Michael J. Mikoś, Polish Baroque and Enlightenment Literature: An Anthology. Ed. Michael J. Mikoś. Columbus, Ohio/Bloomington, Indiana: Slavica Publishers. 1996. 104-108. ISBN 0-89357-266-7 (contains a short biography and „Satire III: On Burdens and Oppressions of Peasants in Poland.”)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Jan Opaliński
POL województwo poznańskie IRP COA.svg Wojewoda poznański
1637-1655
POL województwo poznańskie IRP COA.svg Następca
Jan Leszczyński