Krzysztof Opaliński
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: Artykuł wymaga poszerzenia. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Krzysztof Opaliński | |
 Krzysztof Opaliński |
|
 Łodzia |
|
| Data urodzenia | 21 stycznia 1611 |
| Miejsce urodzenia | Sieraków |
| Data śmierci | 6 grudnia 1655 |
| Miejsce śmierci | Włoszakowice |
| Rodzina | Opalińscy |
| Rodzice | Piotr Opaliński Zofia Kostka |
| Małżeństwo | Teresa Czarnkowska |
| Dzieci | z Teresą Czarnkowską: Piotr Adam Opaliński Jan Karol Opaliński Zofia Krystyna Opalińska Teodora Konstancja Opalińska Ludwika Maria Opalińska Franciszka Teodora Opalińska |
Krzysztof Opaliński (ur. 21 stycznia 1611, zm. 6 grudnia 1655) – poeta, rzymski katolik, od 1637 wojewoda poznański, jeden z przywódców opozycji magnackiej przeciw Władysławowi IV i Janowi Kazimierzowi.
W 1644 stał na czele polskiego poselstwa do Paryża. Był wysłannikiem króla, zastępował go podczas zawarcia małżeństwa per procura z Ludwiką Marią Gonzagą i przywiózł młodą królową do Polski. Podczas potopu szwedzkiego poddał Wielkopolskę Szwedom (1655).
Autor wydanych anonimowo „Satyr” (1650) piętnujących rozliczne wady Rzeczypospolitej, będących jak uważali jego przeciwnicy niezamierzonym opisem wad samego autora.
Spis treści |
Biografia[edytuj]
Syn Piotra Opalińskiego. Poślubił Teresę Czarnkowską 28 maja 1634 r. Miał dwóch synów: Piotra Adama Opalińskiego i Jana Karola Opalińskiego i 4 córki. Razem ze swoim bratem Łukaszem Opalińskim studiował w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu (1620-1625). Następnie w latach 1626-1630 przebywał za granica (min. Leuven, Orlean, Padwa). Po powrocie do Polski objął stanowisko starosty śremskiego. Rozpoczął także aktywny udział na scenie politycznej. W 1637 r. przejął pozycję wojewody poznańskiego po zmarłym wuju Janie Opalińskim. W 1647 roku odkupił miasteczko Sieraków od swojego brata Łukasza i przeprowadził się tam. W 1650 otworzył pierwsze gimnazjum wspólnie z Janem Amosem Komeńskim. W kolejnych latach współzawodniczył z Bogusławem Leszczyńskim o starostwo nad Wielkopolską. Kiedy w 1648 r. w Polsce wybrano Jana Kazimierza jako króla, dołączył do opozycji przeciwko niemu. Na Sejmie w 1654 r. uczestniczył w koalicji magnackiej zawiązanej razem z Januszem Radziwłłem, Janem Leszczyńskim i Jerzym Lubomirskim, zmierzającej do obalenia króla[1]. Zmarł w 1655 r. we Włoszakowicach w wieku 45 lat. Pochowany razem ze swoim ojcem w katakumbach kościoła w Sierakowie. W 1995 r. sarkofag przeniesiono do Zamku w Sierakowie.
Potop Szwedzki[edytuj]
Podczas 'potopu szwedzkiego' Bogusław Leszczyński dostał rozkaz obrony terenów Wielkopolski. Jednak w lipcu 1655 r. wyjechał on z Wielkopolski z powodu choroby[2] i obowiązek obrony spadł na Krzysztofa Opalińskiego. Dnia 24 lipca wraz z 14 tysięczną armią pospolitego ruszenia szlachty wielkopolskiej spotkał się z armią szwedzką pod Ujściem. Mimo bardzo dobrej pozycji strategicznej Andrzej Grudziński wydał rozkaz ewakuacji, dzięki czemu Szwedzi zajęli ich dogodne pozycje strategiczne. Panika, która pojawiła się w obozie polskim zmusiła Krzysztofa Opalińskiego, Andrzeja Grudzińskiego oraz innych mniejszych magnatów wielkopolskich, do podpisania w dniu 25 lipca 1655 r. kapitulacji. Podpisany dokument przekazywał Karolowi Gustawowi pełną władzę nad województwami poznańskim i kaliskim oraz całością dóbr państwowych i kościelnych oraz miasta. Karol Gustaw z kolei obiecywał zachowanie dotychczasowych swobód. Oddając się pod protekcję magnaci chcieli uniknąć walki we własnych majętnościach, liczyli też na pomoc w trwającej wojnie z carem i Chmielnickim.
Przypisy
- ↑ Ludwik Kubala „Wojna moskiewska R. 1654-1655” Warszawa, Gebethner i Wolff, 1910 seria: „Szkice Historyczne” 3, s. 104 i 370 [1].
- ↑ Ludwik Kubala „Wojna szwecka w roku 1655 i 1656” Lwów, Ossolineum, 1880, seria: „Szkice Historyczne” 4 str. 80 [2]
Bibliografia[edytuj]
- Kate Wilson, The Politics of Toleration Among the Szlachta of Great Poland: Rafał Leszczyński (1579-1636) and Krzysztof Opaliński (1609-55), Slovo 14/2002
- Michael J. Mikoś, Polish Baroque and Enlightenment Literature: An Anthology. Ed. Michael J. Mikoś. Columbus, Ohio/Bloomington, Indiana: Slavica Publishers. 1996. 104-108. ISBN 0-89357-266-7 (contains a short biography and „Satire III: On Burdens and Oppressions of Peasants in Poland.”)
Linki zewnętrzne[edytuj]
| Poprzednik Jan Opaliński |
 |
Wojewoda poznański 1637-1655 |
|
Następca Jan Leszczyński |
