Krzysztof Opaliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krzysztof Opaliński
Krzysztof Opaliński
Krzysztof Opaliński
Łodzia
Łodzia
Data urodzenia 21 stycznia 1611
Miejsce urodzenia Sieraków
Data śmierci 6 grudnia 1655
Miejsce śmierci Włoszakowice
Rodzina Opalińscy
Rodzice Piotr Opaliński
Zofia Kostka
Małżeństwo Teresa Czarnkowska
Dzieci z Teresą Czarnkowską:
Piotr Adam Opaliński
Jan Karol Opaliński
Zofia Krystyna Opalińska
Teodora Konstancja Opalińska
Ludwika Maria Opalińska
Franciszka Teodora Opalińska
Sarkofag Krzysztofa Opalińskiego w Zamku w Sierakowie
Tył sarkofagu Krzysztofa Opalińskiego z wypisaną datą urodzenia i śmierci

Krzysztof Opaliński (ur. 21 stycznia 1611, zm. 6 grudnia 1655) – poeta, rzymski katolik, od 1637 wojewoda poznański, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1641 roku[1], jeden z przywódców opozycji magnackiej przeciw Władysławowi IV i Janowi Kazimierzowi.

Podczas potopu szwedzkiego poddał Wielkopolskę Szwedom (1655).

Autor wydanych anonimowo „Satyr” (1650) piętnujących rozliczne wady Rzeczypospolitej, [2] będących w opinii jego przeciwników niezamierzonym opisem wad samego autora[3].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Syn Piotra Opalińskiego. Poślubił Teresę Czarnkowską 28 maja 1634 r. Miał dwóch synów: Piotra Adama Opalińskiego i Jana Karola Opalińskiego i 4 córki. Razem ze swoim bratem Łukaszem Opalińskim studiował w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu (1620-1625). Następnie w latach 1626-1630 przebywał za granicą (min. Leuven, Orlean, Padwa). Po powrocie do Polski objął stanowisko starosty śremskiego. Rozpoczął także aktywny udział na scenie politycznej. W 1637 r. przejął pozycję wojewody poznańskiego po zmarłym wuju Janie Opalińskim. W 1644 roku stał na czele polskiego poselstwa do Paryża. Był wysłannikiem króla, zastępował go podczas zawarcia małżeństwa per procura z Ludwiką Marią Gonzagą i przywiózł młodą królową do Polski. W 1647 roku odkupił miasteczko Sieraków od swojego brata Łukasza i przeprowadził się tam. W 1650 otworzył pierwsze gimnazjum wspólnie z Janem Amosem Komeńskim. W kolejnych latach współzawodniczył z Bogusławem Leszczyńskim o starostwo nad Wielkopolską. Był elektorem Jana II Kazimierza w 1648 roku z województwa poznańskiego[4] Na Sejmie w 1654 r. uczestniczył w koalicji magnackiej zawiązanej razem z Januszem Radziwłłem, Janem Leszczyńskim i Jerzym Lubomirskim, zmierzającej do obalenia króla[5]. Zmarł w 1655 r. we Włoszakowicach w wieku 45 lat. Pochowany razem ze swoim ojcem w katakumbach kościoła w Sierakowie. W 1995 r. sarkofag przeniesiono do Zamku w Sierakowie.

Kapitulacja pod Ujściem[edytuj | edytuj kod]

Podczas 'potopu szwedzkiego' podkanclerzy Bogusław Leszczyński dostał rozkaz obrony terenów Wielkopolski. Jednak w lipcu 1655 r. wyjechał on z Wielkopolski z powodu choroby[6] i obowiązek obrony spadł na Krzysztofa Opalińskiego. Dnia 24 lipca wraz z 14 tysięczną armią pospolitego ruszenia szlachty wielkopolskiej spotkał się z armią szwedzką pod Ujściem. Mimo bardzo dobrej pozycji strategicznej Andrzej Grudziński wydał rozkaz ewakuacji, dzięki czemu Szwedzi zajęli ich dogodne pozycje strategiczne. Panika, która pojawiła się w obozie polskim zmusiła Krzysztofa Opalińskiego, Andrzeja Grudzińskiego oraz innych mniejszych magnatów wielkopolskich, do podpisania w dniu 25 lipca 1655 r. kapitulacji. Podpisany dokument przekazywał Karolowi Gustawowi pełną władzę nad województwami poznańskim i kaliskim oraz całością dóbr państwowych i kościelnych oraz miasta. Karol Gustaw z kolei obiecywał zachowanie dotychczasowych swobód. Oddając się pod protekcję magnaci chcieli uniknąć walki we własnych majętnościach, liczyli też na pomoc w trwającej wojnie z carem i Chmielnickim.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kate Wilson, The Politics of Toleration Among the Szlachta of Great Poland: Rafał Leszczyński (1579-1636) and Krzysztof Opaliński (1609-55), Slovo 14/2002
  2. Michael J. Mikoś, Polish Baroque and Enlightenment Literature: An Anthology. Ed. Michael J. Mikoś. Columbus, Ohio/Bloomington, Indiana: Slavica Publishers. 1996. 104-108. ISBN 0-89357-266-7 (contains a short biography and „Satire III: On Burdens and Oppressions of Peasants in Poland.”)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Jan Opaliński
POL województwo poznańskie IRP COA.svg Wojewoda poznański
1637-1655
POL województwo poznańskie IRP COA.svg Następca
Jan Leszczyński