Krzywosądz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Krzywosądz
drewniany kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP
drewniany kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat radziejowski
Gmina Dobre
Strefa numeracyjna (+48) 54
Tablice rejestracyjne CRA
SIMC 0862109
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Krzywosądz
Krzywosądz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzywosądz
Krzywosądz
Ziemia 52°42′13″N 18°35′08″E/52,703611 18,585556Na mapach: 52°42′13″N 18°35′08″E/52,703611 18,585556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Grób Heleny z Góreckich Modlińskiej, wnuczki Adama Mickiewicza pochowanej na terenie kościoła

Krzywosądzwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Dobre.

Po wojnie siedziba gminy Sędzin. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Wieś najprawdopodobniej istniała już w XIII wieku, a jej nazwa pochodzi od nazwiska rodziny Krzywosądów herbu Niesobia. W XVI wieku majątek ziemski w Krzywosądzy należał do rodziny Zakrzewskich, a później Niemojewskich. W roku 1720 majątek kupił Joachim Modliński. Krzywosądz znajdował się w rękach tej rodziny do początku XX wieku.

W roku 1827 było tu 17 domów i 160 mieszkańców. W roku 1881 właścicielem Krzywosądza był Józef Modliński. Majątek miał powierzchnię 2193 mórg, w tym 419 mórg lasu i 224 morgi nieużytków.

19 lutego 1863 w czasie powstania styczniowego doszło do bitwy pod Krzywosądzem między oddziałami rosyjskimi a powstańcami styczniowymi pod dowództwem Ludwika Mierosławskiego[1]. Po bitwie miejscowości Krzywosądz i Dobre odwiedziła Maria Konopnicka. Poetka poszukiwała mogiły brata[2].

W 1883 we wsi były następujące domy: murowany dwór Modlińskich (obecnie plebania), dom służby dworskiej, 7 domów włościańskich, dom wójta gminy Sędzin, plebania, dom służby kościelnej, karczma i budynek szkoły. Wieś liczyła wówczas 290 mieszkańców.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Parafia Wniebowzięcia NMP w Krzywosądzy należy do dekanatu radziejowskiego. Nie jest znana data powstania parafii.

W połowie XVI wieku Grzegorz Zakrzewski z przydomkiem Zboży wypędził proboszcza katolickiego, a na jego miejsce obsadził pastora kalwińskiego. Przy tej zamianie Zakrzewski zagarnął także majątek kościelny, także kościelne srebra. Żona Zakrzewskiego utrzymywała dla siebie katolickiego kapelana. W tym czasie katolicy z terenu parafii korzystali z katolickich kościołów w Byczynie i Sędzinie.

W roku 1643 na miejsce starego kościoła drewnianego, nowy kościół także drewniany, wystawiony został przez właściciela wsi Stanisława Zakrzewskiego. Nowy kościół z drewna dębowego wystawiony został w roku 1863 przez Józefa Modlińskiego i jego żonę Ludwikę z Biesiekierskich. W 1883 do parafii należały następujące wsie: Krzywosądz, Smarglin, Czołpin, Dobre i Przysiek. Parafia w tym czasie liczyła 1200 osób. W tej chwili proboszczem jest ks. Piotr Rogoziński.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie kościoła znajduje się grób wnuczki Adama Mickiewicza Heleny z Góreckich Modlińskiej[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Historia gminy Dobre. [dostęp 2011-11-12].
  2. Patrycja Gorzycka. Historia i zabytki Krzywosądzy. „Kujawy i Pomorze. Dwumiesięcznik turystyczno-krajoznawczy.”. nr 2(5), s. 16, 2007. Sejmik prezesów PTTK Województwa Kujawsko-Pomorskiego. ISSN 1960 1507 1960. 
  3. Zabytki gminy Dobre. [dostęp 2012-10-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maksymilian Borucki,"Ziemia Kujawska pod względem historycznym, geograficznym, archeologicznym i statystycznym opisana...", Warszawa, 1882.
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom IV (str. 811 i 812), Warszawa, 1883.