Ksawery Tartakower
| Ksawery Tartakower | |
 |
|
| Państwo |  Polska Francja |
| Data i miejsce urodzenia | 22 lutego 1887 Rostów nad Donem |
| Data i miejsce śmierci | 4 lutego 1956 Paryż |
| Tytuł szachowy | arcymistrz (1950) |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
 Polscy arcymistrzowie szachowi |
|
| Francuscy arcymistrzowie szachowi |
|
Ksawery Tartakower (Savielly, Xavier Tartacover, ur. 22 lutego 1887 w Rostowie nad Donem, zm. 4 lutego 1956 w Paryżu) – czołowy szachista Polski i Francji w pierwszej połowie XX wieku.
Tartakower był postacią barwną. Lubił grę agresywną, ryzykowną i pełną pomysłów. Nie zdobył najwyższych szachowych nagród, choć pod koniec lat 20. miałby szanse walczyć o mistrzostwo świata. Szachy traktował jednak bardziej jak sztukę i intelektualną rozrywkę niż pole rywalizacji. Był człowiekiem towarzyskim i lubianym, również za poczucie humoru i cięty dowcip. Był autorem wielu aforyzmów szachowych, oryginalnie nazywanych "tartakoweryzmami".
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Urodził się w Rosji w żydowskiej rodzinie pochodzenia polsko-austriackiego. W 1899 r. stracił rodziców, którzy zginęli w czasie pogromu czarnosecińskiego, następnie wyjechał z kraju. Kształcił się w Genewie i Wiedniu, gdzie skończył studia prawnicze. Wiedeń był wówczas jednym z ważniejszych centrów szachowych w Europie. Tartakower był bywalcem szachowych kawiarni, gdzie mógł spotkać Carla Schlechtera, Gezę Maroczego, Milana Vidmara czy Richarda Rétiego. Sukcesy w turniejach szachowych zaczął odnosić już jako student. W 1906 wygrał turniej w Norymberdze, trzy lata później zajął drugie miejsce za Rétim w turnieju w Wiedniu.
Po I wojnie światowej, w czasie której był oficerem armii austriackiej, zamieszkał w Paryżu. Nie znał nawet języka polskiego, przyjął jednak obywatelstwo nowo powstałej Rzeczypospolitej Polskiej. Mimo posiadania tytułu doktora prawa nie podjął praktyki adwokackiej. Bardziej pociągała go zawodowa gra w szachy. Czuł się również doskonale jako szachowy dziennikarz i autor książek. Współpracował z wieloma czasopismami szachowymi, napisał mnóstwo artykułów, analiz i komentarzy. W 1924 opublikował swoją najsławniejszą książkę Die hypermoderne Schachpartie (Hypermodernistyczna gra w szachy), która jest wznawiana i popularna do dzisiaj. Był również w latach dwudziestych stałym uczestnikiem najbardziej prestiżowych turniejów szachowej elity. Dwukrotnie wygrał słynny turniej w Hastings (w 1927 i 1928 r.). W 1927 r. podzielił z Aronem Nimzowitschem pierwsze miejsce na turnieju w Londynie, przed Frankiem Marshallem, Milanem Vidmarem i Jefimem Bogolubowem. W 1930 r. wygrał turniej w Liege, aż o dwa punkty wyprzedzając Mir Sultana Khana, na dalszych miejscach znaleźli się m.in. Akiba Rubinstein, Nimzowitsch i Marshall.
W latach trzydziestych Tartakower sześciokrotnie reprezentował Polskę na olimpiadach szachowych, zdobywając w sumie pięć medali w drużynie (złoty, dwa srebrne i dwa brązowe) oraz trzy medale indywidualnie (złoty na drugiej szachownicy w 1931 r. i dwa brązowe na pierwszej, w 1933 i 1935)[1]. Szczególnie mocno zaangażował się w przygotowania polskiej reprezentacji oraz organizacji olimpiady szachowej w Warszawie, w 1935 roku. W tym czasie startował również w mistrzostwach Polski, dwukrotnie zdobywając tytuł mistrza kraju w 1935 r. w Warszawie i w 1937 w Juracie.
Wybuch II wojny światowej zastał go w Buenos Aires, gdzie odbywała się właśnie ósma olimpiada szachowa. Po krótkim pobycie w Argentynie wrócił do Europy i pod przybranym nazwiskiem Cartier służył jako oficer w armii generała de Gaulle'a. Po wojnie przyjął francuskie obywatelstwo, w dalszym ciągu aktywnie uczestniczył w życiu szachowym. Reprezentował Francję na olimpiadzie w 1950 roku. W tymże roku oficjalnie otrzymał tytuł arcymistrza, był jednym z trzech pierwszych polskich arcymistrzów, obok Akiby Rubinsteina i Mieczysława Najdorfa. W 1953 r. zdobył w Paryżu tytuł indywidualnego mistrza Francji[2]. Zmarł w 1956 roku.
Według retrospektywnego systemu rankingowemu Chessmetrics, najwyższe miejsce osiągnął w marcu 1921 r., zajmował wówczas 3. miejsce na świecie, za José Raúlem Capablanką i Akibą Rubinsteinem[3].
Przypisy
[edytuj] Źródła
- W.Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", tom II, Warszawa 1987, str. 1221-1225
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Ksawery Tartakower – wybrane partie szachowe (ang.)
- TARTAKOVER Savielly Grigorievich (fr.)
- Z cyklu "Nieznani, a szkoda": Ksawery Tartakower
| Poprzedni Akiba Rubinstein |
Mistrz Polski w szachach 1935 • 1937 |
Następny Bogdan Śliwa |
