Księga Wyjścia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Księga Wyjścia [Wj], Druga Księga Mojżeszowa [2 Mojż], Exodus [Ex] (hebr. שמות (Szemot) - „imiona" - od pierwszych słów księgi, gr. Εξοδος Exodos z Septuaginty) – druga księga Pisma Świętego.

Księga Wyjścia należy do Pięcioksięgu i tym samym do Starego Testamentu. Jest bardziej spójna i przejrzysta niż poprzedzająca ją Księga Rodzaju.

Według tradycji spisał ją Mojżesz; współcześnie uważa się, że fragmenty Księgi powstawały w różnych epokach historycznych, a w redakcji dominowała tradycja kapłańska oraz deuteronomiczna (teoria źródeł).

Prawdopodobnie najważniejszą część Księgi Wyjścia stanowi rozdział 20, w którym Jahwe zaczyna przedstawiać Izraelitom Prawo, poczynając od Dekalogu czyli 10 przykazań.

David Roberts – Wyjście Izraelitów z Egiptu

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  1. Izraelici w Egipcie
  2. Narodziny Mojżesza
  3. Ucieczka Mojżesza
  4. Bóg Jahwe objawia się Mojżeszowi – „Jestem, który Jestem” (krzew gorejący)
  5. Spotkania Mojżesza z faraonem
  6. Plagi egipskie:
    1. krew w wodach Nilu
    2. żaby
    3. komary
    4. muchy
    5. pomór bydła
    6. wrzody
    7. grad
    8. szarańcza
    9. ciemności
    10. śmierć pierworodnych, ustanowienie Paschy
  7. Ucieczka Izraelitów z Egiptu
  8. Przejście przez Morze Czerwone (Kantyk Mojżesza)
  9. Narzekania Izraelitów, zesłanie manny i przepiórek, wytryśnięcie wody ze skały, zwycięstwo nad Amalekitami
  10. Droga z Egiptu pod Synaj
  11. Mojżesz na górze Synaj
  12. 10 przykazań i dalsze prawa (Księga Przymierza)
  13. Zasady budowy Przybytku, obchodzenia świąt itd.
  14. Odstępstwo Izraelitów, kult złotego cielca
  15. Budowa Przybytku

Dalsze wydarzenia opisuje Księga Kapłańska.

Ks. Wyjścia 40, 17-19: „Wzniesiono przybytek dnia pierwszego miesiąca pierwszego roku drugiego. Postawił Mojżesz przybytek, założył podstawy, ustawił dach, umieścił poprzeczki oraz ustawił słupy. I rozciągnął namiot nad przybytkiem i nakrył go przykryciem namiotu z góry, jak to Pan nakazał Mojżeszowi". Grafika z 1728 w: Figures de la Bible

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Dane archeologiczne nie potwierdzają takiego pochodzenia Izraela, jakie znamy z wersji biblijnej[1]. Badania krytyczno-literackie pozwalają stwierdzić, że narracja biblijna między innymi Księgi Wyjścia nie jest dziełem naocznego świadka[2]. Sama postać Mojżesza jest teologiczną interpretacją różnych tradycji, stąd trudno ocenić co jest legendą, co teologiczną wizją, a co w końcu historycznym faktem[3].

Archeologia[edytuj | edytuj kod]

Podczas ponad stu lat badań archeologicznych nie odkryto niczego, co mogłoby wspierać historyczność narracyjnych elementów Księgi Wyjścia, takich jak pobyt przez cztery wieki w Egipcie, ucieczka ponad miliona Izraelitów z delty Nilu czy też trzymiesięczna wędrówka przez pustynię do Synaju[4][5]. Egipskie zapiski nie zawierają wzmianek o czymkolwiek opisanym w Księdze Wyjścia, obszar południowego półwyspu Synaj nie zawiera żadnych śladów masowej migracji opisanej w Eksodusie, a praktycznie wszystkich miejsc wymienionych w Księdze – włącznie z Goszen (obszar w Egipcie, który rzekomo zamieszkiwali Izraelici), „miast na składy” – Pitom i Ramses, miejsca przekroczenia Morza Czerwonego (lub też raczej – jak twierdzą współcześni badacze Biblii – Morza Trzcin), a nawet samej Góry Synaj – nie udało się zidentyfikować[6]. Badacze, którzy utrzymują, że Księga Wyjścia stanowi historyczną prawdę, przyznają, że dowody mogą co najwyżej sugerować możliwość[7].

Według ponad 70 żydowskich uczonych, którzy przełożyli Biblię z hebrajskiego na grekę (Septuaginta) oraz Józefa Flawiusza opisują trasę wędrówki od ziemi Goszen pod górę Synaj[8][9]

Starożytni pisarze[edytuj | edytuj kod]

Treść kilku wątków zawartych w Księdze Wyjścia można znaleźć u autorów greckich. Diodor Sycylijski wspomina o tym, że w Egipcie zapanowała epidemia, jej przyczyn upatrywano w ingerencji bogów i z tego powodu doszło do wygnania obcych. Diodor wyjaśnia, że na czele tego exodusu stał człowiek zwany Mojżeszem, który mądrością i odwagą znacznie przewyższał innych. (...) ustalił ceremonie religijne i formy kultu należnego bóstwu. Nadał prawa i unormował życie publiczne. Ludność podzielił na dwanaście fyl (...). Nie wzniósł w ogóle żadnego posągu bóstwa (…). Zabronił obywatelom sprzedawania własnych działek[10]. Także Józef Flawiusz przytacza świadectwa Manethona, Lizymacha, Apiona, którzy w swojej wersji relacjonowali dzieje Żydów, w tym wyjście z Egiptu pod wodzą Mojżesza[11].

Przypisy

  1. Nowy komentarz biblijny – Księga Wyjścia, Edycja św. Pawła 2009, s.75.
  2. Nowy komentarz biblijny – Księga Wyjścia, Edycja św. Pawła 2009, s.74.
  3. Nowy komentarz biblijny – Księga Wyjścia, Edycja św. Pawła 2009, s.89.
  4. Roman Frister. Nie ruszajcie mitu. „Polityka”. 46 (2219), s. 34-35, 1999-11-13 (pol.). [dostęp 2010-12-05]. 
  5. James Weinstein, "Exodus and the Archaeological Reality", [w:] Exodus: The Egyptian Evidence, red. Ernest S. Frerichs i Leonard H. Lesko (Eisenbrauns, 1997), s.87
  6. John Van Seters, "The Geography of the Exodus", strony 255–276 [w:] The Land that I Will Show You: Essays on the History and Archaeology of the Ancient Near East in Honour of J. Maxwell Miller, red. J. Andrew Dearman i M. Patrick Graham (Journal for the Study of the Old Testament Supplement Series 343, Sheffield Academic Press, 2001) ISBN 1-84127-257-4.
  7. James K. Hoffmeier, Israel in Egypt: The Evidence for the Authenticity of the Exodus Tradition, (OUP, 1999)
  8. Dawne dzieje Izraela, II, XV, 1
  9. National Geographic 09/2008 s. 78
  10. Diodor Sycylijski, Biblioteka ks. 40 (Focjusz, kodeks 244).
  11. Przeciw Apionowi ks. I, 26-31; ks. II, 2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]