Księstwo halicko-wołyńskie

	Галицько-Волинське Князівство; Regnum Galiciae et Lodomeriae; Księstwo Halicko-Wołyńskie
Flaga KHW	Herb KHW
Język urzędowy	ruski
Stolica	Halicz (1199-1239); Chełm (1239-1272); Lwów (1272-1392)
Ostatnia głowa państwa	książę (ostatni) Bolesław Jerzy II
Zależne od	Złotej Ordy (1240-1340)
Data powstania	1199
Data likwidacji	1355
Religia dominująca	prawosławie

Pieczęć Władysława Opolczyka z 1379 z herbami Śląska i Rusi

Ruś Halicko-Wołyńska lub Ruś Halicko-Włodzimierska (ukr. Галицько-Волинське князівство, łac. Regnum Galiciae et Lodomeriae) – jednostka polityczna (dzielnica) powstała w wyniku rozpadu Rusi Kijowskiej z głównymi ośrodkami w Haliczu i Włodzimierzu Wołyńskim. Inne miasta wchodzące w skład księstwa: Chełm, Przemyśl, Zwenigród, Bełz, Jarosław i Lwów.

Historia [edytuj]

Pierwsza pisemna wzmianka wspominająca największy gród halicki w Haliczu pochodzi z roku 898 i jest autorstwa nieznanego z imienia kronikarza, z zapisu wynika, że w Haliczu przebywali wówczas Węgrzy. Następnie w najstarszej kronice kronikarza ruskiego Nestora z roku 981 znajduje się pierwsza wzmianka o terenach, na których położony był obszar późniejszego księstwa halickiego: poszedł Włodzimierz na Lachów i zajął im grody ich Przemyśl, Czerwień i inne grody mnogie, które i do dziś są pod Rusią.

Powstanie księstwa w okresie rozbicia dzielnicowego [edytuj]

Po śmierci Jarosława I Mądrego w 1054 Ruś rozpadła się na szereg księstw dzielnicowych. Było to wynikiem podziału państwa Rurykowiczów między pięciu synów Jarosława. Każdorazowy podział władzy po kolejnych książętach kijowskich, następujący zgodnie z zasadą senioratu, prowadził do dalszego rozdrobnienia i osłabiał państwo. Upadku nie powstrzymała ani ugoda książąt w Lubeczu (1097), ani silna władza książąt Włodzimierza II Monomacha (1113-1125) czy Mścisława I Wielkiego (1125-1132). Ród Rurykowiczów pogrążył się w konfliktach wewnętrznych, zręcznie wykorzystywanych przez Bizancjum. Po powstaniu Cesarstwa Łacińskiego (1204) Ruś straciła swe kontakty handlowe w basenie Morza Czarnego na rzecz Wenecji i Królestwa Węgier. Od roku od roku 1240 do 1340 księstwo było w zależności lennej od chanów tatarskich uzurpujących sobie prawo osadzania książąt w Haliczu.

Daniel Halicki i jego następcy [edytuj]

W 1238 na czele Rusi Halicko-Wołyńskiej stanął książę Daniel I Halicki (ukr. Danyło I Hałyćkyj) (1201-1264), któremu udało się na chwilę uniezależnić od Tatarów, obronić przed wrogami zewnętrznymi, wzmocnić swą władzę i zabezpieczyć granice państwa. Daniel założył osady grodowe Chełm (1237) i Lwów (1256) i przeniósł stolicę z Halicza do Chełma. Został jedynym królem Rusi Halicko-Wołyńskiej (koronowany w Drohiczynie).

Po śmierci Daniela Halickiego władzę przejął jego syn Lew I Halicki, który w 1272 przeniósł stolicę z Chełma do Lwowa. Książę Lew utrzymywał sojusz z Węgrami i rozwijał kontakty handlowe z ziemiami nadbałtyckim. W stosunku do Polski prowadził politykę nieprzyjazną. Przeciwdziałał zjednoczeniowym zamierzeniom Władysława Łokietka, próbował opanować ziemie lubelską (najprawdopodobniej celem wyprawy były zapędy łupieżce lub właśnie chęć podbicia ziemi lubelskiej) – został jednak rozgromiony przez nieliczne rycerstwo krakowskie i sandomierskie w bitwie pod Goźlicami. W odwecie za najazd Leszek II Czarny spustoszył ziemie ruskie od Brześcia po Lwów. W latach 1286-1287 Lew I toczył wojnę z Małopolanami o Przeworsk. Następcą Lwa został Jerzy I Halicki (1301-1308 lub 1315).

Przeniósł on stolicę z podupadłego Lwowa do Włodzimierza Wołyńskiego, nawiązał poprawne stosunki z Polską i Węgrami. Propagował na Rusi zachodnioeuropejski etos rycerski. Synowie Jerzego – Andrzej II władający na Wołyniu i Lew II władający księstwem halickim utracili na rzecz Litwy Drohiczyn, a w roku 1323 obaj polegli w czasie walki podczas najazdu tatarskiego.

Ostatnim władcą księstwa był piastowski książę Bolesław Jerzy II, wnuk Lwa Daniłowicza Halickiego. Jerzy Trojdenowicz panował w latach 1323–1340. Po jego śmierci we Włodzimierzu Wołyńskim na skutek otrucia przez bojarów w roku 1340 państwo halicko-wołyńskie istniało jeszcze do 1349, stanowiąc przedmiot rywalizacji Polski, Litwy i Węgier.

Podporządkowanie księstwa Polsce i Litwie [edytuj]

W 1349 król Polski Kazimierz III Wielki ugruntował władzę nad ziemia halicką i Chełmszczyzną, natomiast wołyńska część księstwa przeszła pod władzę Litwy.

Księstwo halicko-wołyńskie

Spis treści

Historia [edytuj]

Powstanie księstwa w okresie rozbicia dzielnicowego [edytuj]

Daniel Halicki i jego następcy [edytuj]

Podporządkowanie księstwa Polsce i Litwie [edytuj]

Zobacz też [edytuj]

Literatura [edytuj]

Menu nawigacyjne

Szukaj