Księstwo Opawskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ducatus Oppaviensis (łac.)
Knížectví opavské (czes.)
Herzogtum Troppau (niem.)

Księstwo Opawskie
Marchia Morawska 1269 – 1337
1377 - 1918
Czechosłowacja
Herb księcia opawskiego
Herb księcia opawskiego
Stolica Opawa
Zależne od Królestwa Czech
podział Marchii Morawskiej Przemysł Ottokar II
1269
Utworzenie województwa opawskiego 1918

Księstwo Opawskie (czes. Knížectví opavské; niem. Herzogtum Troppau; łac. Ducatus Oppaviensis) – historyczne księstwo śląskie leżące nad rzeką Opawą, ze stolicą w Opawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Księstwo utworzył w 1269 r. Przemysł Ottokar II wydzielając z ziem Margrabstwa Morawskiej dzielnicę dla swojego syna z pozamałżeńskiego związku z Agnieszką z Kuenringu - Mikołaja[1]. Ziemia ta zamieszkiwana była przez potomków Golęszyców, a głównymi ośrodkami były Opawa oraz Hradec nad Moravicí z nowo wybudowanym gotyckim zamkiem. W latach 1308-1311 księstwo opawskie przypadło jako zastaw księciu śląskiemu Bolesławowi III. W 1311 r. król czeski Jan Luksemburski za 8000 grzywien wykupił zastaw, a w 1318 r. uznał prawa syna Mikołaja Mikołaja II do sukcesji księstwa opawskiego[2]. W 1336 zmarł bezpotomnie książę raciborski Leszek. Schedę po nim z woli Jana Luksemburskiego otrzymał Mikołaj II. W 1337 Mikołaj II połączył księstwo opawskie z raciborskim - powstało księstwo raciborsko-opawskie. W 1377 r. Jan Przemyślida podzielił schedę po Mikołaju pomiędzy siebie i braci. Opawszczyzna przypadła w udziale Wacławowi oraz Przemkowi jako braciom niedzielnym.[3] Około 1381 Wacław zmarł, a Przemek został księciem udzielnym Opawy. W 1456 zmarł ostatni z władców Opawsczyzny z dynastii Przemyślidów Ernest Opawski, a schedę po nim objął przywódca ruchu husyckiego, przyszły król czeski, Jerzy z Podiebradów. Po nim schedę objął syn Wiktoryn z Podiebradów (1443-1500), jednakże w 1485 księstwo opawskie zostało inkorporowane do Królestwa Czeskiego. Wcześniej w 1480 roku księstwo utraciło kontrolę nad kluczem fulneckim (m.in. Suchdol nad Odrou, Vražné, Kujavy, Hladké Životice, Vrchy)[4]. Odtąd dobra fulneckie tworzyły morawski cypel na lewym, wcześniej opawskim brzegu Odry. W latach 1506-1528 księciem opawskim był Kazimierz II cieszyński - po jego śmierci księstwo ponownie zostało inkorporowane do Królestwa czeskiego. W 1613 król Czech Maciej Habsburg ustanowił księciem opawskim Karola z Liechtensteinu. Karol z Lichtensteinu w 1622 został księciem karniowskim i połączył oba księstwa w Księstwo Opawsko-karniowskie. W wyniku Wojny trzydziestoletniej Karniów został poważnie zniszczony, a księstwo spustoszone. W dalszych latach pretensje do Karniowa wnosił król pruski Fryderyk II Wielki, który uważał, że księstwo zostało bezprawnie odebrane jego przodkom z rodu Hohenzollernów. Spór rozszerzył się na cały Śląsk, co doprowadziło do wybuchu wojen śląskich. W ich wyniku dawne Księstwo Karniowskie zostało podzielone pomiędzy Prusy (część północna z Głubczycami) i Austrię (część południowa z Karniowem). W 1763 roku Karniów wszedł w skład Śląska Austriackiego, stanowiącego autonomiczną prowincję złożoną z pozostałych przy Austrii ziem śląskich. Spowodowało to szybki upadek znaczenia politycznego i administracyjnego Karniowa, ponieważ wszystkie urzędy Księstwa Karniowskiego przeniesiono do Opawy. W 1849 r. ostatecznie przestano używać nazwy Księstwo Karniowskie, natomiast coraz częściej zaczęto określać tereny byłego Księstwa Karniowsko-Opawskiego Śląskiem Opawskim. W 1918 zostało włączone do Czechosłowacji.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Oficjalny tytuł książąt Liechtensteinu do dzisiaj brzmi:

Książę Liechtensteinu, Książę Opawski i Karniowski, Hrabia Rietbergu, Senior Domu Lichtenstein[5].

Przypisy

  1. [1]
  2. Hans Ferdinand Helmolt: The World's History: A Survey of Man's Record, 1907, [2]
  3. W. Wattenbach (red.), Colmar Grünhagen (red.): Codex Diplomaticus Silesiae T.6 Registrum St. Wenceslai. Urkunden vorzüglich zur Geschichte Oberschlesiens nach einem Copialbuch Herzog Johanns von Oppeln und Ratibor in auszügen mitgetheilt. Breslau: Josef Max & Comp., 1865, s. 195-197. (niem.)
  4. www.hrady.cz: Fulnek - zámek (cz.)
  5. House Laws

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Seidl, Elmar: Das Troppauer Land zwischen den fünf Südgrenzen Schlesiens - Grundzüge der politischen und territorialen Geschichte bis zur Mitte des 19. Jahrhunderts. Berlin: Gebr. Mann. ISBN 3-7861-1626-1 [3]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg