Księstwo Pomorskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ducatus Pomeraniae
Księstwo Pomorskie
1121 - 1637 Pomorze Szwedzkie
Prowincja pomorze (1653–1815)
Herb
Herb
Stolica Szczecin
Demmin
Wolgast
Ustrój polityczny monarchia
Typ państwa księstwo
Ostatnia głowa państwa książę Bogusław XIV
Zależne od Kolejno: Polski, Danii, Saksonii, Brandenburgii i Świętego Cesarstwa Rzymskiego
Mapa
Księstwo Pomorskie w XVII w., wykonana na podst. mapy Eilharda Lubinusa

Księstwo pomorskie – historyczne państwo na wybrzeżu Bałtyku. Władzę w nim sprawowali książęta pomorscy. Językiem używanym na tych ziemiach był język pomorski. Od późnego średniowiecza na Pomorzu Zachodnim przeważał język niemiecki (język pomorski (kaszubski) zachował się częściowo na Pomorzu Słupskim aż do XX w.) Zazwyczaj przez "księstwo pomorskie" rozumie się księstwa Gryfitów obejmujące Pomorze Zachodnie, choć istniało też księstwo Święców na Pomorzu Wschodnim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomorzanie do XII w.[edytuj | edytuj kod]

Nie wiadomo, czy przed XII w. na terenie Pomorza Zachodniego istniało jakieś państwo, chociaż kroniki wspominają jakichś książąt - być może władców lokalnych. Wymieniany jest gród Wineta jako duży ośrodek handlowy istniejący do XI wieku. W drugiej połowie X wieku Pomorze Zachodnie na wschód od Odry należało do Państwa Polan. Według kroniki Galla Anonima panowanie nad Pomorzem stracił król Bolesław II Szczodry.

Powstanie księstw pomorskich[edytuj | edytuj kod]

W wyniku trzech kampanii wojskowych w 1116, 1119 i 1121 całe Pomorze zostało opanowane przez polskiego księcia Bolesława Krzywoustego i podzielone na cztery części: Pomorze Gdańskie z Gdańskiem znalazło się pod bezpośrednią kontrolą Polski, w której książę Bolesław ustanowił swojego namiestnika; księstwo słupskie ze Słupskiem i Sławnem stało się polskim lennem rządzonym przez księcia Racibora, a Pomorze Zachodnie z Kamieniem, Kołobrzegiem i Białogardem polskim lennem rządzonym przez księcia Warcisława.

Warcisław I, książę Pomorza Zachodniego został protoplastą dynastii Gryfitów rządzących księstwem do roku 1637. Książętom udało się zebrać różne terytoria po obu stronach rzeki Odry i dlatego w różnych okresach byli wasalami Polski, Danii, Saksonii, Brandenburgii, od XIII w. niezależnymi książętami Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Księstwo było okresowo podzielone na dzielnice ze stolicami w Kamieniu, Bardzie (Barth), Darłowie, Dyminie (Demmin), Wołogoszczy (Wolgast). Od XIV w. ustalił się podział na księstwo szczecińskie i księstwo słupsko-wołogoskie. Zależne od księstwa szczecińskiego było księstwo biskupów kamieńskich z siedzibą w Kołobrzegu. Okresowo niezależne było też Margrabstwo Nowogardu.

Potomkowie Racibora I rządzili księstwem słupsko-sławieńskim aż do roku 1238. Potem region ten stał się terenem rywalizacji książąt Pomorza Zachodniego, Wschodniego, Rugii i Brandenburgii.

Wyspa Rugia (Rana) została podbita przez Duńczyków w roku 1168, a książę Jaromar I dał początek dynastii książąt rugijskich rządzących księstwem jako wasale królów duńskich do roku 1325. Potem księstwo rugijskie przypadło dynastii Gryfitów.

Herb Księstwa Pomorskiego[edytuj | edytuj kod]

Książę Bogusław X (1454-1523), po zjednoczeniu ziem pomorskich, ustalił krótko po 1500 r. dziewięciopolowy wielki herb Księstwa Pomorskiego.

W kolejnych polach począwszy od pierwszego górnego prawego (heraldycznie) widniały kolejno herby:

  • księstwa szczecińskiego — w polu błękitnym (Azure) czerwony (Gules) ukoronowany gryf w lewo;
  • księstwa pomorskiego (słupskiego) — w polu srebrnym (Argent) czerwony gryf;
  • księstwa kaszubskiego — w polu złotym (Or) czarny (Sable) gryf;
  • księstwa wendyjskiego — w polu srebrnym gryf w lewo w trzy czerwone i trzy zielone (Vert) skosy;
  • księstwa rugijskiego — w polu dwudzielnym w pas, w górnym złotym czarny połulew ukoronowany w dolnym błękitnym czerwona krokiew łamana pięciokrotnie;
  • władztwo Uznam (Herschaft Usedom) — w polu czerwonym srebrny rybogryf;
  • ziemi bardzkiej (Barth) — w złotym polu czarny gryf w lewo z dwoma piórami skrzydeł srebrnymi;
  • hrabstwa choćkowskiego (Gützkow) — w polu złotym dwie czerwone belki w krzyż i cztery czerwone róże po bokach;
  • księstwa wołogoskiego — w polu dwudzielnym w pas, w górnym czerwonym srebrny rybogryf, w dolnym złoto-błękitna szachownica;
  • u dołu tarczy znajduje się pole krwawe (Sanguine).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg