Księstwo Sabaudii-Piemontu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Duché de Savoie (fr.)
Ducato di Savoia (it.)

Księstwo Sabaudii
Hrabstwo Sabaudii
I Cesarstwo Francuskie
1416-1720-1792
1814–1860
I Cesarstwo Francuskie
II Cesarstwo Francuskie
Flaga
Godło
Flaga Godło
Język urzędowy włoski
Stolica Chambéry (1416–1562)
Turyn (1562–1713)
Ustrój polityczny monarchia
Ostatnia głowa państwa książę (ostatni) Wiktor Emanuel II
Jednostka monetarna scudo sardyńskie (na wyspie 1720-1816),
scudo piemonckie (na lądzie 1720-1816),
lir sardyński (1816-1860)
Włączenie do Francji 1860
Mapa
Księstwo Sabaudii-Piemontu XVI-XVIII w.
Księstwo Sabaudii-Piemontu w czasie wojny o sukcesje hiszpańską
pałac książąt sabaudzkich w Chambéry

Księstwo Sabaudii (Principato di Savoia) – samodzielne księstwo istniejące od roku 1416 do Zjednoczenia Włoch w XIX wieku. Państwem rządziła tzw. dynastia sabaudzka (wł. principi di Savoia). Na terytorium państwa od 1416 roku składały się prowincja Sabaudia (stolica – Nicea, dziś część Francji) i włoska prowincja Piemont ze stolicą w Turynie. W 1418 w skład księstwa wszedł też Piemont.

Państwo oprócz księstwa Sabaudii składało się m.in także z: księstwa Piemontu i hrabstwa Nicei.

Od 1720 połączenia księstwa unią z Królestwem Sardynii stała się faktycznie jedną z prowincji królestwa. W księstwo 1860 zostało przyłączone do II Cesarstwa Francuskiego.

XV-XVII wiek[edytuj | edytuj kod]

W 1416 roku król Niemiec Zygmunt Luksemburski uczynił władców sabaudzkich suwerennymi władcami przez podniesienie dotychczasowego Hrabstwa Sabaudii do rangi księstwa. Pierwszym suwerennym księciem był Amadeusz VIII (antypapież Feliks V). W 1418 roku Amadeusz VIII po śmierci ostatniego seniora Piemontu włączył go do Sabaudii, ogłaszając się księciem Piemontu. Od końca XVI wieku księstwo prowadziło coraz śmielej swą politykę zagraniczną.

W 1588 książę Sabaudii Karol Emanuel I Wielki ziemie Margrabstwa Saluzzo, co stało się przyczyną sporu z Francją. W 1601 w wyniku pokoju w Lyonie Karol Emanuel formalnie włączył tereny byłego markizatu do Sabaudii.

W XVII wieku sąsiadująca z nim Republika Genui dwukrotnie uniknęła podboju bądź dominacji ze strony Turynu.

XVIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Gdy rozpoczęła się wojna o sukcesję hiszpańską (1700-1714), Księstwo Sabaudii-Piemontu początkowo poparło Francuzów, lecz w 1703 zdradziło Francję. Ludwik XIV wydał więc rozkaz ataku na Księstwo i opanował je. W latach 1704-1705 państwo sabaudzko-piemonckie znalazło się pod okupacją francuską.

W latach 1713–1720 Księstwo Sabaudii-Piemontu stanowiło jedno państwo z Królestwem Sycylii, połączone osobą władcy (Wiktor Amadeusz II). W roku 1720 Wiktor Amadeusz II odstąpił Austrii Sycylię w zamian za Sardynię. Po wymianie Sycylii na Sardynię, władcy z dynastii sabaudzkiej przyjęli tytuł królów Sardynii.

Wiktor Amadeusz przeprowadził reformy wewnętrzne (m.in. w 1717 utworzył radę państwa, w latach 1723-1729 zmienił przepisy prawne). Abdykował w 1730. Rządy wówczas przejął Karol Emanuel III.

W 1743 Królestwo Sardynii zostało połączone z Sabaudią w państwo o tej samej nazwie: Królestwo Sardynii. Odtąd księstwo było jednym z części składowych królestwa aż do 1860 roku, gdy włączono je do [[II Cesarstwo Francuskie II Cesarstwa Francuskiego]].

Jako część królestwa Sardynii[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Królestwo Sardynii.

Na początku XIX wieku Królestwo Sardynii obejmowało Księstwo Sabaudii-Piemontu, Ligurię i Sardynię stanowiąc jedno z najsilniejszych i najzamożniejszych państw na Półwyspie Apenińskim, w latach 60. XIX wieku rozpoczęło proces zjednoczenia Włoch (Risorgimento). Sama Sabaudia na mocy porozumienia z Plombières (1858 r.), popartego referendum wśród miejscowej ludności, została w 1860 r. do II Cesarstwa Francuskiego.

Władcy Sabaudii[edytuj | edytuj kod]

 Osobne artykuły: Władcy SabaudiiKrólowie Sardynii.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Alessandro Barbero, Il Ducato di Savoia, Amministrazione e corte di uno Stato franco-italiano, Roma-Bari 2002, ISBN 88-420-6708-3
  • Enrico Ricchiardi. Stemmi e Bandiere del Piemonte. Torino, Paravia, 1996.
  • Giuseppe Colli. Storia di Torino. 2002, Torino, editrice il Punto.
  • Luigi Cibrario. Storia di Torino. 1846, Torino.
  • Guido Amoretti. Il ducato di Savoia dal 1559 al 1713. Torino, Daniela Piazza Editore, 1984.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]