ksi Ursae Majoris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj


ksi Ursae Majoris A
ξ Ursae Majoris A
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 11h 18m 10,902s[1]
Deklinacja +31° 31' 44,98"[1]
Odległość 27 ly[2]
Wielkość obserwowana cały układ: 3,79[3]
składnik A: 4,264[1]m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy spektroskopowo podwójna: żółto-biały (lub żółty) i czerwony karzeł
Typ widmowy F8.5:V[1] lub G0[2] / M
Alternatywne oznaczenia
ksi Ursae Majoris B
ξ Ursae Majoris B
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 11h 18m 10,932s[4]
Deklinacja +31° 31' 45,44"[4]
Odległość 27 ly[2]
Wielkość obserwowana 4,729[3]m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy spektroskopowo podwójna: żółty i czerwony (lub brązowy) karzeł
Typ widmowy G2V[3] lub G5[2] / M?
Alternatywne oznaczenia

ksi Ursae Majoris (ξ UMa; Alula Australis) – gwiazda wielokrotna w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy, znajdująca się w odległości około 27 lat świetlnych od Ziemi. 2 maja 1780 roku William Herschel odkrył, że jest to gwiazda podwójna, przez co jest ona pierwszą w historii zidentyfikowaną gwiazdą podwójną, której składniki są fizycznie ze sobą związane. Jest również pierwszą gwiazdą podwójną, której parametry orbity obliczono. W rzeczywistości jednak każdy z jej dwóch składników jest ponadto gwiazdą spektroskopowo podwójną, czyli łącznie do systemu należą cztery gwiazdy. Łączna masa tych gwiazd szacowana jest na 2,65 mas Słońca.

W skład układu wchodzą składniki A i B, które obiegają wspólny środek ciężkości w ciągu 59,84 lat w średniej odległości 21,2 au od siebie. Ich orbita jest jednak mocno ekscentryczna, tak więc odległość ta waha się pomiędzy 29,6 a 13,4 au.

  • ksi Ursae Majoris A – jego jasność wynosi 4,264m. Gwiazdy wchodzące w skład tego składnika obiegają się w ciągu 1,833 roku. Główna gwiazda jest karłem typu widmowego F8.5 lub G0, druga gwiazda to czerwony karzeł.
  • ksi Ursae Majoris B – ma jasność 4,729m. Gwiazdy wchodzące w skład składnika B obiegają się w ciągu 3,98 dnia. Główna gwiazda to żółty karzeł, a jego towarzysz to czerwony[2] lub brązowy karzeł[4].

Do systemu ksi Ursae Majoris być może należy także piąta gwiazda o jasności 15m, położona w odległości prawie 1 minuty łuku. Jeśli jest ona faktycznie członkiem tego układu, to separacja od pozostałych składników wynosi co najmniej 450 au, a okres obiegu centralnej czwórki gwiazd to ponad 5600 lat. Również ona byłaby czerwonym karłem o niskiej masie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 ksi Ursae Majoris A w bazie SIMBAD (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Jim Kaler: ALULA AUSTRALIS (Xi Ursae Majoris) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2014-10-23].
  3. 3,0 3,1 3,2 ksi Ursae Majoris w bazie SIMBAD (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 ksi Ursae Majoris B w bazie SIMBAD (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]