Kuźnica Żelichowska

Kuźnica Żelichowska
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	czarnkowsko-trzcianecki
Gmina	Krzyż Wielkopolski
Strefa numeracyjna	(+48) 67
Kod pocztowy	64-763
Tablice rejestracyjne	PCT
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Kuźnica Żelichowska
Położenie na mapie Polski Kuźnica Żelichowska
52°58′41″N 16°04′54″E

Kuźnica Żelichowska – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Krzyż Wielkopolski.

Historia

Początków osadnictwa na tym terenie należy szukać już w epoce kamienia. Badania archeologiczne wykazały, iż w okresie wpływów rzymskich tereny te zamieszkiwali przedstawiciele kultury wielbarskiej. Znajdziemy tutaj również pozostałości sięgające okresu średniowiecza. Miejscowość o nazwie Hammer (Młot) po raz pierwszy pojawiła się na liście podatkowej z 1563 r. i swą nazwę bierze od starej huty. Wydobywano i przetapiano tu rudę darniową. Zainstalowane były tu 3 koła wodne. Wieś została lokowana na prawie niemieckim ok. 1600 r. Miejscowość posiadała 11 różnego rodzaju rzemieślników m.in. szynkarza, kowala, piekarza, i wielu innych drobnych wytwórców. Mieszkańcy dzierżawili pobliskie jezioro Grossen Ratzigsee (Radzyń Wielki). Urozmaicili dzięki temu swą dietę w ryby. W 1632 miejscowość posiadała 12 domów. Sołtysem Kuźnicy Żelichowskiej w 1678 był Martin Busse. Nie da się jednoznacznie stwierdzić kiedy objął to stanowisko. W tym też czasie wieś przybrała nazwę Bussenhammer. Urząd sołtysa pozostawał w rękach rodziny Busse, do przełomu XVIII/XIX w. W 1772 w wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej, miejscowość przeszła we władanie Prus. W 1907 r. we wsi wybuchł wielki pożar, który strawił pół miejscowości. Selchowhammer – bo taka była jej ostatnia nazwa, od 1796 do 1945 – należała do ewangelickiej parafii Eichenberg (Dębogóra). Miejscowy kościół pochodzi 1884. Jest to jednonawowa świątynia na planie silnie wydłużonego prostokąta. Strop nad nawą i prezbiterium wykonany jest z drewna, belkowy, wsparty na konsolach. W 1899 pojawił się tutaj pierwszy pociąg. Początkowo obsługiwał linię Krzyż-Człopa, a po utworzeniu dalszego odcinka w 1904 r. – do Wałcza. Przewozy pasażerskie zawieszono w lipcu 1991 r. W latach była to 1945-54 siedziba gminy Kuźnica Żelichowska. Od 1945 r. miejscowość podlegała parafii Krzyż, a od 1957 r. Żelichowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Zobacz też:

• Żelisław

Bibliografia

• Bernadeta P., Gryszkiewicz L., Mirosława D., Raport o stanie zabytków w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, Piła 2004.
• Historia środkowej części Puszczy Drawskiej
• Selchowhammer na portalu www.netzekreis.de
• Serwis gminny Krzyż Wielkopolski
• Wieść Gminna. Jubileuszowy informator samorządowy gminy Krzyż Wielkopolski, nr 2/2012, Krzyż Wielkopolski 2012.