Kuźnica (Jastarnia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Jastarni Kuźnica
część miasta Jastarni
Zatoka Pucka w Kuznicy.jpg
Kuźnica - widok od strony Zatoki Puckiej przed wybudowaniem nowej przystani rybackiej
Miasto Jastarnia
Status część miasta
Strefa numeracyjna 58
Tablice rejestracyjne GPU
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Kuźnica
Kuźnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kuźnica
Kuźnica
Ziemia 54°44′01″N 18°34′56″E/54,733611 18,582222
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Kuźnica (Jastarnia) w Wikipodróżach

Kuźnica (kaszub. Kùsfeld[1], niem. Kussfeld [2]; niem. Kusfeld [3]) – zachodnia część miasta Jastarni[4], położona na Mierzei Helskiej, nad Morzem Bałtyckim. Dawna wieś rybacka, włączona w 1973 r. do Jastarni. Obecnie kurort wypoczynkowy z letnim kąpieliskiem i przystanią morską. Integralną częścią Kuźnicy jest pobliskie osiedle Syberia. Według ewidencji ludności na 30 kwietnia 2013, Kuźnica liczyła 628 stałych mieszkańców[5].

Zgodnie z kaszubskim podaniem niemiecka i kaszubska nazwa Kuźnicy Kusfeld (Miejsce Pocałunku) opisywało symbolicznie fakt dotykania się morza ('całowania') z zatoką[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy znany dokument który mówi o Kuźnicy pochodził z 1570 roku. Podawał nazwę Kuschfeldt i wspominał o jednej mieszkającej tam rodzinie[7]. Zapisy historyczne z końca XVI wieku mówią o tym że Kuźnica leżała wówczas na jednej z ciągu wysepek, z których połączenia powstała Mierzeja Helska. Wskazywana jest jako miejsce budowy czterobastionowego fortu "Kazimierzowo" (1634-1635 r.) obsadzonego 200-osobową załogą, opuszczonego po potopie szwedzkim.

Wydany w 1883 tom IV Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich[8] podaje, że w:

"R 1663 stała tu tylko jedna chata, inne zapewne w czasie wojny szwedzkiej zrujnowane i opuszczone. Wieś należała do dóbr starosty puckiego. Lustracya tegoż starosty z r. 1678 donosi: Od r.1660 trzymał tę osadę Wojciech Byzewski jure emphiteutico[9] do lat 30. Ale popełniwszy kryminał praedae z rozbitego okrętu lubeckiego i circumstancyi[10] zabicia ludzi niewinnych w tym okręcie od nawalności salwowanych z zięciem swoim Matysem Walkowcem, zgodził się z panem Karolem Fondoren, plenipotentem pryncypałów przerzeczonego okrętu lubeckiego i residuitatem annorum emphiteuticorum puścił temu to Fondoren. Powinność posesora taka: brzegu morskiego pilnować, piwo pańskie i gorzałkę szynkować i czynszu za rok dawać fl.8"

Zachowane dokumenty z 1772 roku wspominają, że Kuźnicę zamieszkiwało wówczas 25 rybaków[7].

W 1883 roku Kuźnica liczyła "zagrodników-rybaków 21, mk., [mieszkańców] samych katolików - 332, dm. [domów] - 50. […] Rolnictwem wcale się nie zajmują mieszkańcy"[8].

W 1939 r. (II wojna św.), na skutek bombardowania przez Luftwaffe, zniszczeniu uległo około 45% zabudowań Kuźnicy[7].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Zorganizowano tu letnie kąpielisko morskie Kuźnica „Kościół” z wejściem na plażę nr 33 od ul. Helskiej, obejmujące 100 m linii brzegowej[11].

Kościół parafialny[edytuj | edytuj kod]

Neogotycki kościół rybacki z lat 30. XX wieku z amboną w kształcie łodzi, wzorowany stylistycznie na kościele w Swarzewie[7][12]. Zanim powstał miejscem wspólnej modlitwy mieszkańców była wybudowana przed rokiem 1887, zlokalizowana koło szkoły kapliczka św. Antoniego Padewskiego. Na miejscowym cmentarzu, w lasku pomnik-symboliczny grób rybaków i żołnierzy, ofiar wojen i żywiołów. Do 1985 r., zanim rozmyły go fale morskie, istniał leśny cmentarz żołnierzy niemieckich z okresu II wojny światowej.

Przystań morska[edytuj | edytuj kod]

W Kuźnicy, nad Zatoką Pucką jest ustalona przystań morska. Do niedawna stanowiło ją nabrzeże postojowo-wyładunkowe o długości 92 m, a także pochylnia dla kutrów i łodzi[13].

30 października 2012 r., po dwóch latach rozbudowy, odbyło się oficjalne otwarcie przystani rybackiej[14]. W wyniku tych prac przede wszystkim powstały dwa falochrony: wschodni (dług. 110 m.) i południowy (dług. 174 m.) z dwoma pirsami cumowniczymi, tworząc basen portowy o powierzchni 3,5 ha. Poszerzono też nabrzeże północne, wybudowano nowy slip oraz budynek bosmanatu, a także przeprowadzono remont starego nabrzeża [15][5].

Łodzie i kutry rybackie z tej miejscowości mają rejestrację "KUŹ - [nr jednostki]".

Najwęższe miejsce na mierzei[edytuj | edytuj kod]

W Kuźnicy mierzeja jest najwęższa – ma tylko niepełna 200 metrów[16]. Z obu stron osady wznoszą się kilkumetrowe wydmy (w tym wydma Lubek). W Kuźnicy tory kolejowe są położone najbliżej brzegu morskiego na całym polskim wybrzeżu.

Fort Kazimierzowo na mapie Zatoki Puckiej z 1696


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 pod redakcją Andrzeja Chludzińskiego: Polsko-Kaszubski Słownik Nazw Miejscowych i Fizjograficznych / Pòlskò-Kaszëbsczi Słowôrz Miestnëch ë fizjografnëch Mión. Gdańsk, 2006: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. ISBN 978-83-87258-86-3.
  2. Karte des Deutschen Reiches 1:100 000 - Generalstabskarte (arkusz 047 Putzig, Königlich-Preußische Landesaufnahme, 1893); Topographische Karte 1:25000 (arkusz 1277, Reichsamt für Landesaufnahme, 1940)
  3. http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/948 "Początek wywodzi ta wieś , jak świadczy jej niemiecka nazwa, co najmniej od krzyżaków" cyt za:Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1883, nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880-1914 Tom IV, strona 948. Dostęp: 18.07.2010]
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 200, s. 1060, górny PDF)
  5. 5,0 5,1 5,2 Lechosław Stefaniak: Morska przystań rybacka w Kuźnicy: Tam gdzie morze całuje się z zatoką. Gdynia: Public Relations Studio, 2013. ISBN 978-83-934930-0-5.
  6. 6,0 6,1 Kuźnica: O miejscowości (pol.). www.kuznica.pl. [dostęp 2013-07-17].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 E. Arlukiewicz, D. Gończ, W. Kohnke, T. Narkowicz, W. Wawrzyniak: Perły Półwyspu Helskiego. Gdańsk: Stowarzyszenie Miłośników Gminy Jastarnia i Rozwoju Turystyki Półwysep, s. 2012.
  8. 8,0 8,1 8,2 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1883, seria: (1880-1914) Tom IV, str. 948.
  9. 9,0 9,1 Zygmunt Gloger: Emfiteuzys (pol.). W: Encyklopedia staropolska [on-line]. [dostęp 2013-07-17].
  10. okoliczności
  11. Uchwała Nr XXXII/242/2013 Rady Miasta Jastarnia z dnia 22.03.2013 r. ws. określenia wykazu kąpielisk
  12. 12,0 12,1 Parafia p.w. Świętego Antoniego Padewskiego w Kuźnicy na Półwyspie Helskim. [dostęp 2013-07-07].
  13. Zarządzenie Nr 14 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 15 lipca 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2005 r. Nr 79, poz. 1592)
  14. Dziennik Bałtycki: Kuźnica wreszcie bezpieczna. Zakończyła się budowa portu(30 X 2012)
  15. 15,0 15,1 Opis inwestycji oraz zdjęcia z budowy na stronie Urzędu Morskiego w Gdyni (pol.). Urząd Morski w Gdyni. [dostęp 2013-07-17].
  16. 16,0 16,1 Kuźnica (pol.). wybrzeze.com.pl. [dostęp 2013-07-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]