Ku Klux Klan

Symbol Ku Klux Klanu

Ku Klux Klan (KKK) – organizacja rasistowska utworzona w miejscowości Pulaski w Stanach Zjednoczonych, częściowo zakonspirowana, walcząca o utrzymanie supremacji białych w USA i dążąca do ograniczenia praw Afroamerykanów, Żydów oraz katolików (mimo iż jego członkowie uważali się za stowarzyszenie chrześcijańskie), zorganizowane na wzór tajnego stowarzyszenia. Powstała w XIX wieku (po wojnie secesyjnej), odrodziła się w 1915 roku. Została zdelegalizowana z powodu dopuszczania się przemocy na tle rasowym i religijnym i była zwalczana przez Kongres Stanów Zjednoczonych i władze federalne. Nazwa pochodzi od kombinacji greckiego słowa kyklos (okrąg, koło) ze słowem klan. Według innej wersji jest to onomatopeja, oddająca dźwięk przeładowania broni palnej.

Można mówić o co najmniej trzech Ku-Klux-Klanach, niezależnych i nie zachowujących ciągłości swojej historii.

Historia

Rycina przedstawiająca trzech członków Ku Klux Klanu aresztowanych w 1871 roku za usiłowanie zabójstwa

Ku Klux Klan - po wojnie secesyjnej

Ku Klux Klan to organizacja, która powstała wkrótce po zakończeniu wojny secesyjnej (pierwsza grupa zawiązała się w grudniu 1865 roku, w Pulaski, w stanie Tennessee, a w kwietniu 1867 roku lokalne organizacje zorganizowano na szczeblu centralnym w Nashville). Jej założycielami było 6 weteranów armii Południa - kpt. J. Lester, mjr J.R. Crow, J. Kennedy, C. Jones, R. Reed i F. Mc Cord. Początkowo niosła pomoc wdowom i sierotom po zabitych żołnierzach Konfederacji. Jej członkowie zakładali białe ubrania, symbolizujące dusze poległych Konfederatów, choć zdaniem innych szata i kaptur mają nawiązywać do strojów wykorzystywanych w trakcie hiszpańskich Pastas i procesji. Od samego początku Ku-Klux-Klan przybrał charakter organizacji klanowej, a zadecydowało o tym pochodzenie narodowe kilku jego założycieli. Co najmniej dwóch z nich wywodziło się z tradycji celtyckiej (byli Iroszkotami), w której były praktykowane struktury klanowe. Rozwój Ku-Klux-Klanu ułatwiło upodobanie Amerykanów do tajnych organizacji, fascynacja masonerią i wiara we własne posłannictwo dziejowe.

Z czasem KKK przekształcił się w organizację rasistowską, głoszącą wyższość białego człowieka, zwłaszcza anglojęzycznego protestanta. Metodami terrorystycznymi zwalczał równouprawnienie Murzynów, a także przychylnych im białych ludzi. KKK w praktyce był organizacją nietykalną, więc jego ofiary nie miały się do kogo zwrócić o pomoc. W styczniu 1869 roku został formalnie rozwiązany przez jego przywódcę, generała konfederatów Nathana Bedforda Forresta, który nakazał spalenie strojów, dokumentów. Część organizacji lokalnych działała jednak nielegalnie nadal, niektóre przez wiele lat. Liczebność Ku Klux Klanu w 1869 roku oceniano na 550 tysięcy członków (w 1861 na Południu mieszkało łącznie 15 mln ludzi); była to więc organizacja masowa. Kilku gubernatorów z południa zaangażowało w walkę z KKK angażując Milicje Stanowe, ale bez większego skutku. W latach 1871-1872 Kongres Stanów przyjął tzw. Force Acts i KuKlax Act, ustawy zakazujące przebieranie się lub spiskowania przeciwko prawom obywatelskim. Ostatecznie Rząd Federalny przeprowadził masową akcję przeciwko KKK, co ostatecznie doprowadziło do zaniku KKK. Kiedy prezydent Rutherford Hayes zakończył Rekonstrukcję w 1876 zakończył istnienie KKK.

KKK- 1915 i później

Marsz Ku Klux Klanu w Waszyngtonie, 1928

William Joseph Simmons

Palenie krzyża przez członków KKK

Ku Klux Klan narodził się ponownie 8 lutego 1915 roku w Atlancie (stan Georgia). Założył go wędrowny kramarz, kaznodzieja i fanatyk William Joseph Simmons. Hasłami były: "hegemonia białych", "prawdziwy patriotyzm", "czysty amerykanizm". Jego siłą i głównym napędem była nostalgia za "południowym" trybem życia, a wreszcie reakcja na rosnącą falę imigracji oraz dyskryminacja religijna w stosunku do żydów, katolików i innych. Nowy klan przyjął ceremoniały i tytuły pierwszego: terytorium Stanów było Niewidzialnym Cesarstwem Ku Klux Klanu, z Wielkim Magiem na czele. Każdy stan był królestwem z Wielkim Tytanem na czele. Dalej szli Wielcy Olbrzymi, Wielcy Cyklopi.

Drugi Ku Klux Klan w latach 20. XX wieku osiągnął liczbę 4-5 mln członków, organizował marsze, jego członkowie przebierali się w białe, charakterystyczne stroje i palili krzyże, dopuszczając się licznych aktów gwałtu, jak za dawnych czasów rozpraw z Murzynami. Aż do roku 1927 Ku Klux Klan był w życiu Stanów realną siłą, z którą musiał się liczyć nawet rząd. Jednakże gorszące niesnaski wewnętrzne, korupcja i przemoc spowodowały szybki upadek ruchu. "Świątynia" Ku Klux Klanu w Fort Worth została przez przeciwników organizacji wysadzona w powietrze. Wielki Czarownik Clarke, który już od roku 1929 cierpiał na megalomanię (uważał się za wcielenie Juliusza Cezara i Dalajlamę), popadł w obłęd, który sprawił, że w roku 1932 został zamknięty w nowojorskim szpitalu dla obłąkanych.

W latach 30. XX wieku liczba członków klanu spadła, a w 1944 roku został on czasowo rozwiązany. W 1945 roku wznowił działalność w stanie Georgia serią linczów, zabójstw i podpaleń, tym razem nie wytworzył zwartej struktury, lecz działał w formie luźno powiązanych grupek i frakcji. Zdelegalizowany w 1958 roku odrodził się nielegalnie w latach sześćdziesiątych, w reakcji na wdrażanie w życie Ustawy o Prawach Obywatelskich (Civil Rights Act). Klan nigdy jednak nie odzyskał swej siły, obecnie składa się z kilku faszyzujących odłamów i nie liczy prawdopodobnie więcej niż kilka tysięcy członków.

KKK złączył się później z innymi, mniejszymi organizacjami rasistowskimi, tworząc Zjednoczone Klany Ameryki, którymi dowodził William Simmons. Głównymi wrogami Klanu byli między innymi Martin Luther King, ówczesny prezydent Stanów Zjednoczonych Lyndon B. Johnson i wszyscy inni, którzy nie zgadzali się z "zasadami" ruchu. Popierali jednak politykę osób zgadzających się z nimi (np. George Wallace).

Za najbardziej niesławne grupy KKK uważa się Białych Rycerzy z Missisipi i grupę Klanu z miasteczka Birmingham, nazywane Bombingham od serii zamachów bombowych.

Członkowie oraz osoby popierające Ku Klux Klan organizowały liczne parady na ulicach miast z propagandowymi transparentami takimi jak np. "KKKK" (Knights of Ku Klux Klan - Rycerze Ku Klux Klanu), czy karykaturalnym wizerunkiem Martina Luthera Kinga z obraźliwymi tekstami. Członkowie Ku Klux Klanu w aktach przemocy posługiwali się najczęściej sznurem i bronią palną (zazwyczaj pistoletami). Zdarzały się przypadki powieszenia, pobicia, postrzelenia, zastrzelenia itp.

FBI utrzymywało swoich agentów w szeregach członków KKK, co w dużej mierze ułatwiało rozpracowanie ruchu.

Ku Klux Klan wolał raczej zabijać swoich przeciwników innego wyznania i koloru skóry niż prowadzić segregację rasową.

Kiedyś, mniej lub bardziej jawnie, do szeregów KKK przynależało wielu wpływowych polityków amerykańskich (niektórzy nawet w czasie piastowania wysokich funkcji), m.in

• James Eli Watson (republikanin z Indiany), lider większości Senatu w latach 1925-1933
• Bibb Graves (demokrata), gubernator Alabamy
• Hugo Black (demokrata), senator z Alabamy i długoletni (1937-1971) sędzia Sądu Najwyższego
• Edward D. White (republikanin), prezes Sądu Najwyższego w latach 1910-1921
• Ed Jackson (republikanin), gubernator Indiany w latach 1925-1929
• Arthur Raymond Robinson (republikanin), senator z Indiany w latach 1925-1935
• Clifford Walker (demokrata), gubernator, później senator Georgii w latach 1923-1927
• Clarence Morley (republikanin), gubernator Kolorado w latach 1925-1927
• Rice W. Means (republikanin), senator z Kolorado w latach 1924-1927
• Robert Byrd (demokrata), senator z Wirginii Zachodniej od 1959.

Jednym z byłych liderów Ku-Klux-Klanu jest David Duke, obecnie wygłaszający wykłady, publikujący książki.

Język

Członkowie Ku-Klux-Klanu stworzyli sekretny język klanquaqe, dzięki któremu mogli porozumiewać się między sobą, chroniąc się przed osobami z zewnątrz. Hasło pytające o członkostwo w bractwie brzmiało "ayak" (Are you a Klansman?) co można tłumaczyć jako "Czy jesteś członkiem Klanu?", a odpowiedź twierdząca "akia" (A Klansman I am.) "Jestem członkiem Klanu".

Zobacz też

• Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki
• Kloran

Literatura

• Ku Klux Klan w USA 1915-1944, Krzysztof Kasiński, Szczecin: Wydawnictwo MyBook, 2007.
• Ku Klux Klan, Jerzy Sobieraj, Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2004.

Linki zewnętrzne

• Ku Klux Klan Bractwo śmierci Artykuł o narodzinach Ku Klux Klanu w Stanach Zjednoczonych Ameryki