Kugelbake

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Znak nawigacyjny Kugelbake, 2010
Queen Mary 2 na trawersie Kugelbake
Latarniowiec pod Cuxhaven
Kugelbake z lotu ptaka, 2011
Commons in image icon.svg

Kugelbake – zabytkowy znak nawigacyjny z kulą (niem. Kugel, stąd nazwa) na szczycie w mieście Cuxhaven w Niemczech, w najdalej na północ wysuniętym punkcie Dolnej Saksonii, gdzie rzeka Łaba uchodzi do Morza Północnego. W języku dolnoniemieckim w średniowieczu terminem bake określano wszelkie znaki nawigacyjne: stawy, pławy, a nawet latarnie morskie.

Wysoki na około 30 metrów, zbudowany z drewna Kugelbake, jest jednym z najbardziej znanych punktów orientacyjnych w Cuxhaven; od roku 1913 znajduje się w herbie miasta. Wybitna drewniana wieża była znakiem nawigacyjnym przez blisko 300 lat[1][2].

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Znak został ustawiony na wysuniętym cyplu w dzielnicy Cuxhaven − Döse, gdzie estuarium Łaby osiąga szerokość około 18 km. W sensie geograficznym w tym miejscu Łaba kończy swój bieg uchodząc do Morza Północnego, ale z nautycznego punktu widzenia Kugelbake jest znakiem symbolicznie rozgraniczającym estuaria Łaby i Wezery.

Widoczny z daleka i w przeszłości ważny dla żeglarzy, dziś jest jedynie atrakcją turystyczną[3].

Położenie: 53°53'34"N, 08°41'15"E. Wysokość: 29,63 m n.p.m.[4].

Dzieje[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy znak nawigacyjny został ustawiony w tym miejscu około roku 1703 z inicjatywy pilota Paula Allersa, bowiem dotychczasowy punkt namiarowy, kępa drzew, został całkowicie zniszczony w czasie silnego sztormu. Zbudowany był z drewna i istniał krótko, ze względu na ciężkie w tym miejscu warunki pogodowe. Był odbudowywany co około trzydzieści lat (pierwsza rekonstrukcja nastąpiła w 1737 roku)[5].

W roku 1853 Kugelbake stał się latarnią morską prowadzącą statki i okręty przez kręty nurt estuarium. Światła dostarczał wówczas ogień płonący w zadaszonym pomieszczeniu wewnątrz drewnianej wieży. Od roku 1878 światło Kugelbake zapalano tylko okazjonalnie, jako że w nurcie rzeki zakotwiczono latarniowiec. W chwili wybuchu wojny francusko-pruskiej w roku 1870 światło zredukowano, by nie było przewodnikiem dla okrętów nieprzyjaciela, a w czasie I wojny światowej wieżę − z tego samego powodu − zdemontowano. W 1924 roku Kugelbake został odbudowany, ale w miejsce eponimicznej kuli zamontowano na szczycie dwa pionowo ustawione dyski. Obecnie istniejąca konstrukcja została wzniesiona po 1945 roku i jest odtworzeniem tej sprzed I wojny światowej[6].

Kugelbake był również miejscem, gdzie eksperymenty przeprowadzał zimą 1899/1900 Jonathan Zenneck (asystent prof. Ferdinanda Brauna), który próbował uruchomić połączenie radiowe pomiędzy statkami a lądem. Na wieży zamontował nadajnik, odbiornik i anteny uruchamiając pierwszą nadbrzeżną stację radiową w Niemczech[5]. Historycznie pierwsza wymiana depesz radiowych pomiędzy Kugelbake a parowcem Silvana miała miejsce na dystansie 32 km. Jesienią 1900 roku Zenneck nawiązał łączność z wyspą Helgoland, odległą o 63 km[7].

W roku 2001 Wasser und Schifffahrtsverwaltung (Administracja Wodno-Żeglugowa) przekazała Kugelbake (obiekt stracił znaczenie dla nawigacji) agencji zajmującej się opieką nad obiektami zabytkowymi. Powstała fundacja mająca na celu dbałość o tę historycznie ważną wieżę, która od 2002 roku jest własnością miasta Cuxhaven[2][5].

Przypisy

  1. Maritime Monuments on the Elbe estuary dostęp 2012-02-29
  2. 2,0 2,1 T. Thees: Die Geschichte der Kugelbake The History of the Kugelbake (Cuxhaven: Stiftung Kugelbake).
  3. Beate Szerelmy, Isolde Bacher, Hilke Maunder (red.), Deutsche Nordseeküste, Baedeker Allianz, 2010, s. 155 (niem.).
  4. Kugelbake w cuxpedia.de (niem.), dostęp 2012-02-29.
  5. 5,0 5,1 5,2 Marie-Louise Rendant:Kugelbake, Alte Liebe & der Steubenhöft (RegionenVerlag GmbH) ISBN 978-3-940389-35-0 (niem).
  6. Die Kugelbake (niem.) dostęp 2012-02-29.
  7. F. Braun: "Wireless Telegraphy", The Electrical Journal, wol. 46, 15 marca 1901, ss.778–779 Online